Mikrobiom pochwy stanowią kolonie bakterii tlenowych, beztlenowych oraz czasami grzybów, które pozostają w równowadze dzięki obecności pałeczek kwasu mlekowego (Lactobacillus). Pochwa pozbawiona ochronnych właściwości, jakie dają Lactobacillus, jest bardziej podatna na infekcje.
Dysbakterioza może powodować uszkodzenia nabłonka pochwy, co skutkuje zmniejszeniem jego elastyczności i nawilżenia, a w konsekwencji jego dysfunkcję oraz pozbawienie właściwości obronnych. W przypadku zachwiania ilości bakterii z rodzaju Lactobacillus dochodzi do rozwoju BV.
Skuteczne leczenie przeciwzapalne infekcji pochwy powinno być uzupełnione o terapię regeneracyjną obejmującą ultraniską dawkę estriolu wraz z pałeczkami kwasu mlekowego. Taka terapia daje lepsze rezultaty w postaci szybszej kolonizacji pochwy szczepami pałeczek kwasu mlekowego, czego efektem są rzadsze nawroty infekcji. Zastosowanie ultraniskiej dawki estriolu w terapii regeneracyjnej ze względu na selektywne działanie na receptory estrogenowe zlokalizowane w pochwie jest bezpieczne i celowe u kobiet w wieku rozrodczym i pomenopauzalnym.
Dział: Metody terapii
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) jest najskuteczniejszym sposobem leczenia objawów menopauzy. To sprawdzona forma terapii w walce z uderzeniami gorąca, w leczeniu objawów związanych z atrofią sromu i pochwy oraz w zapobieganiu utracie masy kostnej. Hormonalna terapia zastępcza powinna zawierać zarówno komponent estrogenowy, jak i komponent progesteronowy, ponieważ istnieje zwiększone ryzyko przerostu i raka endometrium u pacjentek stosujących wyłącznie estrogeny. Niskodawkowy schemat leczenia – 1 mg estradiolu i 0,5 mg octanu noretysteronu (Cliovelle) – to skuteczna i dobrze tolerowana forma HTZ. Udowodniono korzystne działanie HTZ zawierającej octan noretysteronu i walerianian estradiolu na metabolizm kości – działanie osteoprotekcyjne. Dowiedziono również, że ta forma terapii skutecznie zabezpiecza przed przerostem śluzówki macicy, korzystnie wpływa na gospodarkę lipidową oraz poprawia jakość życia kobiet poprzez redukcję objawów naczynioruchowych.
Leczenie łuszczycy odwróconej i łuszczycy narządów płciowych może sprawiać trudności z powodu dużej wrażliwości zajętych chorobowo obszarów skóry oraz działania czynników fizykalnych takich jak wilgoć czy tarcie. Zalecaną terapią pierwszego rzutu są miejscowe steroidy, inhibitory kalcyneuryny oraz analogi witaminy D. W ciężkich i opornych przypadkach wskazane jest zastosowanie terapii ogólnoustrojowej. Szczególnie wysoką skuteczność odnotowano w leczeniu z zastosowaniem leków biologicznych, zwłaszcza iksekizumabu. Ze względu na ryzyko zakażeń zajętych chorobowo obszarów skóry konieczne może się okazać również okresowe miejscowe leczenie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne.
Nimesulid jako niesteroidowy lek przeciwzapalny wykazuje obiecujący potencjał w leczeniu bólu w ginekologii. Jego selektywność wobec COX-2, działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe sprawiają, że stanowi on cenną opcję terapeutyczną. Niemniej jednak zawsze należy stosować go z należytą ostrożnością, zważając na ewentualne ryzyko działań niepożądanych, a pacjentki powinny być monitorowane przez lekarza podczas leczenia.
Suplementacja witamin jest zalecana kobietom planującym ciążę i będącym w ciąży celem prawidłowego rozwoju płodu i zmniejszenia częstości powikłań, tj. poronienie, poród przedwczesny, opóźnienie wzrastania wewnątrzmacicznego płodu czy preeklampsja. Obecnie wiele kontrowersji budzi stosowanie przez kobiety ciężarne czynników o wysokim potencjale metylacyjnym, co z jednej strony może korzystnie oddziaływać na przebieg ciąży i rozwój płodu, a z drugiej rodzi obawy o potencjalnie możliwy szkodliwy wpływ na zdrowie potomstwa.
Koncepcja zdrowia reprodukcyjnego odnosi się do ogółu społeczeństwa, w tym kobiet z niepełnosprawnościami, które spotykają się z wyzwaniami wynikającymi z postaw społeczeństwa, dostępu do usług medycznych oraz barier ekonomicznych. Dysproporcje pomiędzy pełnosprawnymi a niepełnosprawnymi członkami społeczności wpływają na niekorzystne wyniki położnicze.
Zakażenia dolnych dróg moczowych (ZDDM) są bardzo częste szczególnie u kobiet, co z całą pewnością wynika z uwarunkowań anatomicznych. Z badań epidemiologicznych wynika, że ryzyko wystąpienia takiej infekcji wynosi ponad 50%, przy czym aż 25% kobiet doświadczy jednego lub kilku nawrotów. Powszechnie stosowana antybiotykoterapia cechuje się wysoką skutecznością w leczeniu zarówno niepowikłanych, jak i powikłanych zakażeń układu moczowego (ZUM). Jednak długotrwałe i uporczywe leczenie antybiotykami kolejnych nawracających infekcji prowadzi do narastającego problemu bakteryjnej oporności, a w konsekwencji do szerzenia się szczepów uropatogenów wielolekoopornych. Europejskie Towarzystwo Urologiczne (EAU) oraz Polskie Towarzystwo Urologiczne (PTU) rekomendują stosowanie doustnej immunizacji preparatem Uro-Vaxom® (OM-89) w profilaktyce nawracających zakażeń układu moczowego celem zredukowania częstości nawrotów choroby, złagodzenia dolegliwości, zmniejszenia liczby przepisywanych antybiotyków oraz zminimalizowania ryzyka narastania lekooporności patogenów na leki.
Zmiany hormonalne zachodzące w organizmie kobiety na różnych etapach życia mogą predysponować do występowania infekcji intymnych. Chlorivag jest preparatem, który może działać zarówno zapobiegawczo, jak i wspomagać leczenie w przypadku różnych chorób pochwy o charakterze zapalnym, zakaźnym lub dystroficznym. Jest rekomendowany zwłaszcza w przypadku występowania zaczerwienienia, świądu, pieczenia, które mogą być związane z infekcjami mikozy lub waginozy. Z kolei do wspomagania leczenia infekcji grzybiczych pochwy skutecznym preparatem jest Albivag z kwasem bornym. Albivag i Chlorivag zostały stworzone z myślą o delikatnej pielęgnacji intymnej i są rekomendowane przez specjalistów, aby wspomagać zdrowie pochwy i zapewnić kobietom większy komfort i lepsze samopoczucie.
Waginoza bakteryjna jest najczęstszą przyczyną infekcji dróg rodnych (w 30–40% przypadków). Jest definiowana jako dysbioza, zaburzenie homeostazy mikrobiomu pochwy polegające na zmniejszeniu ilości pałeczek kwasu mlekowego Lactobacillus spp. i kolonizacji Gram-ujemnymi zmiennymi bakteriami o charakterze względnych beztlenowców, głównie z gatunku Gardnerella vaginalis i Atopobium vaginae. Z uwagi na występującą powszechnie pierwotną i wtórną lekooporność na leki uznawane obecnie za terapie standardowe oraz brak ich destrukcyjnego działania na bakteryjny biofilm, co jest przyczyną częstych nawrotów infekcji, coraz częściej stosuje się terapie alternatywne jako leczenie pierwszego rzutu. Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki badania klinicznego porównującego skuteczność i bezpieczeństwo leczenia waginozy bakteryjnej u kobiet za pomocą chlorku dekwaliniowego i złożonego preparatu nifuratel – nystatyna w terapii miejscowej.
Infekcje pochwy są najczęstszą przyczyną porad udzielanych kobietom w opiece ambulatoryjnej. Rozpoznanie czynników etiologicznych, szczególnie w infekcjach mieszanych obejmujących waginozę bakteryjną, kandydozę sromu i pochwy, tlenowe zapalenie pochwy i rzęsistkowicę, jest na ogół mało precyzyjne, bazujące głównie na identyfikacji schorzenia, które jest kombinacją objawów i obrazu klinicznego w badaniu przedmiotowym. W ostatnich latach obserwujemy rosnącą częstość nawracających infekcji pochwy, głównie z powodu pierwotnej i wtórnej lekooporności patogenów na standardowe terapie. Dlatego istotnym jest, szczególnie w przypadkach infekcji mieszanych, stosowanie leków o szerokim spektrum działania. Celem niniejszej prezentacji jest ocena efektów leczenia kilku pacjentek z rozpoznaną mieszaną infekcją pochwy za pomocą dopochwowego preparatu złożonego z nifuratelu i nystatyny. W konkluzji tego badania obserwacyjnego należy stwierdzić, że kombinacja nifuratelu z nystatyną jest potencjalnie dobrą opcją do leczenia mieszanych infekcji pochwy.
Ciąża wiąże się ze zwiększonym ryzykiem ciężkiego przebiegu chorób zakaźnych, w tym grypy i COVID-19. Szczepienia chronią ciężarną i przynoszą dodatkowe korzyści ze względu na jednoczesną ochronę płodu i noworodka, dlatego ciężarne powinny być rutynowo szczepione przeciwko grypie i krztuścowi, a obecnie także przeciw COVID-19. W sytuacjach zwiększonego zagrożenia zakażeniem kwalifikacja do pozostałych szczepień jest indywidualna. Ogólną regułą szczepień kobiet ciężarnych jest bezwzględne przeciwwskazanie do podania szczepionek zawierających żywe, atenuowane drobnoustroje, zwłaszcza wirusy, w tym szczepionek przeciw odrze, śwince i różyczce, ospie wietrznej, gruźlicy oraz donosowej, atenuowanej szczepionki przeciw grypie. Z wyjątkiem żywej, atenuowanej szczepionki przeciw żółtej gorączce ciężarnym podaje się wyłącznie szczepionki inaktywowane, czyli zawierające zabite drobnoustroje lub ich składowe. Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do jakichkolwiek szczepień.
Infekcje dróg rodnych to najczęstsze dolegliwości zgłaszane przez kobiety i zazwyczaj mają one postać nawrotową. Po menopauzie, kluczowy jest spadek estrogenów. Z tego powodu pochwa w całości staje się atroficzna - węższa, krótsza, nieelastyczna. Pojawiają się liczne czynniki ogólnoustrojowe zwiększające predyspozycje do infekcji grzybiczych – np. cukrzyca czy otyłość. Według wielu opinii najważniejsza jest profilkatyka zmian atroficznych wynikająca z niedoborów hormonalnych oraz z naturalnych procesów starzenia.