Autor: Aleksandra Krupa

Zaburzenia mikrośrodowiska pochwy stanowią złożony problem kliniczny obejmujący dysbiozę, przewlekły stan zapalny oraz osłabienie integralności bariery nabłonkowej. Szczególne znaczenie mają one u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i pomenopauzalnym, u pacjentek z nawracającymi infekcjami sromu i pochwy, u kobiet po leczeniu onkologicznym oraz z obniżoną odpornością. W pracy omówiono potencjał wieloskładnikowych preparatów dopochwowych zawierających tyndalizowane pałeczki Lactobacillus, laktoferynę oraz składniki emoliencyjne, takie jak oliwa z oliwek extra virgin i witamina E. Bakterie tyndalizowane mimo braku zdolności do replikacji mogą zachowywać aktywność biologiczną związaną z obecnością struktur komórkowych i metabolitów, a przez to wspierać równowagę mikrobioty oraz modulację odpowiedzi immunologicznej. Laktoferyna wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe i przeciwzapalne, a jednocześnie może sprzyjać odbudowie eubiotycznego profilu mikrobioty pochwy. Składniki emoliencyjne wspomagają nawilżenie, regenerację oraz ochronę nabłonka przed czynnikami drażniącymi. Połączenie tych komponentów wpisuje się w nowoczesne podejście do terapii wspomagającej, ukierunkowane nie tylko na eliminację patogenów, lecz także na odbudowę homeostazy mikrobiologicznej, immunologicznej i barierowej.

Derizomaltoza żelazowa (FDI) to nowoczesny preparat dożylnego żelaza, charakteryzujący się wysoką stabilnością kompleksu i korzystnym profilem farmakokinetycznym, umożliwiający podanie pełnej dawki w jednym wlewie. Terapia FDI znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza u kobiet w ginekologii i położnictwie, zwłaszcza w przypadkach obfitych krwawień miesięcznych, w ciąży oraz w okresie poporodowym. Preparat wykazuje szybkie działanie hematologiczne – poprawia stężenie hemoglobiny i odbudowuje zapasy ferrytyny, co przekłada się na redukcję ryzyka transfuzji allogenicznych oraz powikłań okołoporodowych. W porównaniu z innymi preparatami dożylnymi, takimi jak karboksymaltoza żelaza czy żelazo sacharozy, FDI cechuje się niższym ryzykiem hipofosfatemii, lepszym profilem bezpieczeństwa immunologicznego oraz wygodą podania, co wpływa na skrócenie czasu leczenia i zmniejszenie obciążenia systemu ochrony zdrowia. Terapia FDI jest dobrze tolerowana, ma niską częstość działań niepożądanych, a jej stosowanie wspiera strategię Patient Blood Management i umożliwia efektywną korekcję niedoboru żelaza u pacjentek wysokiego ryzyka. Wskazane jest monitorowanie parametrów hematologicznych przed terapią i po niej w celu optymalizacji leczenia. FDI stanowi wartościową opcję terapeutyczną w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza u kobiet w okresie rozrodczym, ciąży i połogu, łącząc skuteczność, bezpieczeństwo oraz komfort pacjentki.

Miejscowe preparaty niehormonalne zajmują ważne miejsce we wspomaganiu leczenia dolegliwości sromu i pochwy, zwłaszcza wtedy, gdy terapia estrogenowa jest przeciwwskazana, źle tolerowana lub nieakceptowana przez pacjentkę. Ich znaczenie wynika z możliwości poprawy nawilżenia, ochrony bariery śluzówkowo-skórnej oraz łagodzenia objawów, takich jak suchość, pieczenie, świąd i dyskomfort. W artykule omówiono biologiczne i kliniczne uwarunkowania stosowania tych preparatów, uwzględniając rolę mikrobioty pochwy, kwaśnego pH oraz integralności nabłonka i skóry sromu. Szczególną uwagę poświęcono mechanizmom prowadzącym do zaburzeń lokalnej homeostazy zarówno w przebiegu hipoestrogenizmu, jak i po infekcjach, antybiotykoterapii, zabiegach ginekologicznych czy leczeniu onkologicznym. Istotne miejsce zajmuje charakterystyka wybranych składników preparatów dopochwowych i zewnętrznych, w tym hialuronianu sodu, kwasu mlekowego oraz substancji roślinnych o potencjale osłaniającym i przeciwzapalnym. Znaczenie praktyczne ma także rozróżnienie objawów dominująco dopochwowych, zewnętrznych i mieszanych, ponieważ wpływa ono na dobór właściwego postępowania wspomagającego. Choć preparaty niehormonalne nie zastępują diagnostyki ani leczenia przyczynowego zakażeń, dermatoz i zmian nowotworowych, mogą być cennym elementem zindywidualizowanej opieki nad pacjentką, ukierunkowanej na poprawę komfortu, ochronę tkanek i wsparcie miejscowej regeneracji.

Artykuł analizuje nowoczesne, hybrydowe podejście do leczenia infekcji dróg rodnych, takich jak waginoza bakteryjna (bacterial vaginosis – BV) i kandydoza (vulvovaginal candidiasis – VVC), które charakteryzują się wysoką nawrotowością (do 50%) wynikającą z obecności biofilmu. Tradycyjna monoterapia często zawodzi, dlatego kluczowe jest połączenie celowanej antyseptyki z aktywną regeneracją błony śluzowej. Praca szczegółowo opisuje molekularne mechanizmy działania antyseptyków: chlorheksydyny, która powoduje destabilizację błon komórkowych oraz wyciek jonów potasu i fosforu, oraz kwasu borowego destabilizującego cytoszkielet aktynowy patogenów. Przedstawiono również innowacyjne zastosowanie siarczków żelaza w eradykacji Gardnerella vaginalis poprzez indukcję ferroptozy. Drugim filarem terapii jest kwas hialuronowy (hyaluronic acid – HA), którego efekt biologiczny zależy od masy cząsteczkowej. Frakcje wysokocząsteczkowe (HMW-HA) wykazują działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie interleukin IL-6 i IL-8. Frakcje niskocząsteczkowe (LMW-HA) aktywują receptor CD44, promując angiogenezę i reepitelializację.

HPV-niezależny rak szyjki macicy jest rzadką, ale klinicznie istotną jednostką chorobową, charakteryzującą się odmiennym profilem molekularnym i histopatologicznym w porównaniu z postaciami HPV-zależnymi. Częściej występuje w zaawansowanych stadiach, cechuje się gorszym rokowaniem oraz opornością na standardowe terapie, takie jak radioterapia i chemioterapia. Mutacje w genach TP53, PIK3CA, KRAS i CTNNB1 oraz zaburzenia w szlakach sygnałowych PI3K/Akt/mTOR i WNT odgrywają kluczową rolę w patogenezie tego nowotworu. Epigenetyczne mechanizmy regulacji, w tym zmiany metylacji DNA oraz rola niekodujących RNA, wpływają na progresję choroby i stanowią potencjalne cele terapeutyczne. Diagnostyka opiera się na integracji metod obrazowych, immunohistochemii oraz molekularnych testów genetycznych i epigenetycznych, jednak brak jest specyficznych markerów umożliwiających wczesne wykrycie tego raka. Terapie celowane, zwłaszcza inhibitory szlaków PI3K/Akt/mTOR i RAS/MAPK, oraz immunoterapia mimo ograniczonej skuteczności w „zimnym” mikrośrodowisku guza stanowią obiecujące kierunki leczenia.
 Wyzwania obejmują konieczność opracowania odpowiednich protokołów diagnostycznych i terapeutycznych, a także prowadzenie międzynarodowych rejestrów i badań wieloośrodkowych. 
Są proponowane nowe strategie diagnostyczne oparte na analizie wieloomicznej oraz biopsji płynnej, które mogą poprawić wykrywalność i monitorowanie choroby. Konieczne jest dalsze badanie wpływu czynników środowiskowych, koinfekcji oraz mechanizmów molekularnych, aby zoptymalizować leczenie i zmniejszyć nierówności prognostyczne między podtypami raka szyjki macicy.

Wprowadzenie. Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, związany z zakończeniem miesiączkowania i obniżeniem produkcji estrogenów. Objawy związane z niedoborem tych hormonów mogą być łagodzone przez terapię hormonalną menopauzy (HTM).
Cel pracy. Celem pracy było przedstawienie korzyści stosowania terapii hormonalnej opartej na walerianianie estradiolu i dienogeście w leczeniu objawów menopauzy oraz ocena bezpieczeństwa i skuteczności tej terapii.
Wyniki. Terapia E2V/DNG skutecznie łagodzi objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca, zaburzenia snu, zmiany nastroju, a także poprawia profil lipidowy i chroni układ kostny. Preparat charakteryzuje się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu z tradycyjnymi terapiami.
Wnioski. Terapia E2V/DNG wykazuje wysoką skuteczność i bezpieczeństwo, co sprawia, że jest optymalnym rozwiązaniem w leczeniu menopauzy, szczególnie dla kobiet z ryzykiem sercowo-naczyniowym lub metabolicznym. Konieczna jest indywidualizacja terapii w zależności od potrzeb pacjentki.

Wprowadzenie. Foliany i cholina są kluczowymi składnikami odżywczymi, odgrywającymi zasadniczą rolę w rozwoju płodu, szczególnie w kontekście prewencji wad cewy nerwowej (NTDs) i optymalizacji funkcji poznawczych. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie aktualnych rekomendacji dotyczących suplementacji aktywnymi folianami i choliną w okresie przedkoncepcyjnym i ciążowym, z uwzględnieniem stanowisk wiodących towarzystw naukowych.
Metody. Dokonano przeglądu literatury naukowej, analizując wytyczne Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP), Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), jak również publikacje dotyczące metabolizmu folianów i choliny oraz ich wpływu na rozwój płodu.
Wyniki. Suplementacja folianami, zwłaszcza w postaci aktywnego 5-metylotetrahydrofolianu (5-MTHF), jest powszechnie zalecana w okresie przedkoncepcyjnym i ciążowym ze względu na jej udowodniony wpływ na zmniejszenie ryzyka NTDs. Cholina, niezbędna do syntezy fosfatydylocholiny i acetylocholiny, odgrywa istotną rolę w rozwoju mózgu płodu. Niedobory choliny są powszechne w populacji kobiet w wieku rozrodczym, co może negatywnie wpływać na rozwój poznawczy dziecka. Wnioski. Odpowiednia podaż aktywnych folianów i choliny w okresie przedkoncepcyjnym i ciążowym jest kluczowa dla zapewnienia prawidłowego rozwoju płodu. Klinicyści powinni uwzględniać indywidualne potrzeby pacjentek, w tym obecność polimorfizmów genu MTHFR, przy doborze odpowiednich preparatów i dawek suplementacyjnych.

Zakażenia pochwy u kobiet w okresie postmenopauzalnym stanowią rosnące wyzwanie kliniczne i społeczne, wynikające z fizjologicznych zmian związanych z niedoborem estrogenów. Spadek stężenia hormonów prowadzi do atrofii błony śluzowej pochwy, zaburzeń mikrobioty oraz wzrostu pH, co sprzyja kolonizacji przez bakterie beztlenowe, grzyby i pierwotniaki. W konsekwencji obserwuje się wzrost częstości infekcji nawrotowych oraz nasilenie objawów zespołu genitourinaryjnego menopauzy (GSM), takich jak suchość, pieczenie, dyspareunia czy zakażenia układu moczowego.