Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

20 grudnia 2018

NR 43 (Grudzień 2018)

Zespół pęcherza nadreaktywnego

0 17

Nietrzymanie moczu oraz pęcherz nadreaktywny stanowią jedną z głównych przyczyn niskiej jakości życia u kobiet w wieku pomenopauzalnym. Na zespół pęcherza nadreaktywnego (OAB) składają się parcia naglące, naglące nietrzymanie moczu, współistniejące z częstomoczem dziennym i/lub nokturią. Patofizjologia OAB jest wieloczynnikowa, obejmuje zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz dolnego odcinka układu moczowego – pęcherza moczowego. Leczenie OAB może być wielokierunkowe. Możliwości terapeutyczne obejmują metody behawioralne, leki przeciwmuskarynowe i rozkurczowe, neurotoksyny oraz zabiegi chirurgiczne.

 

Nietrzymanie moczu stanowi wyzwanie dla medycyny XXI wieku. Najczęściej występuje pod postacią wysiłkowego nietrzymania moczu o charakterze mieszanym oraz z parciami naglącymi i częstomoczem [1]. Jest chorobą społeczną, która według danych statystycznych dotyka 17 – 60% kobiet [2,3,4]. 36% kobiet w wieku powyżej 60 roku życia w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest dotknięta tym schorzeniem [5]. Ze względu na duże rozbieżności epidemiologiczne rzeczywista skala problemu nie jest dokładnie znana.

Kolejne badania pokazują, iż wśród populacji kobiet cierpiących z powodu nietrzymania moczu, objaw ten może stanowić składową zespołu pęcherza nadreaktywnego (OAB), na który składają się parcia naglące, naglące nietrzymanie moczu, współistniejące z częstomoczem i nokturią (zgodnie z definicją International Continence Society (ICS) z 2002 roku) [1].

Częstomocz definiuje się jako więcej niż osiem mikcji na dobę, przy podaży płynów poniżej 4000ml na dobę. Nokturia objawia się koniecznością oddania moczu w nocy co najmniej jeden raz, gdzie po przebudzeniu i mikcji musi nastąpić sen. Parcie naglące to nagła, niepowstrzymana potrzeba oddania moczu, której towarzyszą skurcze pęcherza moczowego.

Nietrzymanie moczu nie jest  niezbędnym kryterium dla rozpoznania zespołu pęcherza nadreaktywnego, w związku z czym zespół pęcherza nadreaktywnego dzieli się na postać OAB dry w przypadkach, kiedy u pacjentki nie występuje gubienie moczu oraz OAB wet, gdy objawom parć naglących towarzyszy nietrzymanie moczu. Na podstawie przeprowadzonych badań epidemiologicznych w Ameryce Północnej szacuje się, że problem zespołu pęcherza nadreaktywnego dotyczy 16.9% kobiet, a jego częstość występowania rośnie wraz z wiekiem, klasyfikując się na poziomie 30.9% wśród populacji kobiet powyżej 65 r.ż. [6,7]. Badanie przeprowadzone przez Milsom i współpracowników na grupie 16776  kobiet i mężczyzn powyżej 40 r.ż. z sześciu krajów Europy Zachodniej określiło średnią częstość występowania OAB na poziomie 16.6% badanej populacji [7,8]. Kolejne badania pokazują, że rozpowszechnienie występowania zespołu pęcherza nadreaktywnego wzrasta z 2% u kobiet przed 44 r.ż. do 19% po 44 r.ż.

Patofizjologia OAB jest wieloczynnikowa, obejmując zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz dolnego odcinka układu moczowego – pęcherza moczowego (aktywna rola urothelium oraz mięśni gładkich wypieracza). W procesie przekazywania bodźców w układzie nerwowym i w pęcherzu moczowym biorą udział różne neurotransmitery, działające przez odpowiednie receptory muskarynowe (M2, M3 – główna rola w procesie mikcji, odpowiedzialne za skurcz mięśnia wypieracza w wyniku pobudzenia przez acetylocholinę) oraz adrenergiczne (odpowiedzialne za rozkurcz pęcherza) znajdujące się w pęcherzu moczowym [9].

Rozpoznanie kliniczne stawiane jest na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego, badania ogólnego moczu oraz badań dodatkowych. Ważnym narzędziem diagnostycznym jest dzienniczek mikcji pacjentki. Badanie urodynamiczne zgodnie z ICS nie jest wymagane do postawienia rozpoznania zespołu pęcherza nadraktywnego [1].

Problem zespołu pęcherza nadreaktywnego w znaczący sposób wpływa na obniżenie jakości życia pacjentki, uczucie zawstydzenia oraz przekonanie, że objawy nietrzymania moczu są stanem normalnym związanym z wiekiem - mają swoje odzwierciedlenie w czasie, po którym pacjentka zgłasza się do lekarza. Dodatkowo wpływa na zwiększenie częstości występowania infekcji dróg moczowych, depresji, zaburzeń snu oraz urazów u pacjentek.

Leczenie OAB może być wielokierunkowe. Możliwości terapeutyczne obejmują metody behawioralne, leki przeciwmuskarynowe i rozkurczowe, neurotoksyny oraz zabiegi chirurgiczne. Złotym standardem w leczeniu zespołu pęcherza nadreaktywnego jest stosowanie leków antycholinergicznych, których mechanizm działania opiera się na blokowaniu receptorów muskarynowych, wykazując działanie zwiotczające na pęcherz moczowy, zwiększają jego pojemność oraz hamują niekontrolowane skurcze pęcherza moczowego. Receptory muskarynowe występują w mięśniach gładkich, śliniankach (90% – receptory M3), gałce ocznej, mięśniu sercowym. Zastosowanie w terapii preparatów wysoce selektywnych w stosunku do receptorów M3, ma swoje odzwierciedlenie w częstości występowania działań niepożądanych u pacjentek, szczególnie pod postacią suchości w jamie ustnej na skutek hamowania czynności ślinianek.  Haab  i wpółpracownicy w swoim badaniu dotyczącym tolerancji darifenacyny (ultraselektywnego leku wobec receptorów M3) stwierdził suchość w jamie ustnej u 31,3% badanych. Podobne wyniki uzyskał Diokno i współpracownicy, oceniając objawy uboczne podczas terapii oksybutyniną. Niestety leki cholinolityczne wykazują również szereg dodatkowych działań niepożądanych, m. in.  pod postacią zaburzeń widzenia, zaburzeń rytmu serca, zaparć, senności czy dezorientacji co w znacznej części przypadków skutkowało przerwaniem terapii przez pacjentkę [10,11].

Badania pokazują, że rozpowszechnienie występowania zespołu pęcherza nadreaktywnego wzrasta z 2% u kobiet przed 44 r.ż. do 19% po 44 r.ż.

Dalsze poszukiwania możliwości terapeutycznych zespołu nadr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy