Menopauza to ostateczne ustanie miesiączkowania w wyniku utraty aktywności pęcherzykowej jajników, po którym przez okres 12 miesięcy nie wystąpiło już żadne krwawienie. Pojawiające się po menopauzie objawy ze strony układu moczowo-płciowego, zanik i suchość sromu i pochwy oraz objawy ze strony dolnych dróg moczowych noszą nazwę zespołu urogenitalnego menopauzy (genitourinary syndrome of menopause – GSM). Do czynników, które zwiększają ryzyko wystąpienia ZUM u kobiet po menopauzie, należą: hipoestrogenizm, obniżenie poziomu glikogenu w komórkach nabłonkowych pochwy, zmiany w obrębie cewki moczowej i pęcherza, zaburzenia związane z hipotonią mięśnia wypieracza pęcherza moczowego, zanik warg sromowych większych i zmiana mikrobiomu pochwy. W leczeniu ZUM u kobiet po menopauzie stosuje się antybiotyki, jednakże niezwykle istotna jest profilaktyka i leczenie wspomagające w postaci estrogenów dopochwowych, probiotyków oraz witaminy D3.
Dział: Metody terapii
Mięśniaki macicy i endometrioza miednicy mniejszej są rozpoznawane u coraz większej liczby kobiet z uwagi m.in. na coraz powszechniejszą dostępność ultrasonografii przezpochwowej (transvaginal ultrasound, USG TV). Mięśniaki macicy są najczęstszymi guzami łagodnymi dróg rodnych. Często są rozpoznawane przypadkowo, bowiem w większości przypadków nie wywołują objawów. Mogą być przyczyną nieprawidłowych krwawień z macicy oraz dolegliwości bólowych podbrzusza. Są rozpoznawane na podstawie USG TV, a ich leczenie zależy od objawów i preferencji pacjentki. Endometrioza miednicy mniejszej to schorzenie, które występuje głównie u kobiet w wieku rozrodczym. Jest przyczyną zespołu bólowego miednicy mniejszej, niepłodności, dyspareunii, zaburzeń ze strony układu moczowego i przewodu pokarmowego.
Antykoncepcja odgrywa kluczową rolę w planowaniu rodziny i zdrowiu reprodukcyjnym kobiet na całym świecie. Współczesne metody antykoncepcyjne, zarówno hormonalne, jak i mechaniczne, charakteryzują się wysoką skutecznością w zapobieganiu nieplanowanej ciąży, a także oferują dodatkowe korzyści zdrowotne. Mimo to ich stosowanie może się wiązać z występowaniem działań niepożądanych, które mogą negatywnie wpływać na jakość życia pacjentek. Ważne jest zrozumienie potencjalnych skutków ubocznych oraz odpowiednia ocena ryzyka, aby minimalizować te negatywne konsekwencje.
Wzrost świadomości kobiet odnośnie do własnego ciała oraz potrzeb z nim związanych sprzyja rozwojowi ginekologii estetycznej. Liczba zabiegów wykonywanych w celu poprawy wyglądu zewnetrznych narządów płciowych stale rośnie. Wiąże się z tym także wzrost zapotrzebowania na preparaty regenerujące oraz wspierające gojenie po zabiegach. Rozwiązaniem jest kwas hialuronowy, który łącząc się z cząsteczkami białek tworzy sieci proteoglikanowe zatrzymujące wodę, w konsekwencji poprawia nawodnienie tkanek oraz transport substancji odżywczych, zapewniając tym samym prawidłowe napięcie tkanek, trofizm i elastyczność, co przyczynia się do regeneracji nabłonka zarówno w atrofii, jak i dystrofii nabłonka pochwy. Znajdując się w macierzy pozakomórkowej, moduluje działanie cytokin prozapalnych oraz migrację komórek, co korzystnie wpływa na proces gojenia się ran i prawidłowe nabłonkowanie. Preparaty Chlorivag i Albivag, dzięki unikatowej kompozycji substancji czynnych, wspomagają produkcję śluzu i utrzymują prawidłowe nawilżenie błon śluzowych, przyspieszają gojenie i regenerację mikrourazów nabłonka pochwy, zapobiegają nawracającym infekcjom bakteryjnym błon śluzowych oraz utrzymują prawidłowe środowisko pochwy.
Produkt leczniczy zawierający syntetyczny steroid, pochodną 19-nortestosteronu oferuje zrównoważone podejście do leczenia objawów menopauzy, wpływając pozytywnie na różne aspekty jakości życia kobiet. Dzięki swojej skuteczności w łagodzeniu objawów oraz stosunkowo dobremu profilowi bezpieczeństwa, stanowi ważną opcję terapeutyczną dla kobiet przechodzących menopauzę.
Plastyka warg sromowych mniejszych jest obecnie najczęściej wykonywaną procedurą z zakresu ginekologii estetycznej. Najczęstszym powodem planowanych działań operacyjnych jest niesatysfakcjonujący wygląd warg, wpływający na obniżenie samooceny, obrazu ciała i poczucia własnej wartości. Głównym celem operacji jest uzyskanie efektu pomniejszenia warg mniejszych, tak aby nie wystawały one spoza warg większych w pozycji stojącej. W literaturze opisuje się kilka metod labioplastyki: ścięcie krawędzi warg sromowych mniejszych wzdłuż ich brzegu (edge resection), resekcję klinową (wedge resection) z modyfikacjami (Z-plasty i W-plasty) oraz deepitelializację. Nie odnotowano szczególnej przewagi jednej metody nad drugą. W celu uzyskania perfekcyjnego efektu terapeutycznego elementy powyższych technik nierzadko łączy się, jak również uzupełnia o plastykę napletka łechtaczki (hoodoplastyka) i krocza (perineoplastyka).
Program Badań Prenatalnych ma na celu poprawę jakości opieki zdrowotnej nad kobietą w ciąży oraz jej nienarodzonym dzieckiem poprzez zwiększenie dostępności wysokiej klasy badań prenatalnych. W bieżącym roku usunięto wiek kobiety (> 35 r.ż.) jako kryterium kwalifikujące do udziału w Programie, dzięki czemu jest on dostępny dla wszystkich ciężarnych oraz doprecyzowano wiek ciążowy, w którym testy biochemiczne pierwszego trymestru powinny zostać wykonane. Skriningowe (przesiewowe) badania prenatalne wykonuje się w celu zidentyfikowania ciężarnych, u których występuje zwiększone ryzyko urodzenia dziecka z aberracjami chromosomowymi oraz innych powikłań ciąży.
Kwasy tłuszczowe omega-3 należą do grupy niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), które muszą być dostarczane z pożywieniem, ponieważ organizm ludzki nie jest w stanie ich syntetyzować. Obecnie mamy wystarczająco dużo dowodów z badań naukowych, które potwierdzają kluczowe znaczenie tych związków zarówno dla zdrowia matki, jak i dla rozwoju wewnątrzmacicznego płodu i zdrowia dziecka po urodzeniu. Dla prawidłowego przebiegu ciąży istotne jest, aby przygotować odpowiednie zapasy WNKT w organizmie kobiety jeszcze przed zajściem w ciążę, a także uzupełniać ich potencjalny deficyt w diecie w przypadkau zwiększającego się zapotrzebowania podczas ciąży. U przyszłej matki pozwoli to zarówno na poprawę płodności, jak i na zmniejszenie ryzyka przedwczesnego zakończenia ciąży, wystąpienia preeklampsji czy depresji poporodowej. U dziecka wpłynie korzystnie na rozwój funkcji poznawczych i motorycznych, poprawi ostrość widzenia i zmniejszy ryzyko wystąpienia alergii.
Prenatalne testy przesiewowe wykorzystujące wolne pozakomórkowe płodowe DNA (cffDNA) charakteryzują się wyższym współczynnikiem wykrywalności, niższym odsetkiem wyników fałszywie dodatnich i lepszą pozytywną wartością predykcyjną w porównaniu do wcześniej stosowanych metod. Obecnie wiele Towarzystw Naukowych w swoich Rekomendacjach zaleca stosowanie cffDNA do skriningu trisomii, a także aberracji chromosomów płci. Pojawia się coraz więcej danych, które pokazują, że cffDNA może stanowić przydatną metodę skrinigu w kierunku niektórych mikrodelecji. American College of Medical Geneticists rekomenduje od 2022 r. skrining w kierunku mikrodelecji 22q11.2. Kolejnym etapem w rozwoju tych testów są badania w kierunku chorób monogenowych.
Większość dziewcząt i młodych kobiet odczuwa dyskomfort podczas menstruacji. Częstość występowania bolesnego miesiączkowania (dysmenorrhea) waha się, w zależności od źródła literaturowego, od 45 do nawet 95%. Ze względu na etiologię objawów bolesne miesiączkowanie dzieli się na pierwotne i wtórne. Społeczna akceptacja bolesnego miesiączkowania opóźnia diagnostykę i leczenie. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są leczeniem pierwszego rzutu. Dziewczętom można bezpiecznie zaproponować zahamowanie miesiączki za pomocą złożonej dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej, a także metod zawierających wyłącznie gestagen. Endometriozę należy rozważyć u dziewcząt, u których ból utrzymuje się pomimo leczenia. Leczenie bólu przewlekłego wymaga zaangażowania wielodyscyplinarnego zespołu.
Szacuje się, że około 1,5–1,8 mld osób na świecie ma niedokrwistość z niedoboru żelaza. Według danych WHO niedobór tego pierwiastka dotyczy 5% populacji, 20% kobiet miesiączkujących oraz 30–40% dzieci w krajach rozwiniętych. Gospodarkę żelazem najtrafniej oceniają trzy parametry: stężenie ferrytyny, TfR1 i CHr. Charakterystycznymi odchyleniami w morfologii krwi obwodowej stwierdzanymi w niedokrwistości z niedoboru żelaza są: spadek stężenia hemoglobiny i liczby erytrocytów w porównaniu do norm dla określonego wieku rozwojowego, obniżone MCV (średnia objętość krwinki czerwonej), MCH (średnia masa hemoglobiny), MCHC (średnie stężenia hemoglobiny w krwince), spadek liczby retykulocytów oraz płytek krwi. Wchłanianie żelaza (ok. 1–2 mg/dobę) odbywa się głównie w dwunastnicy i regulowane jest przez hepcydynę.
Około 30% kobiet skarży się na bardzo ciężki przebieg menopauzy, te pacjentki najczęściej szukają pomocy medycznej. W artykule podkreślono rolę hormonalnej terapii zastępczej w poprawie jakości życia kobiet w okresie menopauzy, zwrócono także uwagę na potencjalne ryzyko działań niepożądanych i przeciwwskazań do stosowania HTZ. Przed jej wdrożeniem kluczową rolę odgrywa przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego. Indywidualne podejście do pacjentek w okresie menopauzy i odpowiedni dobór terapii hormonalnej z uwzględnieniem wszystkich czynników medycznych i społecznych pozwolą osiągnąć sukces w terapii.