Dział: Temat numeru

Żelazo to bardzo istotny metal przejściowy w organizmie człowieka, który odgrywa główną rolę w wielu procesach metabolicznych. Żelazo należy do pierwiastków warunkujących prawidłowe funkcjonowanie organizmu. W szczególności należy wskazać udział żelaza w pracy układu sercowo-naczyniowego, nerwowego oraz immunologicznego. Jest substratem w syntezie hemu, głównego składnika hemoglobiny, uczestniczy w reakcjach oksydo-redukcyjnych i immunologicznych oraz w syntezie DNA. Szacuje się, że średnia zawartość żelaza u dorosłej osoby wynosi 4 g, tym samym nie przekracza 0,01% masy ciała.

Określono, że ponad 2 g znajdują się w hemoglobinie, 1 g zmagazynowany jest w komórkach wątroby, a pozostała część w białkach pełniących różnorodne funkcje w organizmie [1, 2]. 

Ból pooperacyjny, osiągający największe nasilenie w pierwszej–drugiej dobie po zabiegu, wymaga skutecznego leczenia, aby zmniejszyć cierpienie pacjenta oraz ograniczyć powikłania, zwłaszcza ze strony układów krążenia i oddechowego. Obecnym standardem jest analgezja multimodalna, łącząca różne grupy leków, co zwiększa efektywność przeciwbólową i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych. W tym podejściu istotną rolę odgrywają niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym diklofenak – NLPZ o silnym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Główny mechanizm działania diklofenaku polega na hamowaniu cyklooksygenaz 1 i 2, z przewagą wobec COX-2, a w konsekwencji zmniejszaniu syntezy prostanoidów prozapalnych, przede wszystkim PGE2. Jest dostępny w wielu postaciach: doustnej, doodbytniczej i domięśniowej, co umożliwia dobór drogi podania do konkretnego pacjenta i sytuacji. Diklofenak może być stosowany jako jedyny lek w łagodzeniu bólu po zabiegach z niewielkim urazem tkanek lub w połączeniu z lekami opioidowymi. Diklofenak może zmniejszać zapotrzebowanie na opioidy nawet o 40–50%, a przez to ograniczać ich działania niepożądane. Lek należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce przez jak najkrótszy czas, z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, nerek, wątroby lub układu sercowo-naczyniowego.

Adenomioza to zaburzenie charakteryzujące się obecnością elementów błony śluzowej macicy poza jamą macicy, w obrębie jej warstwy mięśniowej. Patogeneza tłumacząca migrację, proliferację i różnicowanie ektopowego endometrium obejmuje czynniki genetyczne i epigenetyczne, nadmierną syntezę estradiolu i nieprawidłową ekspresję receptorów dla estrogenów i progesteronu, reakcję zapalną i lokalną dysfunkcję immunologiczną z towarzyszącym włóknieniem i neoneuroangiogenezą. Wykorzystując nieinwazyjne techniki diagnostyczne, takie jak ultrasonografia i obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, rozpoznanie potwierdzono u kobiet z takimi objawami, jak bolesne miesiączki, nieprawidłowe krwawienia maciczne, ból w miednicy mniejszej oraz niepłodność. Adenomioza często współistnieje z innymi schorzeniami ginekologicznymi, takimi jak endometrioza, mięśniaki macicy i wady macicy. Pomimo dostępności nieinwazyjnych metod diagnostycznych rozpoznanie utrudnia heterogenność objawów klinicznych i niewłaściwa interpretacja wyników badań obrazowych. Ponadto nie ma wspólnych rekomendacji dotyczących leczenia farmakologicznego i operacyjnego. Rozpoznanie adenomiozy wymaga ustalenia długofalowego planu postępowania terapeutycznego, pozwalającego na kontrolę bólu i nieprawidłowych krwawień z macicy, a także zachowanie płodności i zapobieganie powikłaniom w ciąży.

Ostatnie lata przyniosły dynamiczny rozwój medycyny regeneracyjnej i estetycznej, której metody coraz częściej znajdują zastosowanie w leczeniu schorzeń uroginekologicznych, w tym menopauzalnego zespołu urogenitalnego (genitourinary syndrome of menopause – GSM). Zespół ten, będący konsekwencją obniżającego się stężenia estrogenów, skutkuje zanikiem błony śluzowej pochwy, osłabieniem struktur kolagenowych oraz wystąpieniem objawów takich jak : suchość błony śluzowej pochwy, dyspareunia, nietrzymanie moczu i nawracające infekcje układu moczowego. Oprócz terapii hormonalnych i środków nawilżających, istotne znaczenie w leczeniu GSM zyskują terapie regeneracyjne, oparte na wykorzystywaniu autologicznych materiałów biologicznych, takich jak osocze bogatopłytkowe (PRP), fibryna bogatopłytkowa (PFR), komórki macierzyste, kolagen oraz kwas hialuronowy.

W obliczu rosnącej antybiotykooporności, szczególnie w kontekście infekcji intymnych, pojawia się pilna potrzeba poszukiwania skutecznych i bezpiecznych opcji terapeutycznych. Jedną z obiecujących strategii jest zastosowanie nowoczesnych antyseptyków o szerokim spektrum działania, takich jak PHMB (poliheksanid). Preparaty te cechuje wysoka skuteczność przeciwdrobnoustrojowa, zdolność do penetracji i degradacji biofilmu oraz niski potencjał indukowania oporności. W ginekologii wykazano ich szczególną przydatność w leczeniu nawrotowej waginozy bakteryjnej (BV), kandydozy pochwy (VVC) oraz zakażeń mieszanych. PHMB dzięki działaniu miejscowemu sprzyja odbudowie mikrobiomu pochwy, normalizacji pH i ograniczeniu ryzyka nawrotu, nie zaburza przy tym populacji bakterii Lactobacillus. Przegląd danych literaturowych i badań klinicznych wskazuje, że miejscowa terapia antyseptyczna z użyciem PHMB może stanowić skuteczne i bezpieczne wsparcie lub alternatywę dla klasycznej antybiotykoterapii w leczeniu infekcji intymnych, a także narzędzie prewencji w erze narastającej oporności drobnoustrojów.

Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy dokonał przeglądu dostępnej literatury przedmiotu dotyczącej zastosowania fezolinetantu w łagodzeniu naczynioruchowych objawów menopauzalnych.

Waginoza i grzybica są najczęściej występującymi infekcjami w pochwie. Pacjentki z nawracającymi infekcjami wymagają kompleksowej diagnostyki i celowanego leczenia. Istotne jest wybieranie preparatów skutecznie likwidujących rozpoznane zakażenia, niemających negatywnego wpływu na Lactobacillus. Autorzy preferują wielomiesięczne stosowanie preparatów dopochwowych.