Diklofenak w praktyce ginekologicznej – porównanie skuteczności i bezpieczeństwa dostępnych postaci leku po zabiegach i operacjach

Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu definiuje ból jako przykre doznanie czuciowe i emocjonalne, lub je przypominające, związane z aktualnie występującym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek. Ból pooperacyjny jest wynikiem uszkodzenia tkanek w trakcie zabiegu. Może mieć charakter bólu somatycznego, którego źródłem są tkanki powierzchowne i struktury położone głębiej, np. mięśnie szkieletowe. W przypadku wielu zabiegów chirurgicznych do bólu somatycznego dołącza się ból trzewny, wywołany skurczem mięśni gładkich. 
Pacjent zaczyna odczuwać ból po ustąpieniu znieczulenia śródoperacyjnego. Jego największe nasilenie występuje w pierwszej i drugiej dobie po operacji, natomiast w dobach trzeciej i czwartej znacznie ono spada. Wykazano, że pacjentki, które przeszły operację brzuszną, odczuwały znacznie silniejszy ból w pierwszym i trzecim dniu pooperacyjnym w porównaniu z pacjentkami, które przeszły operacje pochwową lub laparoskopową [1].
Prawidłowe leczenie bólu w okresie pooperacyjnym jest fundamentalnym prawem każdego pacjenta, gdyż nie tylko łagodzi jego cierpienie i poprawia jakość życia, ale także znacząco zmniejsza częstość powikłań pooperacyjnych (głównie ze strony układów krążenia i oddechowego), skraca czas hospitalizacji i obniża jej koszt oraz zapobiega przekształceniu bólu ostrego w ból przewlekły [2, 3]. W ostatnich latach w praktyce klinicznej w zwalczaniu bólu zalecana i coraz częściej stosowana jest analgezja multimodalna. Jej założeniem jest używanie kilku leków o różnych mechanizmach działania, co zwiększa skuteczność analgetyczną oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych i ich nasilenie. Takie postępowanie najczęściej obejmuje stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i (lub) paracetamolu bądź metamizolu łącznie z lekami opioidowymi oraz znieczuleniem miejscowym lub regionalnym. 
NLPZ są szczególnie przydatne w warunkach ambulatoryjnych. Na podstawie przeprowadzonego w 2016 r. przeglądu piśmiennictwa dotyczącego multimodalnego podejścia do leczenia bólu w warunkach ambulatoryjnych stwierdzono, że NLPZ są skuteczniejsze od paracetamolu w leczeniu bólu pooperacyjnego – przeciwbólowe działanie paracetamolu jest prawdopodobnie słabsze o mniej więcej 20–30% od NLPZ. NLPZ nie tylko działają przeciwbólowo przez hamowanie uwrażliwienia receptorów bólu, ale także zmniejszają odczyn zapalny ten ból wywołujący. Podawanie NLPZ w połączeniu z paracetamolem zwiększa działanie analgetyczne w porównaniu ze stosowaniem paracetamolu samodzielnie, toteż często korzysta się z takiego połączenia. 
Sposób postępowania przeciwbólowego po zabiegu powinien być dostosowany do zakresu uszkodzenia tkanek. Zabiegi ginekologiczne można przyporządkować do jednej z czterech kategorii ustalonych dla zabiegów chirurgicznych. Leki nieopioidowe mogą być podawane samodzielnie w leczeniu bólu tylko po zabiegach zaliczanych do I kategorii. W zabiegach połączonych z większym uszkodzeniem tkanek należy je stosować jako składnik analgezji mu...