Antykoncepcja hormonalna jest istotnym elementem współczesnej ginekologii. Oferuje nie tylko skuteczną kontrolę płodności, lecz także szerokie możliwości terapeutyczne w leczeniu schorzeń zależnych od zaburzeń hormonalnych. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie charakterystyki dwuskładnikowych doustnych tabletek antykoncepcyjnych zawierających etynyloestradiol i dienogest, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmu ich działania, wskazań klinicznych oraz profilu bezpieczeństwa. W pracy omówiono rolę komponentu estrogenowego i progestagenowego w supresji owulacji, regulacji cyklu miesiączkowego oraz jego wpływ na endometrium. Szczególną uwagę poświęcono dienogestowi jako progestagenowi o właściwościach antyandrogennych i przeciwzapalnych, wykorzystywanemu w leczeniu endometriozy oraz trądziku. Na podstawie analizy dostępnych badań klinicznych stwierdzono, że omawiane preparaty są skuteczną i dobrze tolerowaną opcją terapeutyczną dla kobiet wymagających jednoczesnej antykoncepcji i leczenia schorzeń hormonozależnych.
Dział: Metody terapii
Kobiety w okresie okołomenopauzalnym i związanych z nim problemów somatycznych i psychologicznych wymagają holistycznego leczenia przez zespoły terapeutyczne. Współczesna nauka wyraźnie wskazuje, że oprócz zaleceń dotyczących zdrowego stylu życia HTM powinna stanowić część indywidualnie dostosowanej strategii terapeutycznej, w której rodzaj leku, droga jego podania, schemat dawkowania i czas trwania leczenia są dostosowane do ustalonych z pacjentką celów terapeutycznych.
Celem niniejszej pracy jest przedstawienie wieloaspektowego wpływu stosowanych terapii na fizyczne, psychiczne i emocjonalne samopoczucie dojrzałych kobiet, z uwzględnieniem aktualnych badań i publikacji naukowych bazujących na medycynie opartej na dowodach naukowych.
Leczenie NNŻ rozpoczynamy od preparatów doustnych i uzupełniamy odpowiednią dietą. W przypadku ich nietolerancji lub braku efektu terapii zalecane jest żelazo dożylne. Karboksymaltoza żelaza jest często stosowanym preparatem żelaza dożylnego. Jest skuteczna i dobrze tolerowana.
Artykuł analizuje nowoczesne, hybrydowe podejście do leczenia infekcji dróg rodnych, takich jak waginoza bakteryjna (bacterial vaginosis – BV) i kandydoza (vulvovaginal candidiasis – VVC), które charakteryzują się wysoką nawrotowością (do 50%) wynikającą z obecności biofilmu. Tradycyjna monoterapia często zawodzi, dlatego kluczowe jest połączenie celowanej antyseptyki z aktywną regeneracją błony śluzowej. Praca szczegółowo opisuje molekularne mechanizmy działania antyseptyków: chlorheksydyny, która powoduje destabilizację błon komórkowych oraz wyciek jonów potasu i fosforu, oraz kwasu borowego destabilizującego cytoszkielet aktynowy patogenów. Przedstawiono również innowacyjne zastosowanie siarczków żelaza w eradykacji Gardnerella vaginalis poprzez indukcję ferroptozy. Drugim filarem terapii jest kwas hialuronowy (hyaluronic acid – HA), którego efekt biologiczny zależy od masy cząsteczkowej. Frakcje wysokocząsteczkowe (HMW-HA) wykazują działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie interleukin IL-6 i IL-8. Frakcje niskocząsteczkowe (LMW-HA) aktywują receptor CD44, promując angiogenezę i reepitelializację.
Zmiany naczyniowe kończyn dolnych, takie jak teleangiektazje, żylaki, obrzęki pourazowe oraz zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, stanowią istotny problem kliniczny zarówno u kobiet w ciąży, połogu, jak i u kobiet starszych. W pracy omówiono znaczenie heparyny stosowanej miejscowo jako leczenie wspomagające w łagodzeniu bólu, obrzęku i objawów zapalnych przy jednoczesnym korzystnym profilu bezpieczeństwa wynikającym z minimalnej biodostępności ogólnoustrojowej. Przedstawiono mechanizm działania heparyny, jej właściwości farmakologiczne, charakterystykę produktu leczniczego oraz zasady praktycznego zastosowania. Omówiono również czynniki ryzyka żylnego w ciąży i połogu oraz charakterystyczne cechy przewlekłej niewydolności żylnej u kobiet starszych, podkreślając rolę terapii objawowej, kompresjoterapii oraz modyfikacji stylu życia.
W artykule zaprezentowano dostępne dane kliniczne dotyczące skuteczności heparyny miejscowej, aspekty bezpieczeństwa, przeciwwskazania oraz potencjalne działania niepożądane. Uwzględniono także zalecenia wybranych towarzystw naukowych oraz przedstawiono praktyczne algorytmy postępowania, przypadki kliniczne i kontekst epidemiologiczny przewlekłej choroby żylnej. Heparyna miejscowa jest wartościową i bezpieczną opcją terapii wspomagającej, zwłaszcza u pacjentek wymagających leczenia objawowego przy niskim ryzyku interakcji ogólnoustrojowych.
Niniejszy artykuł przedstawia stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników [1] dotyczące stosowania antykoncepcji u nastolatek oraz pacjentek z wybranymi schorzeniami. Podkreślono, że dobór metody w tej grupie wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego nie tylko zapobieganie ciąży, lecz także korzyści pozaantykoncepcyjne i specyficzne uwarunkowania kliniczne. PTGiP rekomenduje stosowanie metody podwójnej ochrony, łączącej wysoką skuteczność antykoncepcji (zwłaszcza metod LARC – długo działających odwracalnych) z barierą mechaniczną w celu prewencji infekcji przenoszonych drogą płciową. W przypadku antykoncepcji dwuskładnikowej zaleca się stosowanie preparatów z najniższą skuteczną dawką estrogenów. Integralną częścią opieki jest odpowiednia edukacja seksualna.
Według WHO niedokrwistość dotyczy aż 30% światowej populacji i aż co drugiej kobiety w ciąży w krajach rozwijających się. Najczęstszą przyczyną niedokrwistości jest niedobór żelaza. Mówimy o nim, gdy ilość żelaza w organizmie jest mniejsza od aktualnego zapotrzebowania, ale nie musi być równoznaczny z niedokrwistością. Niedobór żelaza może dawać różne objawy, a w ciąży dodatkowo prowadzić do poważnych powikłań. Dlatego niewątpliwie powinien być leczony. Leczenie polega na podawaniu preparatów żelaza, zwykle drogą doustną.
Wprowadzenie. Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, związany z zakończeniem miesiączkowania i obniżeniem produkcji estrogenów. Objawy związane z niedoborem tych hormonów mogą być łagodzone przez terapię hormonalną menopauzy (HTM).
Cel pracy. Celem pracy było przedstawienie korzyści stosowania terapii hormonalnej opartej na walerianianie estradiolu i dienogeście w leczeniu objawów menopauzy oraz ocena bezpieczeństwa i skuteczności tej terapii.
Wyniki. Terapia E2V/DNG skutecznie łagodzi objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca, zaburzenia snu, zmiany nastroju, a także poprawia profil lipidowy i chroni układ kostny. Preparat charakteryzuje się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu z tradycyjnymi terapiami.
Wnioski. Terapia E2V/DNG wykazuje wysoką skuteczność i bezpieczeństwo, co sprawia, że jest optymalnym rozwiązaniem w leczeniu menopauzy, szczególnie dla kobiet z ryzykiem sercowo-naczyniowym lub metabolicznym. Konieczna jest indywidualizacja terapii w zależności od potrzeb pacjentki.
Dysmenorrhea (zespół bolesnego miesiączkowania) jest jednym z najczęstszych problemów ginekologicznych u wszystkich pacjentek miesiączkujących, niezależnie od wieku czy rasy. Jest często identyfikowaną przyczyną bólu miednicy. Lekami z wyboru w terapii analgetycznej są niesteroidowe leki przeciwzapalne, szczególnie te o wielokierunkowym działaniu. Jednym z nich jest nimesulid. Oprócz NLPZ w leczeniu zalecane są metamizol i drotaweryna, szczególnie w terapiach skojarzonych. Nie zaleca się stosowania butylobromku hioscyny, natomiast paracetamol jest przeciwwskazany, co wynika wprost ze stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych leków w opisanym wskazaniu.
Pęcherz nadreaktywny (overactive bladder syndrome – OAB) charakteryzuje się naglącym parciem na mocz z obecnością nietrzymania moczu lub bez niej. Najczęściej występującymi objawami są częstomocz oraz nykturia. Podłoże choroby jest wieloczynnikowe. Objawy OAB obniżają komfort życia pacjentów, wiążą się z koniecznością stosowania przewlekłej farmakoterapii oraz przyczyniają się do obciążenia ekonomicznego. Leki antycholinergiczne są stosowane jako leczenie pierwszego rzutu, jednak z uwagi na liczne działania niepożądane pacjenci często przerywają terapię. Mirabegron jest lekiem o udowodnionej skuteczności w leczeniu objawów pęcherza nadreaktywnego u dorosłych pacjentów, u których leczenie antycholinergiczne nie przyniosło satysfakcjonujących efektów lub nie może być stosowane. Jego działanie powoduje rozluźnienie mięśni gładkich pęcherza moczowego, co przekłada się na kontrolę objawów choroby.
DHA jest wielonienasyconym kwasem tłuszczowym z rodziny omega-3, kluczowym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Jego niedobór wynika głównie z ograniczonej zdolności organizmu do przekształcania kwasu α-linolenowego (ALA) w DHA, dlatego istotne jest jego bezpośrednie spożycie w diecie lub poprzez suplementację. DHA pełni funkcje strukturalne w błonach komórkowych mózgu i siatkówki oraz wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Ma również znaczenie w regulacji procesów zapalnych i ochronie przed chorobami cywilizacyjnymi. Suplementacja w okresie ciąży stanowi istotny element profilaktyki niedoborów pokarmowych – zapewnia odpowiednie podłoże budulcowe dla rozwijającego się płodu. Ponadto DHA może sprzyjać korzystnemu rozwojowi funkcji poznawczych i wzrokowych dziecka, choć wyniki dotychczasowych badań są częściowo niespójne. DHA zmniejsza ryzyko porodów przedwczesnych, zwłaszcza przed 34. tygodniem ciąży, a także może łagodzić ciężkie postacie preeklampsji. Nie wykazano jednak jego jednoznacznego wpływu ani na cukrzycę ciążową, ani na depresję poporodową, choć utrzymanie odpowiedniego poziomu omega-3 dzięki suplementacji może mieć efekt wspierający. Właściwa podaż DHA jest istotnym elementem profilaktyki zdrowotnej matki i prawidłowego rozwoju dziecka.
Program Badań Prenatalnych ma na celu poprawę jakości opieki zdrowotnej nad kobietą w ciąży oraz jej nienarodzonym dzieckiem poprzez zwiększenie dostępności wysokiej klasy badań prenatalnych. W bieżącym roku usunięto wiek kobiety (> 35 r.ż.) jako kryterium kwalifikujące do udziału w Programie, dzięki czemu jest on dostępny dla wszystkich ciężarnych oraz doprecyzowano wiek ciążowy, w którym testy biochemiczne pierwszego trymestru powinny zostać wykonane. Skriningowe (przesiewowe) badania prenatalne wykonuje się w celu zidentyfikowania ciężarnych, u których występuje zwiększone ryzyko urodzenia dziecka z aberracjami chromosomowymi oraz innych powikłań ciąży.