Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , To wiedzieć powinniśmy

29 października 2019

NR 48 (Październik 2019)

Rola choliny w suplementacji ciężarnych
The role of choline in pregnant supplements

0 41

Cholina to organiczny związek chemiczny pełniący w organizmie człowieka różnorakie funkcje metaboliczne. Źródłami choliny w pożywieniu są głównie produkty odzwierzęce. Do objawów niedoboru choliny zalicza się stłuszczenie i obumieranie komórek wątroby, uszkodzenie mięśni i homocysteinemię. Szacuje się, że zapotrzebowanie na cholinę wynosi ok. 450 mg/d u ciężarnych i 550 mg/d u kobiet karmiących. Do zalet suplementacji choliny w ciąży można zaliczyć zapobieganie wadom cewy nerwowej u płodów, pozytywny wpływ na rozwój mózgu, poprawę szybkości przetwarzania informacji przez niemowlęta czy usprawnienie hamujących funkcji neuronalnych.

Cholina to organiczny związek chemiczny zawierający w swojej budowie grupę metylową. W organizmie człowieka cholina pełni różnorakie funkcje: jest niezbędna do syntezy neuroprzekaźników (prekursor acetylocholiny), transportu międzykomórkowego (składnik lipoprotein), sygnalizacji komórkowej (składnik fosfolipidów, np. lecytyny, sfingomieliny) oraz donacji grup metylowych w wielu reakcjach chemicznych zachodzących w komórkach [1].

Początkowo uznawano cholinę za substancję należącą do witamin z grupy B (witamina B4), gdyż jest ona składnikiem nieodzownym dla prawidłowego rozwoju organizmu zwierzęcego. Ten pogląd został jednak zweryfikowany, a pod koniec lat 90. XX w. cholina została ostatecznie zakwalifikowana do niezbędnych składników odżywczych (essentials nutriets) przez Institute of Medicine w USA (obecnie National Academy of Medicine) [2].

Źródłami choliny w pożywieniu są głównie produkty odzwierzęce: żółtka jaj, podroby i ryby morskie, ale także ziarna soi, grochu, soczewica, kapusta oraz szpinak [3]. Jedynym pozapokarmowym źródłem choliny w organizmie jest synteza fosfatydylocholiny de novo, katalizowana przez enzym fosfatydyloetanoloamino-N-metylotransferazę (PEMT). Efektem ubocznym tej reakcji jest również powstanie 3 cząsteczek homocysteiny na każde zsyntetyzowane ugrupowanie choliny [4]. Ekspresja PEMT jest więc zwiększona w stanach niedoboru choliny. Do objawów tego niedoboru zalicza się stłuszczenie i obumieranie komórek wątroby, uszkodzenie mięśni i homocysteinemię [5].


Cholina a ciąża i laktacja


W literaturze światowej można znaleźć wiele doniesień dotyczących wpływu choliny na rozwój płodu oraz zapotrzebowania na ten składnik odżywczy u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Jedno z pierwszych badań dotyczących zmniejszenia zawartości choliny w wątrobie ciężarnych i karmiących szczurów oraz wnioski dotyczące prawdopodobieństwa korzystnego wpływu suplementacji tej substancji pochodzą z 1995 r. [6]. 

To zwiększone zapotrzebowanie na cholinę w trakcie ciąży indukuje spadek jej wątrobowego rezerwuaru, a co za tym idzie – aktywuje wspomniany szlak syntezy fosfatydylocholiny przy udziale PEMT. Postuluje się również możliwą aktywację PEMT w trakcie ciąży przez estrogeny [7]. Homocysteina powstająca w reakcji katalizowanej przez PEMT ma natomiast udokumentowany negatywny wpływ na rozwój płodu [8]. Przyjmowanie choliny w celu uniknięcia zwiększonego stężenia homocysteiny w surowicy ciężarnej wydaje się zatem zasadną strategią suplementacyjną.

Cholina jest również drugim – obok kwasu foliowego – związkiem mającym wpływ na zapobieganie wadom cewy nerwowej u płodów. Jedno z badań wykazało czterokrotne zwiększenie ryzyka urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej u kobiet przyjmujących najniższe dawki choliny w porównaniu z pacjentkami przyjmującymi cholinę w dawkach najwyższych [9].

Badania na gryzoniach wykazały znaczący pozytywny wpływ choliny na rozwój mózgu u płodów [10]. Wpływ ten obserwowany jest także w życiu pozapłodowym. Dorosłe szczury zwykle z wiekiem wykazują obniżoną zdolność zapamiętywania. Zjawisko to nie występuje natomiast u osobników eksponowanych in utero na zwiększone dawki choliny [11]. Praca Jaiswal i wsp. opublikowana w 2016 r. wskazała również, że zaburzenia w metabolizmie choliny mogą wiązać się z ośmiokrotnym zwiększeniem urodzenia dziecka z zespołem Downa [12].

U ludzi wykazano natomiast umiarkowanie lepsze wyniki dotyczące pamięci wzrokowej u siedmiolatków, których matki podczas ciąży przyjmowały cholinę w zwiększonych dawkach [13]. Duże badanie z randomizacją z podwójnie ślepą próbą opublikowane w 2018 r. dotyczące żywienia sugeruje poprawę szybkości przetwarzania informacji przez niemowlęta, których matki w trzecim trymestrze ciąży przyjmowały cholinę [14]. U dzieci eksponowanych in utero na zwiększone ilości choliny w wyniku jej suplementacji obserwowano także poprawę funkcji neuronalnych hamujących, których deficyt jest związany ze schizofrenią i zaburzeniami uwagi [15]. Mleko matki jest bogate w cholinę, zatem okres karmienia piersią, podobnie jak ciąża, jest czasem zwiększonego zapotrzebowania na ten składnik odżywczy [16].


Zapotrzebowanie na cholinę w ciąży i dostępne preparaty


Ciąża i laktacja to czas szczególnie wysokiego zapotrzebowania na cholinę. Znaczne ilości choliny są przekazywane do płodu przez łożysko. Stężenie choliny w płynie owodniowym jest ok. 10 razy większe niż w krwi ciężarnej. Stężenie choliny w osoczu kobiety w ciąży jest dużo większe niż u kobiet nieciężarnych, a u płodu i noworodka stężenia te są ok. sześciokrotnie większe niż u dorosłego człowieka [17, 18]. Mimo zwiększonej zdolności produkcji choliny de novo, jej zapotrzebowanie podczas ciąży i laktacji znacznie przekracza zatem podaż. W 2018 r. zostało opublikowane interdyscyplinarne stanowisko ekspertów, w którym autorzy pod kreślają rolę optymalnej podaży choliny z dietą bądź też w formie suplementów, szczególnie u kobiet ciężarnych, karmiących piersią ze względu na jej korzystne działanie na różne aspekty zdrowotne [19].

Szacuje się, że całkowite spożycie choliny z dietą i suplementami wynosi ok. 450 mg/d u ciężarnych i 550 mg/d u kobiet karmiących. Badanie spożycia choliny z diety przeprowadzone z udziałem 67 tys. osób z 18 krajów UE, w tym u ponad tysiąca ciężarnych, wykazało, że ich średnie spożycie choliny z dietą wynosi ok. 336 mg/d u nastolatek i 356 mg/d u dorosłych kobiet [20]. Dwa badania przeprowadzone z udziałem polskich kobiet ciężarnych wykazały, że średnie spożycie choliny w tej populacji wynosi odpowiednio 379 mg/d [21] i 365 mg/d [22]. Należy zatem stwierdzić, że istnieje uzasadnienie dla dodatkowej, uzupełniającej podaży choliny z innych źródeł. Na polskim rynku dostępne są preparaty w postaci suplementów diety, zawierające odpowiednie uzupełniające dawki tej witaminy. Biorąc pod uwagę niedostateczne spożycie z dietą, wyniki badań klinicznych oraz zalecenia ekspertów, suplementacja choliną w okresie przygotowania do ciąży, w czasie ciąży oraz laktacji jest zasadna. Powinno się rozważyć zaplanowanie dalszych badań oceniających poziom spożycia choli...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy