Żelazo i kwas foliowy to dwa podstawowe czynniki niezbędne w procesie erytropoezy. U kobiet ciężarnych żelazo odgrywa kluczową rolę w licznych funkcjach metabolicznych istotnych dla prawidłowego przebiegu ciąży, w tym w transporcie tlenu do tkanek, syntezie DNA i transporcie elektronów w procesach biochemicznych. Zapotrzebowanie na żelazo znacznie wzrasta w czasie ciąży, aby wspierać zarówno wzrost i rozwój płodu, jak i fizjologiczne procesy adaptacyjne matki. Podobnie kwas foliowy jest niezbędny do podziału i wzrostu komórek oraz kluczowy dla rozwoju płodu i funkcji łożyska.
REKLAMA
Rola kwasu foliowego
Wpływ na układ nerwowy zarodka
Najbardziej wrażliwym na niedobór folianów procesem w okresie embriogenezy jest neurulacja. Przebiegający w bardzo wczesnym okresie życia zarodkowego proces tworzenia cewy nerwowej trwa od zakończenia gastrulacji do 21.–28. dnia po zapłodnieniu. Nieprawidłowości w powstawaniu węzła Hensena i zamykania rynienki nerwowej skutkują wystąpieniem wad cewy nerwowej (WCN). Jest to grupa zaburzeń, w których dochodzi do nieprawidłowego rozwoju mózgu, rdzenia kręgowego lub opon mózgowo-rdzeniowych [1].
Najczęściej spotykane wady to:
- rozszczep kręgosłupa (spina bifida) – niepełne zamknięcie kanału kręgowego i opon rdzenia przedłużonego,
- bezczaszkowie (acrania) i bezmózgowie (anencephalia) – brak kości czaszki i całkowity lub częściowy brak mózgu,
- przepuklina oponowo-mózgowa (encephalocele) i oponowo-rdzeniowa (meningomyelocele) – uwypuklanie opon mózgowo-rdzeniowych i fragmentów tkanek mózgu i rdzenia przez ubytki kostne w czaszce i kręgosłupie.
Suplementacja kwasu foliowego może zmniejszyć pierwotne ryzyko wystąpienia WCN o ponad 70% i wtórne, jeżeli kobieta urodziła poprzednie dziecko z tą wadą, o ponad 60% [2].
Z uwagi na wczesny okres powstawania tych wad w życiu embrionalnym istotne jest, aby kobiety w wieku reprodukcyjnym przyjmowały 400 µg kwasu foliowego codziennie, tak aby w przypadku zajścia w ciążę zostało osiągnięte bezpieczne stężenie folianów. Optymalna protekcja przed WCN występuje przy wysyceniu erytrolemmy (błony komórkowej erytrocytu, który pełni funkcję magazynu i jest dobrym markerem wysycenia puli folianowej) matki stężeniem folianów ≥906 nmol/l (400 ng/mL), a surowicy krwi >25 nmol/l [3].
W aspekcie korzystnego wpływu folianów na redukcję ryzyka WCN należy podkreślić, że wpływają one przede wszystkim na stabilność genetyczną komórek – biorą one udział w syntezie de novo puryn oraz tymidyny, co ma istotne znaczenie w syntezie DNA i białek.
Drugi co do ważności aspekt biologicznej...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
- Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
- Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
- ...i wiele więcej!
Dołącz do społeczności lekarzy, którzy stawiają na rzetelną, aktualną wiedzę!
Sięgnij po Forum Położnictwa i Ginekologii i co dwa miesiące otrzymuj praktyczne artykuły, analizy oraz narzędzia tworzone przez specjalistów z wieloletnim doświadczeniem klinicznym.
