Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiedza praktyczna

8 marca 2022

NR 62 (Luty 2022)

Suchość pochwy w czasie stosunku seksualnego

0 1318

O problemie suchości pochwy mówi coraz więcej kobiet. Jako ginekolodzy stajemy przed otwartymi, chętnie mówiącymi o swojej seksualności i związanej z nią problemami, współczesnymi kobietami. Przyczyny suchości pochwy są różnorodne: zaburzenia gospodarki hormonalnej w okresie okołomenopauzalnym, w przebiegu wielu chorób, jako skutek stosowania niektórych leków. Odpowiednie nawilżenie pochwy ma kluczowe znaczenie dla utrzymania satysfakcjonującego życia seksualnego. Leczenie często może się ograniczyć do bezpiecznych preparatów dopochwowych zawierających kwas hialuronowy, który stał się nową alternatywą dla menopauzalnej terapii hormonalnej.

O problemie suchości pochwy mówi coraz więcej kobiet. Suchość pochwy, która wpływa na życie intymne kobiety, to również problem, który ma ogromny wpływ na jakość jej życia i relacje z partnerem. Obecne czasy pozwalają na długie, aktywne życie, a wiek nie jest już takim ograniczeniem jak jeszcze w minionym stuleciu. Ponadto świadomość kobiet nieustannie wzrasta i krępujące niegdyś tematy obecnie coraz częściej są poruszane w gabinecie ginekologicznym. Jako ginekolodzy stajemy przed otwartymi, chętnie mówiącymi o swojej seksualności i związanej z nią problemami, współczesnymi kobietami. Przyczyny suchości pochwy są różnorodne: zaburzenia gospodarki hormonalnej w okresie okołomenopauzalnym, w przebiegu wielu chorób, jako skutek stosowania niektórych leków. Odpowiednie nawilżenie pochwy ma kluczowe znaczenie dla utrzymania satysfakcjonującego życia seksualnego. Leczenie często może się ograniczyć do bezpiecznych preparatów dopochwowych zawierających kwas hialuronowy, który stał się nową alternatywą dla menopauzalnej terapii hormonalnej. 
Wśród kobiet w wieku menopauzalnym aż 75% odczuwa przynajmniej jeden z objawów będących następstwem niedoboru estrogenów. Jednymi z najczęstszych, a jednocześnie najbardziej dokuczliwych objawów menopauzalnych są symptomy będące konsekwencją estrogenozależnej atrofii pochwy i sromu [1–4].
Szacuje się, że wśród kobiet w okresie około- i postmenopauzalnym:

POLECAMY

  • 27–55% cierpi na suchość pochwy,
  • ponad 18% zgłasza podrażnienie, świąd, pieczenie sromu i pochwy,
  • 40–80% cierpi na dyspareunię i doświadcza związanego z tym spadku jakości życia seksualnego lub wręcz lęku przed współżyciem,
  • 11% stwierdza obecność nieprawidłowej wydzieliny pochwowej.

Objawy zmian zanikowych w pochwie dotyczą nie tylko kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Na suchość pochwy skarży się ok. 70% kobiet po terapii onkologicznej. Symptomy zmian atroficznych pochwy/sromu dotyczą również kobiet w połogu lub/i długotrwale karmiących piersią, pacjentek długotrwale stosujących antykoncepcję hormonalną,  a także kobiet po operacjach pochwowych [4].
U znacznej liczby młodych kobiet wielokrotnie w ich życiu może zaistnieć konieczność odtworzenia i utrzymania prawidłowej morfologii i funkcji nabłonka pochwy. Sytuacje takie najczęściej dotyczą kobiet:

  • często stosujących antybiotykoterapię oraz leki dopochwowe,
  • z odczynami alergicznymi na detergenty, bieliznę lub/i środki do higieny intymnej,
  • nadużywających irygacji,
  • podatnych na urazy mechaniczne pochwy i sromu związane ze współżyciem, 
  • cierpiących na dysfunkcje seksualne różnego typu,
  • leczonych z powodu nawracających infekcji pochwy i/lub dolnego odcinka dróg moczowych.

Właściwości kwasu hialuronowego

Fizjologicznie obecny w organizmie ludzkim kwas hialuronowy wpływa na uwodnienie i elastyczność tkanek oraz na stymulację układu odpornościowego. Kwas hialuronowy poprzez swoją hydrofilną strukturę ma zdolność wiązania cząsteczek wody, co wpływa na poprawę nawodnienia, a tym samym skutkuje wzrostem napięcia tkanek i ich elastyczności. Jako cząsteczka hydrofilna odgrywa ważną rolę w nawodnieniu tkanek, nadaje im odpowiednie napięcie oraz elastyczność. Ciało ludzkie zawiera szacunkowo ok. 15 g kwasu hialuronowego [5, 6]. 
Właściwości kwasu hialuronowego pozwalają na zastosowanie go w leczeniu pomenopauzalnej atrofii pochwy, która dotyczy nawet co drugiej kobiety w tym okresie. Na skutek spadku estrogenów śluzówka pochwy ulega ścieńczeniu, traci elastyczność i napięcie. Bardzo ważna była analiza Origoni i wsp., w której przedstawiono, że zastosowanie preparatów kwasu hialuronowego wpływa na redukcję odczucia suchości pochwy w podobnym odsetku przypadków co oparta na estrogenach terapia miejscowa [7]. Dodatkowym aspektem przemawiającym na korzyść kwasu hialuronowego jest poprawa stopnia nietrzymania moczu, zmniejszenie lub ustąpienie objawów pochwowych oraz brak odczuwania bólu w trakcie współżycia. Dzięki hydrofilności kwas hialuronowy tworzy na powierzchni nabłonka wielowarstwowego płaskiego pochwy trwały biofilm, który zapobiega utracie wody i elektrolitów. Pozwala to na utrzymanie elastycznego i nawilżonego nabłonka, nieprzepuszczalnego dla drobnoustrojów, oraz usprawnia procesy gojenia tkanek, regeneracji i łagodzenia podrażnień. Wszystkie te walory zaobserwowano w badaniach w porównaniu do grupy pacjentek stosujących globulki hormonalnie czynne [8, 9].

Zastosowanie kwasu hialuronowego w leczeniu atrofii pochwy/sromu

Klasyczna atrofia pochwy/sromu, będąca konsekwencją niedoboru estrogenów, powoduje charakterystyczne zmiany w obrębie nabłonka oraz mikroflory pochwy, co zaburza nawilżenie i regenerację nabłonka, zakwaszenie środowiska pochwy i kolonizację tego środowiska pałeczkami kwasu mlekowego. U pacjentek z przewlekłym zanikowym zapaleniem pochwy obserwujemy gładką, cienką śluzówkę, bladą, wręcz papierową, często z wybroczynami. Zanika nawilżenie i elastyczność pochwy. Zmniejsza się zawartość glikogenu w nabłonku pochwy, spada wydzielanie kwasu mlekowego przez pałeczki kwasu mlekowego, a w konsekwencji wzrasta wartość pH [2, 10].
Jednakże istnieje znaczna grupa kobiet ze zmianami atroficznymi pochwy, u których estrogenoterapia systemowa lub/i miejscowa nie jest skuteczna, jest przeciwwskazana lub nie jest przez nie akceptowana. W takich przypadkach rekomenduje się niehormonalne metody terapii miejscowej. Ostatnie lata to wysyp publikacji o wysokim stopniu wiarygodności na skuteczność dopochwowych preparatów zawierających HA lub jego sole w leczeniu zmian zanikowych pochwy/sromu [2–4, 10, 11]. 
Najnowsze rekomendacje gremiów eksperckich zalecają sięganie po substancje nawilżające pochwę (np. HA) jako postępowanie pierwszego wyboru w leczeniu urogenitalnego zespołu menopauzalnego (genitourinary syndrome of menopause – GSM) [2–4, 10]. Badania pokazują, że pacjentki z GSM nawet czterokrotnie częściej niż kobiety zdrowe cierpią z powodu braku satysfakcji w tym obszarze życia. 
Suchość pochwy jest spowodowana nie tylko utratą hormonów. Może być związana z wiekiem, a także z innymi czynnikami, które należy wziąć pod uwagę w diagnostyce różnicowej. Zespół moczowo-płciowy charakteryzuje się zmianami w obrębie warg sromowych mniejszych i większych, łechtaczki, przedsionka pochwy, pochwy, cewki moczowej i pęcherza. W związku z tym u pacjentek mogą występować takie objawy jak suchość, pieczenie, podrażnienie okolic krocza oraz uczucie bólu i dyskomfortu podczas stosunku płciowego. Ze strony układu moczowego kobiety mogą uskarżać się na nykturię, wysiłkowe nietrzymanie moczu, a także częstsze infekcje dolnych dróg moczowych [11]. 
North American Menopause Society zaleca stosowanie środków nawilżających kobietom, które mają przeciwwskazania lub obiekcje co do stosowania terapii estrogenowej [11]. 

Femimed® Gel Kadefarm

Do tych preparatów zalicza się m.in. Femimed® Gel Kadefarm, który jest produktem dostępnym na polskim rynku – zawiera kwas hialuronowy w postaci dobrze wchłanialnej oraz kwas mlekowy. Żel z kwasem hialuronowym nawilża śluzówkę ściany pochwy, łagodzi podrażnienia, chroni pochwę przed czynnikami zewnętrznymi i pomaga utrzymać fizjologiczne pH. Dzięki temu, że preparat jest podawany miejscowo, substancje czynne mogą działać bezpośrednio i równomiernie na zmienioną chorobowo ścianę pochwy. Postać żelu ułatwia aplikację w przesuszonej i wrażliwej pochwie. 
Kwas hialuronowy jest polisacharydem, którego budowa umożliwia wiązanie cząsteczek wody. Kuracja jest indywidualna, dobierana i modyfikowana przez lekarza prowadzącego w zależności od sy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy