Kiedy jest już potrzebne żelazo dożylne w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza?

Czy niedokrwistość z niedoboru żelaza (NNŻ) jest obecnie w dobie wszechstronnego rozwoju medycyny problemem marginalnym i dobrze opanowanym? Nic bardziej mylnego. To nadal główny rodzaj niedokrwistości w krajach rozwiniętych, w naszej strefie geograficznej, dotyczący ok. 10% kobiet i ok. 4% mężczyzn [1]. U kobiet w wieku premenopauzalnym NNŻ jest spowodowana przede wszystkim utratą krwi podczas miesiączki oraz wzmożonym zapotrzebowaniem na żelazo w czasie ciąży i laktacji. Natomiast u dorosłych mężczyzn i kobiet w wieku pomenopauzalnym główna przyczyna to krwawienia z przewodu pokarmowego [2]. 
Zgodnie z wytycznymi British Society of Gastroenterology (BSG) opublikowanymi w 2021 r. [3], a następnie podsumowanymi w artykule, który ukazał się w 2022 r. w „Medycynie Praktycznej” [4], NNŻ jest problemem interdyscyplinarnym. Nie jest już głównym przedmiotem zainteresowania hematologów, którzy skupili się na hematoonkologii, ale dotyczy w dużym stopniu gastroenterologów, a także nadal ginekologów i położników oraz nefrologów, pulmonologów i oczywiście lekarzy podstawowej opieki medycznej. 
W artykule, który ukazał się we wrześniowym numerze tego czasopisma, omówiono przyczyny, objawy, diagnostykę i sposoby leczenia NNŻ [5]. Obecnie chcemy się skupić na kobietach, które z powodu NNŻ rozpoczęły leczenie preparatami doustnymi, jednak jego efekt nie był zadowalający. Przeanalizujemy kilka konkretnych przypadków klinicznych.

Opisy przypadków

W okresie od marca do września 2025 r. w pobycie jednodniowym Kliniki Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku UM w Lublinie 17 kobiet w wieku od 18 do 61 lat otrzymało preparaty żelaza dożylnego. W 16 przypadkach zastosowano karboksymaltozę żelaza, w jednym przypadku – derizomaltozę żelaza. W celu szczegółowego przeanalizowania przyczyn niedoboru żelaza podzielono prezentowaną grupę w zależności od wieku, jako punkt odcięcia stosując 40. rok życia. W sumie w grupie poniżej 40. roku życia było siedem kobiet, a w grupie powyżej 40. roku życia – dziewięć kobiet. 
U kobiet poniżej 40. roku życia przyczyną niedokrwistości z niedoboru żelaza były przede wszystkim obfite krwawienia miesięczne. Dwie spośród tych kobiet były w ciąży – u jednej z nich nie stwierdzono wówczas NNŻ, natomiast druga wymagała podania żelaza dożylnego po porodzie. 
U trzech z dziewięciu kobiet powyżej 40. roku życia przyczyną NNŻ była patologia gastrologiczna: u jednej chorej – przepuklina rozworu przełykowego przepony i żylaki odbytu, u drugiej – nadżerki trzonu żołądka, u trzeciej – refluks żołądkowo-przełykowy. W grupie pozostałych sześciu chorych u dwóch powodem NNŻ było współistnienie obfitych krwawień miesięcznych i mięśniaków macicy, u dwóch NNŻ nadal była obecna mimo usunięcia mięśniaków macicy, a u dwóch pozostałych stwierdzono obecność polipów endometrium, dodatkowo jedna z tych chorych miała wykonaną resekcję żołądka w przebiegu leczenia otyłości.
Poniżej przedstawiono krótkie opisy czterech chorych, po dwa z grupy poniżej i powyżej 40. roku życia.

Pacjentka nr 1

Chora 35-letnia, pozostająca pod opieką ginekologa z powodu obfitych krwawień miesięcznych, została skierowana z poradni hematologicznej w celu dożylnej suplementacji żelaza. U chorej w badaniu kolonoskopowym stwierdzono obecność guzków krwawniczych odbytu. 
Pomimo doustnej suplementacji żelaza w badaniach laboratoryjnych wykonanych w maju stwierdzono: Hg 10,2 g% (N: 12–16 g%), MCV 78,3 fl (N: 80–96 fl), żelazo 19,0 µg/dl (N: 37‑145 µg/dl), ferrytyna 8,84 µg/l (N: 13‑150 µg/l). Chora zgłaszała osłabienie, wypadanie włosów. 
Wyliczono dawkę należną 1500 mg, którą podano w trzech...