Żelazo pełni wiele istotnych funkcji w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka. Jak donoszą badania, niedobór żelaza u kobiet to najczęstszy niedobór mikroelementu na świecie. Doustna suplementacja żelaza jest najpowszechniej stosowaną i opłacalną metodą leczenia niedoboru żelaza, jednak wiąże się z potencjalnymi zagrożeniami. Zgodnie z Rekomendacjami Zespołu Ekspertów kompleks 100 mg Fe(II)SO4 z glicyną wykazuje pewną przewagę nad innymi suplementami żelaza w zwiększaniu stężenia hemoglobiny i ograniczaniu działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
Dział: Metody terapii
Stany zapalne pochwy i sromu to częsty problem zarówno wśród nastolatek, jak i wśród młodych kobiet. W grupie dziewcząt jest to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt w poradni ginekologicznej. Na obraz kliniczny składają się najczęściej obecność obfitej wydzieliny pochwowej, nieprzyjemny zapach, pieczenie, świąd oraz zaczerwienienie skóry okolic intymnych, dodatkowo mogą występować dolegliwości dyzuryczne. Przebieg choroby oraz jej objawy zależą głównie od czynnika infekcyjnego, aktywności seksualnej oraz wieku pacjentki. Niezależnie od etiologii zakażenia niezwykle istotna jest edukacja młodych pacjentek oraz ich opiekunów na temat odpowiedniej higieny osobistej, metod antykoncepcji i możliwości leczenia wspomagającego infekcji intymnych. To właśnie nieprawidłowe nawyki higieniczne są odpowiedzialne za większość stanów zapalnych pochwy i sromu pacjentek przed menarche. Natomiast leczenie zakażeń powinno być oparte na wynikach badań bakteriologicznych i antybiogramie, tak aby było najbardziej dopasowane do pacjentki.
Najbardziej powszechnym problemem zdrowotnym w zakresie narządu płciowego u kobiet zgłaszających się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej są infekcje dróg rodnych. Szacuje się, że w ciągu życia ok. 75% kobiet cierpi na co najmniej jeden epizod tych infekcji. W praktyce ambulatoryjnej spotyka się wysoki odsetek kobiet, u których trudno jest ustalić czynnik etiologiczny lub u których infekcja jest diagnozowana jako mieszana. Dlatego z punktu widzenia lekarza rodzinnego istotny jest dobór leku o możliwie szerokim spektrum przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i przeciwpierwotniakowym, tak aby uzyskać maksymalną skuteczność terapii empirycznej. Drugim aspektem powodzenia leczenia jest dobra tolerancja leku, brak eradykacji fizjologicznej flory pałeczek kwasu mlekowego oraz niski odsetek nawrotów. Połączenie nifuratelu z nystatyną w leczeniu miejscowym jest dobrą i bezpieczną opcją terapeutyczną spełniającą te kryteria.
Cukrzyca ciążowa to zaburzenie tolerancji węglowodanów po raz pierwszy rozpoznane lub pojawiające się w przebiegu ciąży. Leczenie cukrzycy ciążowej opiera się głównie na modyfikacji stylu życia polegającej na terapii żywieniowej oraz umiarkowanym wysiłku fizycznym. Celem leczenia jest zapewnienie prawidłowego odżywienia matki i rozwijającego się płodu, utrzymanie prawidłowych stężeń glukozy we krwi i zapobieganie powikłaniom.
Menopauzalny zespół układu moczowo-płciowego to częste przewlekłe schorzenie. Wynika z niedoboru estrogenów. Dotyka zarówno narządy płciowe, jak i układ moczowy. Miejscowa terapia estrogenowa jest podstawowym sposobem leczenia atrofii układu moczowo-płciowego. Do miejscowych preparatów estrogenowych można zaliczyć estriol (E3) w postaci globulek dopochwowych oraz kremu dopochwowego (Oekolp). Oekolp wykazuje bardzo dużą skuteczność w terapii: objawów niedoboru estrogenów w obrębie pochwy i spowodowanych nim podmiotowych zmian zanikowych pochwy u kobiet po menopauzie. Ponadto stosuje się go w leczeniu przed- i pooperacyjnym pacjentek
w okresie menopauzalnym, poddawanych zabiegom pochwowym.
Wapń jest niezbędnym minerałem, ważnym dla wielu procesów życiowych w organizmie ludzkim, tj. mineralizacji kośćca, funkcji układu sercowo-naczyniowego, inicjacji procesów krzepnięcia, przewodnictwa nerwowego, kurczliwości mięśni, stymulacji aktywności układu immunologicznego czy aktywności enzymatycznej. Suplementacja wapnia podczas ciąży może zmniejszać ryzyko wielu powikłań, m.in. nadciśnienia tętniczego, preeklampsji, porodu przedwczesnego, osteopenii, dlatego zaleca się tę interwencję w przypadku niskiego spożywania wapnia w diecie (w populacjach, w których 25% lub więcej osób spożywa mniej niż 800 mg wapnia na dobę). Zarówno wytyczne obowiązujące w krajach Unii Europejskiej, jak i wytyczne ogłoszone przez międzynarodowe organizacje FAO/WHO czy w USA i Kanadzie zalecają rekomendowaną dawkę dzienną (recommended dietary allowance – RDA) 1000–1300 mg wapnia dla kobiet ciężarnych i karmiących piersią.
Spadek stężenia estrogenów w okresie menopauzalnym, terapia onkologiczna (szczególnie dotycząca zmian nowotworowych w narządach rodnych), połóg oraz długi okres karmienia piersią – to stany prowadzące do atrofii pochwy i sromu. Wyrób medyczny Femimed Gel dzięki działaniu nawilżającemu oraz zapewnieniu odpowiedniego pH łagodzi objawy atrofii pochwy, tak jak: świąd, pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk, nieprawidłowa wydzielina, uczucie napięcia tkanek lub dyskomfort podczas współżycia płciowego. Dzięki odpowiedniemu nawilżeniu tworzone jest odpowiednie środowisko do zachowania naturalnych procesów regeneracyjnych.
Mikrobiom pochwy stanowią kolonie bakterii tlenowych, beztlenowych oraz czasami grzybów, które pozostają w równowadze dzięki obecności pałeczek kwasu mlekowego (Lactobacillus). Pochwa pozbawiona ochronnych właściwości, jakie dają Lactobacillus, jest bardziej podatna na infekcje.
Dysbakterioza może powodować uszkodzenia nabłonka pochwy, co skutkuje zmniejszeniem jego elastyczności i nawilżenia, a w konsekwencji jego dysfunkcję oraz pozbawienie właściwości obronnych. W przypadku zachwiania ilości bakterii z rodzaju Lactobacillus dochodzi do rozwoju BV.
Skuteczne leczenie przeciwzapalne infekcji pochwy powinno być uzupełnione o terapię regeneracyjną obejmującą ultraniską dawkę estriolu wraz z pałeczkami kwasu mlekowego. Taka terapia daje lepsze rezultaty w postaci szybszej kolonizacji pochwy szczepami pałeczek kwasu mlekowego, czego efektem są rzadsze nawroty infekcji. Zastosowanie ultraniskiej dawki estriolu w terapii regeneracyjnej ze względu na selektywne działanie na receptory estrogenowe zlokalizowane w pochwie jest bezpieczne i celowe u kobiet w wieku rozrodczym i pomenopauzalnym.
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) jest najskuteczniejszym sposobem leczenia objawów menopauzy. To sprawdzona forma terapii w walce z uderzeniami gorąca, w leczeniu objawów związanych z atrofią sromu i pochwy oraz w zapobieganiu utracie masy kostnej. Hormonalna terapia zastępcza powinna zawierać zarówno komponent estrogenowy, jak i komponent progesteronowy, ponieważ istnieje zwiększone ryzyko przerostu i raka endometrium u pacjentek stosujących wyłącznie estrogeny. Niskodawkowy schemat leczenia – 1 mg estradiolu i 0,5 mg octanu noretysteronu (Cliovelle) – to skuteczna i dobrze tolerowana forma HTZ. Udowodniono korzystne działanie HTZ zawierającej octan noretysteronu i walerianian estradiolu na metabolizm kości – działanie osteoprotekcyjne. Dowiedziono również, że ta forma terapii skutecznie zabezpiecza przed przerostem śluzówki macicy, korzystnie wpływa na gospodarkę lipidową oraz poprawia jakość życia kobiet poprzez redukcję objawów naczynioruchowych.
Leczenie łuszczycy odwróconej i łuszczycy narządów płciowych może sprawiać trudności z powodu dużej wrażliwości zajętych chorobowo obszarów skóry oraz działania czynników fizykalnych takich jak wilgoć czy tarcie. Zalecaną terapią pierwszego rzutu są miejscowe steroidy, inhibitory kalcyneuryny oraz analogi witaminy D. W ciężkich i opornych przypadkach wskazane jest zastosowanie terapii ogólnoustrojowej. Szczególnie wysoką skuteczność odnotowano w leczeniu z zastosowaniem leków biologicznych, zwłaszcza iksekizumabu. Ze względu na ryzyko zakażeń zajętych chorobowo obszarów skóry konieczne może się okazać również okresowe miejscowe leczenie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne.
Nimesulid jako niesteroidowy lek przeciwzapalny wykazuje obiecujący potencjał w leczeniu bólu w ginekologii. Jego selektywność wobec COX-2, działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe sprawiają, że stanowi on cenną opcję terapeutyczną. Niemniej jednak zawsze należy stosować go z należytą ostrożnością, zważając na ewentualne ryzyko działań niepożądanych, a pacjentki powinny być monitorowane przez lekarza podczas leczenia.
Suplementacja witamin jest zalecana kobietom planującym ciążę i będącym w ciąży celem prawidłowego rozwoju płodu i zmniejszenia częstości powikłań, tj. poronienie, poród przedwczesny, opóźnienie wzrastania wewnątrzmacicznego płodu czy preeklampsja. Obecnie wiele kontrowersji budzi stosowanie przez kobiety ciężarne czynników o wysokim potencjale metylacyjnym, co z jednej strony może korzystnie oddziaływać na przebieg ciąży i rozwój płodu, a z drugiej rodzi obawy o potencjalnie możliwy szkodliwy wpływ na zdrowie potomstwa.