Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

29 czerwca 2020

NR 52 (Czerwiec 2020)

Zastosowanie mio-inozytolu w zaburzeniach miesiączkowania u nastolatek i młodych kobiet

75

Zaburzenia miesiączkowania często dotykają dziewczynki w okresie dojrzewania oraz młode kobiety. Składa się na nie wiele różnych dolegliwości: brak lub nieregularność cykli menstruacyjnych, pierwotne i wtórne bolesne miesiączkowanie, występowanie dodatkowych krwawień w trakcie cyklu miesiączkowego. Przy zaburzeniach miesiączkowania należy rozważyć diagnostykę w kierunku zespołu policystycznych jajników (Policystic Ovary Syndrom – PCOS), ponieważ jest to jedno z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych, które prowadzi do zaburzeń owulacji. Najczęściej są to komplikacje związane z nieregularnością cykli miesiączkowych i niepłodnością. Dodatkowo powyższym zaburzeniom mogą towarzyszyć choroby metaboliczne takie jak cukrzyca, dyslipidemia, insulinooporność oraz choroby sercowo-naczyniowe. Inozytol jest organicznym związkiem chemicznym zaliczanym do grupy cukroli. W tym związku występuje sześć grup hydroksylowych, które w wyniku epimeryzacji tworzą dziewięć izomerów inozytolu. Wśród nich dwa biologicznie czynne izomery – mio-inozytol (MI) oraz D-chiro-inozytol (DCI) – odgrywają szczególnie istotną rolę w problemie klinicznym, jakim jest zaburzenie miesiączkowania.

ZABURZENIA MIESIĄCZKOWANIA

Zaburzenia miesiączkowania często dotykają dziewczynki w okresie dojrzewania oraz młode kobiety. Na zaburzenia miesiączkowania składa się wiele różnych dolegliwości: brak lub nieregularność cykli menstruacyjnych, pierwotne i wtórne bolesne miesiączkowanie, występowanie dodatkowych krwawień w trakcie cyklu miesiączkowego [1]. Szacuje się, że 70–91% dziewcząt w wieku nastoletnim zmaga się z bolesnym lub nieregularnym miesiączkowaniem, co jest także najczęstszą przyczyną wizyt ginekologicznych w tej grupie wiekowej. Uciążliwe objawy związane z menstruacją są częstą przyczyną absencji w szkole oraz rezygnacji z codziennej aktywności fizycznej [2]. W grupie młodych kobiet starających się o potomstwo zaburzenia miesiączkowania – szczególnie brak lub nieregularność cykli – mogą prowadzić do problemów z zajściem w ciążę [3]. 
W zależności od grupy wiekowej należy wziąć pod uwagę inne oczekiwania co do prowadzenia i wyników terapii zaburzeń miesiączkowania. W sytuacji gdy można rozpoznać konkretną przyczynę tych zaburzeń, stosuje się leczenie ukierunkowane na jej likwidację. W przeciwnym razie stosuje się leczenie objawowe w celu zmniejszenia dolegliwości towarzyszących [1, 2, 3].
Narażenie na stres, zaburzenia odżywiania, radykalne diety czy nadmierna aktywność fizyczna jako jedne z bodźców patogennych również mogą wpływać na nieprawidłowości w układzie podwzgórzowo-przysadkowo-jajnikowym i dodatkowo wzmagać problem, jakim jest zaburzenie miesiączkowania [4].
Słuszne wydaje się ukierunkowanie na dobrze zebrany wywiad, który może pomóc w ustaleniu podłoża zaburzenia i wdrożeniu odpowiedniego postępowania terapeutycznego. 

POLECAMY

ZABURZENIA MIESIĄCZKOWANIA A PCOS

Przy zaburzeniach miesiączkowania należy rozważyć diagnostykę w kierunku zespołu policystycznych jajników (Policystic Ovary Syndrom – PCOS), ponieważ jest to jedno z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych, które dotyka dziewczęta w okresie dojrzewania oraz kobiety w wieku rozrodczym i prowadzi do zaburzeń owulacji [5]. Najczęściej są to komplikacje związane z brakiem regularności cykli miesiączkowych i niepłodnością. Dodatkowo powyższym zaburzeniom mogą towarzyszyć choroby metaboliczne takie jak cukrzyca, dyslipidemia, insulinooporność, choroby sercowo-naczyniowe [6]. Do czynników spustowych mogących wpływać na pojawienie się zaburzeń związanych z PCOS zalicza się: stres, otyłość oraz zmiany w stężeniu hormonów [6]. Jednakże dokładna etiologia PCOS pozostaje niewyjaśniona. Sugeruje się, że schorzenie to może się rozwinąć na podstawie trzech modeli etiologicznych. Są to: 

  • model gonadotropowy – zaburzenia produkcji LH i biologicznej funkcji FSH;
  • model jajnikowy – zaburzenie wytwarzania i metabolizmu androgenów w jajniku;
  • model insulinozależny – zaburzenie aktywności i wydzielania insuliny wpływa na rozwój PCOS [7].

Patomechanizm insulinooporności towarzyszącej PCOS nadal nie został poznany, istnieją jednak hipotezy, które sugerują, że rozwija się on na podłożu zaburzonego przekazu sygnału insulinowego wewnątrz komórki docelowej. Problem, jakim jest insulinooporność, jest powszechny, ponieważ dotyczy 80% otyłych oraz 40% szczupłych kobiet z zespołem policystycznych jajników [8]. Insulinooporność często prowadzi do hiperinsulinemii, która stymuluje jajniki lub nadnercza do produkcji androgenów, co często objawia się trądzikiem, łysieniem androgenowym oraz hirsutyzmem [6, 7, 8]. Odpowiednio wczesne wdrożenie postępowania terapeutycznego prowadzi do zmniejszenia powikłań związanych z zespołem policystycznych jajników. 

INOZYTOLE

Inozytol jest organicznym związkiem chemicznym zaliczanym do grupy cukroli. Pierwszy raz został wyizolowany w 1850 r. przez Johanessa Scherera z komórek mięśniowych, a następnie włączony do rodziny cukrów jako izomer glukozy [9]. Bywa określany nazwą witamina B8, zaliczanie go jednak do tej grupy substancji jest niepoprawne, ponieważ organizm ludzki syntetyzuje go de novo w ograniczonych ilościach. Inozytole mogą być dostarczane z dietą. Występują w wielu produktach spożywczych, takich jak produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe oraz owoce. Dieta, w której skład wchodzą wyżej wymienione produkty, zapewnia dobową dawkę zapotrzebowania na mio-inozytol [10, 11].
W związku z tym występuje sześć grup hydroksylowych, które w wyniku epimeryzacji tworzą dziewięć izomerów inozytolu. Wśród nich dwa biologicznie czynne izomery – mio-inozytol (MI) oraz D-chiro-inozytol (DCI) – odgrywają szczególnie istotną rolę w problemie klinicznym, jakim są zaburzenia miesiączkowania. MI oraz DCI są zaliczane do drugorzędowych przekaźników sygnału insulinowego. Mio-inozytol jest prekursorem trifosforanu inozytolu (IP3), który jako przekaźnik wewnątrzkomórkowy reguluje poziom hormonów takich jak hormon tyreotropowy (TSH), hormon folikulotropowy oraz insulina. D-chiro-inozytol bierze udział w kaskadzie reakcji syntezy glukagenu. Ponadto mio-inozytol oraz D-chiro-inozytol regulują wiele procesów komórkowych:

  • poprzez stymulację translokacji GLUT-4 do błony komórkowej zwiększają dokomórkowy transport glukozy;
  • zmniejszają uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych (WKT) z tkanek, które wpływają na powstawanie insulinooporności poprzedzającej wystąpienie cukrzycy typu 2;
  • zwiększają konwersję glukozy do glikogenu;
  • w komórkach jajnika regulują indukowaną insuliną syntezę androgenów, wychwyt glukozy i stężenie FSH [10, 11, 12].

W komórce oocytu znajduje się głównie mio-inozytol, natomiast D-chiro-inozytol stanowi tylko niewielki odsetek (ok. 1%). Gdy w oocycie dojdzie do zaburzeń równowagi w stężeniu inozytoli, może to spowodować wystąpienie zmian w wydzielaniu FSH i insuliny [13]. Hiperinsulinemia, zaburzenia gospodarki węglowodanowej oraz hiperandrogenizm, które mogą się rozwinąć na podłożu tych zaburzeń, wpływają na zmniejszenie częstości owulacji i nieregularność cykli miesiączkowych. Terapia inozytolami wydaje się wskazana przy wyżej wymienionych zaburzeniach w celu przywrócenia regularności cyklu miesiączkowego oraz zmniejszeniu dodatkowych objawów androgenizacji u pacjentek. 

INOZYTOLE U PACJENTEK, KTÓRYM TOWARZYSZĄ ZABURZENIA MIESIĄCZKOWANIA 

Nas i wsp. oceniali wpływ podawania mio-inozytolu na poprawę parametrów endokrynologicznych u pacjentek z insulinoopornością. W badaniu wzięło udział 237 pacjentek w wieku rozrodczym, u których występowały objawy insulinooporności. Wykazano znaczną poprawę w zaburzeniach cyklu miesiączkowego, regulacje częstości występowania cykli oraz obniżenie stężenia prolaktyny i progesteronu [14].
W randomizowanym badaniu Genazzani i wsp. zbadali 20 kobiet z PCOS, u których w grupie pierwszej podawano mio-inozytol z kwasem foliowym, natomiast w grupie drugiej sam kwas foliowy. W grupie pacjentek przyjmujących mio-inozytol, u których uprzednio miesiączki występowały rzadko lub nie występowały w ogóle, wykazano przywrócenie prawidłowego cyklu miesiączkowania. Ponadto stężenia hormonów LH, PRL oraz stosunek LH do FSH znacznie się zmniejszyły [15].
W metaanalizie 10 randomizowanych badań klinicznych oceniano wpływ inozytolu jako środka indukującego owulację. W badaniach brały udział 362 kobiety, a 257 z nich przyjmowało mio-inozytol. W grupie przyjmującej mio-inozytol odnotowano znaczną poprawę w występowaniu częstości cykli owulacyjnych w porównaniu do grupy kobiet przyjmujących placebo. Ponadto wykazano, że MI istotnie wpływa na regularność cykli miesiączkowych, poprawia jakość owulacji oraz reguluje zmiany metaboliczne związane z zaburzeniem miesiączkowania [16].
W jednym z najnowszych random...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy