Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

29 października 2018

NR 42 (Październik 2018)

Pielęgnacja skóry w każdym wieku

218

Program pielęgnacji skóry powinien być zawsze dostosowany do jej indywidualnych potrzeb różniących się znacznie w poszczególnych dekadach życia. Skóra niemowlęcia i małego dziecka nie jest w pełni dojrzała i pod wieloma względami różni się od skóry osób dorosłych, przez co wymaga szczególnej pielęgnacji uwzględniającej te różnice anatomiczne i fizjologiczne. Skórę nastolatków cechuje wzmożony łojotok oraz występowanie zmian trądzikowych. Natomiast u osób dorosłych pojawia się fotostarzenie i suchość skóry. Umiejętne dobranie zabiegów pielęgnacyjnych umożliwia utrzymanie skóry w zdrowej kondycji przez cały okres życia.

Skóra jest największym narządem człowieka zajmującym powierzchnię 1,5–2 m2. Stanowi 6% masy ciała. Jej całkowita waga z tkanką podskórną wynosi 18–20 kg. Grubość skóry różni się w poszczególnych obszarach ciała i wynosi 0,5–4 mm. Dzieci, kobiety i ludzie starsi mają cieńszą skórę. Najgrubszy naskórek znajduje się na podeszwach stóp, a najcieńszy na powiekach. Skóra jest narządem o złożonej budowie wielowarstwowej. Przystosowanym do pełnienia wielu funkcji. Bierze udział w regulacji przeznaskórkowej utraty wody (transepidermal water loss – TEWL) dzięki obecności substancji międzykomórkowej warstwy rogowej naskórka oraz płaszcza wodno-lipidowego. Skóra stanowi barierę ochronną przed czynnikami zewnętrznymi fizycznymi, chemicznymi, mechanicznymi i biologicznymi. Bierze udział w termoregulacji poprzez kurczenie i rozkurczanie łożyska naczyniowego oraz wydzielanie potu. Skóra jest narządem bogatym w receptory czucia – ciepła, dotyku, bólu, świądu. Uczestniczy w melanogenezie, w gospodarce witaminowej – wytwarzanie witaminy D oraz w czynności resorbcyjnej – wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, K) oraz niektórych hormonów i leków. Bierze udział w procesach odporności organizmu (skin-associated lymphoid tissu – SALT), nadaje ciału postać i kształt. 

Skóra różni się w budowie i funkcji zależności od wieku. Skóra dzieci, a w szczególności skóra noworodków i wcześniaków, wykazuje niedojrzałość poszczególnych struktur. Różnice te wynikają ze wzmożonej przepuszczalności warstwy rogowej, ograniczonej aktywności gruczołów łojowych i potowych oraz pH, które zbliżone jest do obojętnego. Dlatego tak ważne jest, aby pielęgnacja skóry dzieci uwzględniała zarówno różnice fizjologiczne, jak i anatomiczne [1]. Kosmetyki dla niemowląt nie powinny zawierać sztucznych barwników, silnych konserwantów ani substancji zapachowych. Częstym problemem u niemowląt jest występowanie zmian łojotokowych, zwłaszcza w obrębie skóry owłosionej głowy. W tych przypadkach stosuje się preparaty zawierające mocznik, kwas mlekowy, d-pantenol, alantoinę. Również okolica pieluszkowa jest częstym miejscem, gdzie dochodzi do podrażnień. Pieluszki powinny być zmieniane co 3–4 godziny z dokładnym osuszaniem fałdów. W kremach do pielęgnacji tej okolicy ciała zawarte są m.in. tlenek cynku, alantoina, D-pantenol. Budowa skóry dziecka stopniowo się zmienia i pod koniec 3. roku życia przypomina już skórę człowieka dorosłego. W okresie pokwitania w skórze nasila się łojotok i pojawiają się zmiany trądzikowe. Trądzik dotyczy 80–100% osób pomiędzy 11.–30. rokiem życia. [2]. Szczyt zapadalności przypada na 14.–17. rok życia u kobiet oraz 16.–19. rok życia u chłopców [2].

U 85% osób trądzik ma charakter łagodny, natomiast u 15% występuje pod ciężką postacią, pozostawiając po sobie blizny i przebarwienia pozapalne [2]. Blizny potrądzikowe niejednokrotnie stanowią istotny problem natury psychicznej. Pielęgnacja skóry w trądziku odgrywa bardzo ważną rolę i czasami jest nawet wystarczająca do utrzymania dobrego stanu skóry. Skóra w trądziku ma cechy skóry łojotokowej lub mieszanej. Stosowane dremokosmetyki powinny zawierać składniki o działaniu przeciwłojotokowym,
złuszczającym i pobudzającym proces odnowy komórkowej, nawilżającym i łagodzącym oraz matującym i zapewniającym świeży wygląd i uczucie komfortu przez cały dzień [2]. Płyny, żele, pianki do zmywania twarzy powinny mieć pH 5,0–7,0. Należy unikać preparatów zawierających alkohol. Nawet w przypadku skóry tłustej ważne jest prawidłowe nawilżenie. Pudry i korektory powinny być tak dobrane, aby nie miały działania komedogennego. Gąbki i pędzle do podkładów powinny być regularnie myte i dezynfekowane. Polskie Towarzystwo Dermatologiczne uważa, że zabiegi mechanicznego oczyszczania skóry nie powinny być stosowane. W terapii przebarwień potrądzikowych zalecane jest wykorzystywanie peelingów chemicznych oraz zabiegów laserowych. W przypadku blizn potrądzikowych wdraża się peelingi chemiczne, dermabrazję mechaniczną, laseroterapię, czasami krioterapię, doogniskowe wstrzykiwanie glikokortykosteroidów, żele i plastry silikonowe [2].

Zdolność skóry do regulowania poziomu nawodnienia i koncentracji wody w górnych warstwach zależy od trzech głównych czynników: lipidów warstwy rogowej, naturalnego czynnika nawilżającego (natural moisturizing factor – NMF) oraz akwaporyn. 

Preparat Bio-Oil może byś stosowany jako pomocnicze leczenie w bliznach potrądzikowych. W przeprowadzonym badaniu z randomizacją wśród osób ze świeżymi bliznami potrądzikowymi u ponad 84% uczestników zaobserwowało poprawę wyglądu blizn po trądziku, a ponad 90% odnotowało poprawę kolorytu blizn.

Najlepsze wyniki w klinicznej ocenie działania Bio-Oil osiągnął w zakresie zdolności redukcji rumienia lub zaczerwienień plamistych (płaskich) blizn po trądziku, przy ogólnym rozjaśnieniu skóry [3]. Użycie Bio-Oil nie powodowało nasilenia trądziku i nie zwiększało wydzielania łoju.

W kolejnych dekadach życia dość powszechnym problemem jest suchość skóry, występująca u ok. 15–20% osób dorosłych populacji kaukaskiej [4], a jej nasilenie zwiększa się wraz z wiekiem – u osób po 60. roku życia może sięgnąć nawet 100%. Przyczyną suchej skóry mogą być zarówno zewnątrzpochodne czynniki środowiskowe, takie jak centralne ogrzewanie, klimatyzacja, niska wilgotność otoczenia, promieniowanie ultrafioletowe, czynniki drażniące w środowisku pracy, jak i niewłaściwa pielęgnacja skóry, agresywne środki myjące i detergenty, gorące i długie kąpiele, preparaty zawierające alkohol. Sucha skóra pojawia się w wyniku biologicznych procesów starzenia powodujących obniżanie poziomu lipidów w warstwie rogowej naskórka. Suchość skóry może towarzyszyć takim chorobom, jak cukrzyca, niedoczynność tarczycy, mocznica, niedożywienie, anoreksja, nowotwory narządów wewnętrznych, zaburzenia hormonalne u kobiet. Niektóre leki, zwłaszcza moczopędne, powodują odwodnienie organizmu, co z kolei może prowadzić do suchości skóry. Również dieta ma bardzo istotne znaczenie, ponieważ nienasycone kwasy tłuszczowe są podstawowym składnikiem lipidów międzykomórkowych warstwy rogowej [5].

Fizjologicznie zawartość wody w warstwie rogowej naskórka powinna być większa od 10% [6]. Wzrost TEWL następuje, gdy nieprawidłowo funkcjonująca bariera skóry pozwala na nadmierną utratę wilgoci [7]. Zdolność skóry do regulowania poziomu nawodnienia i koncentracji wody w górnych warstwach zależy od trzech głównych czynników: lipidów warstwy rogowej, naturalnego czynnika nawilżającego (natural moisturizing factor – NMF) oraz akwaporyn. Skóra sucha, ze względu na złożoność przyczyn jej powstawania, wymaga starannego doboru preparatów pielęgnacyjnych i leczniczych. W terapii suchości skóry zwiększa się stan nawodnienia warstwy rogowej środkami uszczelniającymi lub utrzymującymi wilgotność oraz stara się wygładzić szorstką powierzchnię skóry [7].

Podstawą pielęgnacji suchej skóry jest nie tylko właściwy dobór odpowiednich preparatów, ale również ich właściwe stosowanie. Aby osiągnąć zamierzony efekt nawilżenia skóry, każdy etap codziennej pielęgnacj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy