Dołącz do czytelników
Brak wyników

Czy w XXI wieku antykoncepcja u nastolatek wciąż jest wyzwaniem w praktyce ginekologicznej?

Artykuł | 29 czerwca 2018 | NR 39
185

W dzisiejszych czasach coraz wcześniej dochodzi do inicjacji seksualnej zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn, wobec czego ryzyko zajścia w ciążę w okresie adolescencji niebezpiecznie wzrasta. W grupie wiekowej nastolatków najważniejszym problem jest niedostateczna wiedza na temat skutecznych metod antykoncepcji oraz brak silnej motywacji do ich stosowania z powodu bagatelizowania przez młodzież konsekwencji takiego zachowania. Drugim istotnym problemem w tej grupie wiekowej jest niewłaściwe stosowanie właściwie dobranej metody antykoncepcji przez nastolatków, co przekłada się nawet na 10-krotnie mniejszą skuteczność w zapobieganiu niechcianych ciąż w porównaniu z grupą dorosłych kobiet. 

Okres dojrzewania charakteryzuje się konfliktem wartości, stresem emocjonalnym i gotowością do skrajnych postaw, co nieodmiennie prowadzi do wielu problemów psychospołecznych u nastolatków [1]. Młodzi ludzie chcą jak najszybciej uchodzić za dojrzałych, dlatego bardzo ważnym wydarzeniem w ich życiu jest inicjacja seksualna. Na przestrzeni ostatnich 2–3 dekad zauważono, że młodzi ludzie zaczynają współżycie coraz wcześniej. Średni wiek inicjacji seksualnej dla kobiet w 1997 r. wyniósł 19,34 roku, w 2001 r. – 19,2 roku, a w 2005 r. – 18,83 roku. Również w przypadku mężczyzn wiek ten ulega stopniowemu obniżeniu – w 1997 r. było to 18,43 roku, w 2001 r. – 18,32 roku, a w 2005 r. – 18,06 roku. Powody podjęcia decyzji o rozpoczęciu współżycia są różne u obu płci. Dla większości dziewcząt (70,7%) jest to miłość, natomiast dla chłopców przyjemność (64,4%), podniecenie seksualne (64,3%) oraz ciekawość (60,6%) [2].

Wczesne rozpoczęcie aktywności seksualnej niesie za sobą kilka negatywnych konsekwencji. Należą do nich między innymi narażenie na zakażenia przenoszone drogą płciową oraz ciąża w okresie dojrzewania [3]. Szacuje się, że ok. 40% ciąż na całym świecie jest niezamierzonych, spowodowane jest to nieskutecznością, niestosowaniem lub niepowodzeniem metody antykoncepcyjnej [4]. Z tego względu niezwykle ważny jest odpowiedni dobór sposobu zapobiegania ciąży.

Trwa spór o to, czy w szkołach publicznych powinno się promować wyłącznie powstrzymywanie się od współżycia, czy jednak edukacja seksualna musi być wszechstronna. Niektórzy twierdzą, że edukacja seksualna, która obejmuje bezpieczne praktyki seksualne, takie jak używanie prezerwatyw, wysyła mieszane przesłanie do uczniów i promuje aktywność seksualną [5].

Według WHO ok. 17 milionów dorastających dziewcząt rodzi co roku, a większość tych urodzeń ma miejsce w krajach o niskich i średnich dochodach. Pod tym względem, Niger plasuje się na pierwszym miejscu z 203 604 urodzeniami na 100 000 nastoletnich kobiet [6].

W Polsce statystyki nie są tak zatrważające, jednak jeszcze w 1990 r. 38% chłopców podczas pierwszych stosunków seksualnych w ogóle nie stosowało żadnej metody antykoncepcyjnej, natomiast 40% chłopców stosowało tzw. stosunek przerywany. Ponadto wielu z nich deklarowało, że podczas inicjacji seksualnej znajdowali się pod wpływem alkoholu [7].

Istnieje wiele metod antykoncepcji. Pierwszą opcją zalecaną dla nastolatków jest używanie prezerwatyw podczas każdego stosunku, połączone z gotowością do zastosowania antykoncepcji awaryjnej w razie pojawienia się ryzyka zapłodnienia. W dłuższym, wzajemnie monogamicznym związku sprawdzają się hormonalne środki antykoncepcyjne. Prezerwatywy i antykoncepcja hormonalna mogą być również zalecane dla nastolatków w celu zapewnienia podwójnej ochrony. Ze względu na dużą skuteczność i bezpieczeństwo długo działająca odwracalna antykoncepcja (LARC) również wykazuje wysoką skuteczność w zapobieganiu ciąży u nastolatków [8].

Celem pracy jest omówienie zalet i wad dostępnych metod antykoncepcji oraz przedstawienie optymalnych rozwiązań w zapobieganiu niechcianej ciąży u nastolatków.

Dane statystyczne 

Na wykresie 1 przedstawiono odsetek kobiet w wieku 15–19 lat, które kiedykolwiek używały poszczególnych metod kontroli urodzeń w latach: 1995, 2002 oraz 2006–2008. 

Od 1995 r. ponad 96% doświadczonych seksualnie nastolatków korzystało z metod antykoncepcji. 

W wszystkich latach najbardziej powszechnie stosowaną metodą były prezerwatywy. W latach 2006––2008 były stosowane przez 95% nastolatek w wieku 15–19 lat. Na drugim miejscu był stosunek przerywany (58%), a tuż za nim tabletki hormonalne (55%).

Między 1995 a 2002 r. korzystanie z wysoko skutecznych hormonalnych zastrzyków domięśniowych wzrosło ponad dwukrotnie, potem nieznacznie się obniżyło. Używanie plastrów antykoncepcyjnych znacznie wzrosło: od ok. 2% w 2002 r. do 11% w latach 2006–2008.

W 2002 r. po antykoncepcję awaryjną sięgało 8% nastolatek, natomiast w latach 2006–2008 – 11%. Godny uwagi jest wzrost zainteresowania metodą kalendarzykową (z 11% w 2002 r. do 17% w latach 2006–2008). Niewiele nastolatek (7%) zdecydowało się na użycie pierścienia antykoncepcyjnego, a jeszcze mniej (1%) użyło prezerwatywy dla kobiet [9].

Ogólny wskaźnik ryzyka ciąży spadł o 38%, a wśród nastolatków...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy