Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

29 października 2019

NR 48 (Październik 2019)

Liszaj twardzinowy
Lichen sclerosus

0 44

Liszaj twardzinowy (lichen sclerosus) jest schorzeniem o nieznanej etiologii, charakteryzującym się przewlekłym stanem zapalnym skóry w postaci porcelanowobiałych zmian o charakterze grudkowym. U kobiet najczęściej zajęty jest srom, krocze i okolica okołoodbytnicza, a u mężczyzn żołądź i napletek. W zdecydowanej większości przypadków liszaja twardzinowego wystarczające jest leczenie miejscowe. Zwłaszcza w liszaju w obrębie narządu rodnego zalecane jest stosowanie glikokortykosteroidów miejscowych o dużej sile działania.
 

 

Lichen sclerosus is disease with unknown ethiology. It is a chronic inflammatory skin's disease with porcelain lumps. The most common part with changes at women’s is  vulva, perineum and anal region, and men’s - acorn and foreskin. In the vast majority cases of lichen sclerosus local treatment is enough. In the region of reproductive area it is recommended to use local steroides with strong potency.

Liszaj twardzinowy (lichen sclerosus) jest schorzeniem o nieznanej etiologii, charakteryzującym się przewlekłym stanem zapalnym skóry w postaci porcelanowobiałych zmian o grudkowym charakterze i rogowacenia okołomieszkowego. 

Przypuszcza się, że w rozwoju tej choroby odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne oraz predyspozycje genetyczne, a także czynnik hormonalny. U około 75% kobiet z liszajem twardzinowym stwierdzane są przeciwciała przeciwko białku macierzy zewnątrzkomórkowej typu 1 (extracellular matrix protein 1, ECM-1), a u niektórych kobiet w okresie pokwitania obserwuje się samoistne remisje, co spowodowane jest zapewne czynnikiem hormonalnym

U pacjentów z liszajem twardzinowym obserwuje się podatność na rozwój innych chorób o podłożu autoimmunologicznym, takich jak np.: choroby tarczycy czy niedokrwistość złośliwa. Liszaj twardzinowy zdecydowanie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. A dwa szczyty zachorowań przypadają głównie pomiędzy 5. a 6. dekadą życia oraz przed okresem dojrzewania.

Pierwszym wykwitem jest zazwyczaj pojedyncza plama lub mnogie rozsiane plamy o mniejszej średnicy. We wczesnym okresie choroby obserwuje się porcelanowobiałe, lekko wyniosłe blaszki, o średnicy poniżej 1 cm, które mogą się stopniowo powiększać i zlewać, tworząc większe wykwity o nieregularnych kształtach. Starsze zmiany są atroficzne, mają pergaminowatą powierzchnię i współwystępują z podobnymi do zaskórników ogniskami rogowacenia mieszkowego. Możliwe jest też oddzielenie się naskórka od skóry właściwej z wytworzeniem pęcherza. Zmiany te mogą się lokalizować na bocznych powierzchniach szyi, okolicy obojczyków, ramionach, między piersiami i poniżej nich oraz na powierzchniach zgięciowych dłoni. Jednak najczęściej zajmują skórę i błony śluzowe narządów płciowych, gdzie często dominują zmiany zanikowe. 

W przypadku wystąpienia liszaja twardzinowego w obrębie zewnętrznych narządów płciowych, u kobiet najczęściej zajęty jest srom, krocze i okolica okołoodbytnicza, a u mężczyzn żołądź i napletek. W tych miejscach dochodzi do bliznowacenia, zniekształceń i tworzenia krwotocznych pęcherzy, co jest bolesne, z dokuczliwym świądem i prowadzi do dyspareunii (bólu w czasie stosunku). U mężczyzn może dodatkowo powstać zapalanie żołędzi i stulejka, a u kobiet marskość sromu. Warto pamiętać, że ogniska liszaja twardzinowego w obrębie narządów płciowych mogą stanowić potencjalne zmiany przednowotworowe.
 

Diagnostyka liszaja twardzinowego zazwyczaj należy do dermatologa, który na podstawie badania dermatologicznego i stwierdzeniu charakterystycznych zmian skórnych stawia rozpoznanie. Przy zmianach na narządach płciowych żeńskich diagnostyka najczęściej zaczyna się w gabinecie ginekologicznym, gdzie zazwyczaj pobiera się wycinek do badania histopatologicznego. Lekarz ustala rozpoznanie liszaja twardzinowego na podstawie charakterystycznych zmian skórnych i typowego wyniku badania histopatologicznego wycinka z miejsca chorobowo zmienionego. W różnicowaniu powinno się zwrócić uwagę na takie choroby jak twardzina ograniczona (morphea), postać ogniskowa tocznia rumieniowatego (DLE), liszaj płaski zanikowy, łuszczyca, choroba Bowena czy bielactwo. Warto rozpoznanie ginekologiczne skonsultować z dermatologiem.

W leczeniu miejscowym zazwyczaj skuteczne jest miejscowe stosowanie 0,05% propionianu klobetazolu, dwa razy dziennie, do 4 tygodni. W przypadkach opornych wykorzystuje się doogniskowe iniekcje kortykosteroidów (roztwór acetonidu triamcinolonu ze środkiem do znieczulenia miejscowego). Ma to szczególne zastosowanie przy występowaniu intensywnie swędzących lub przewlekłych zmian na zewnętrznych narządach płciowych. Pamiętajmy, że długotrwale stosowanie glikokortykosteroidów w dużych dawkach może doprowadzić do wystąpienia zmian zanikowych skór...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy