Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy , Otwarty dostęp

27 kwietnia 2020

NR 51 (Kwiecień 2020)

Suplementacja L-karnityny, acetyl-L-karnityny, L-argininy i N-acetylocysteiny u kobiet w okresie prekoncepcyjnym

41

Suplementacja L-karnityny, acetyl-L-karnityny, L-argininy i N-acetylocysteiny znajduje zastosowanie u kobiet, które planują potomstwo – jako substancji uzupełniających dietę i zdrowy styl życia, a ponadto wspomagających zachowanie prawidłowej jakości oocytów, poprawę płodności oraz wspierających rozród. Wyniki badań klinicznych wskazują, że L-karnityna, acetyl-L-karnityna, L-arginina i N-acetylocysteina mogą być stosowane u pacjentek, które mają problemy z płodnością, zespół policystycznych jajników lub borykają się z czynnościowym brakiem miesiączki pochodzenia podwzgórzowego.

Podaż witamin i składników mineralnych jest niezwykle istotna w każdym okresie życia. Wśród pewnych grup wiekowych ma ona kluczowe znaczenie. Jedną z nich są kobiety w wieku rozrodczym w szczególności te, które planują zajście w ciążę. Nawet prawidłowo zbilansowana dieta w tym okresie kobiecego życia może wymagać dodatkowej suplementacji. Najlepiej wybrać kompleksowy preparat, który zawiera odpowiednio dobrane składniki działające wielokierunkowo. Proxeed Women jest unikalnym preparatem zawierającym wielofunkcyjny system składników działających synergistycznie przeznaczonym dla kobiet w wieku rozrodczym. Dostarcza kluczowych substancji odżywczych, takich jak L-karnityna, acetyl-L-karnityna, L-arginina i N-acetylocysteina, co wpływa na prawidłową regulację aktywności hormonalnej oraz wspiera utrzymywanie prawidłowej płodności, a dzięki zawartym w nim witaminom i minerałom zabezpiecza komórki przed stresem oksydacyjnym. Dodatkowo zawarte w nim miedź, żelazo i witamina B12 przyczyniają się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego [1]. Preparat zapewnia także rekomendowaną dawkę kwasu foliowego oraz witaminy D3. W przeprowadzonych badaniach klinicznych preparatu wykazano, że zawarte w nim kluczowe składniki: L-karnityna i acetylo-L-karnityna mogą wpływać na utrzymanie prawidłowej płodności i poprawę zbilansowania gospodarki hormonalnej. Jest to szczególnie istotne dla kobiet, u których występują problemy z zajściem w ciążę, zaburzenia związane z zespołem policystycznych jajników oraz zaburzenia miesiączkowania w czynnościowym podwzgórzowym braku miesiączki [1–4].
Karnityna występuje w postaci dwóch izomerów L i D, lecz tylko izomer w formie L jest biologicznie aktywny. Po raz pierwszy L-karnitynę (LC) wyizolowano z mięśni w 1905 r., stąd wzięła się jej nazwa (łac. carnus – mięso). Jest naturalnie występującym związkiem w organizmie człowieka. Pochodzi z dwóch źródeł: z pożywienia (mięso i przetwory mleczne; najbogatsze w karnitynę są baranina, wołowina, wieprzowina i ryby) oraz jest syntetyzowana w wątrobie, nerkach i mózgu z aminokwasów lizyny i metioniny. Coraz więcej osób ogranicza spożycie mięsa i produktów mlecznych, a część jest na diecie wegetariańskiej i wegańskiej, co przekłada się na znaczne niedobory L-karnityny w organizmie [1]. Jej rola natomiast jest bardzo ważna; L-karnityna bierze udział w transportowaniu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do mitochondriów, gdzie w wyniku β-oksydacji powstaje energia (ATP) niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek [1, 5]. Dodatkowo zabezpiecza komórki przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki, które powstają w wyniku wielu procesów metabolicznych, a które mają bezpośredni wpływ na uszkodzenia DNA [1].
W porównaniu z LC acetylo-L-karnityna (ALC) wykazuje jeszcze większą skuteczność w zwalczaniu indukowanego przez reaktywne formy tlenu (ROS) uszkodzenia oksydacyjnego. Dzięki takim funkcjom L-karnityna oraz acetylo-L-karnityna pełnią istotną funkcję w oocytach. Poprzez udział w metabolizmie lipidów oraz działaniu przeciwutleniającemu umożliwiają zachowanie prawidłowej jakości oocytów, co przekłada się również na poprawę płodności. Przywrócenie równowagi energetycznej i zapewnienie odpowiedniej podaży energii zarówno przed owulacją, jak i po owulacji jest kluczowe dla poprawy szans zajścia w ciążę [1].

L-karnityna oraz acetylo-L-karnityna a wpływ na płodność

Definicja Światowej Organizacji Zdrowia opisuje niepłodność jako niemożność zajścia w ciążę pomimo regularnego współżycia płciowego powyżej 12 miesięcy, bez stosowania antykoncepcji [6]. Szacuje się, że problemy z płodnością dotykają 10–15% par na świecie [7], w tym ok. 50% przypadków jest związanych tylko z czynnikami kobiecymi, 20–30% z męskimi, pozostałe natomiast to kombinacja zarówno męskich, jak i żeńskich źródeł zaburzenia płodności [8]. 
Według badań z 2012 r. przyczyną niepłodności u 40% pacjentek są zaburzenia owulacji [9]. Rosnąca na całym świecie tendencja do późniejszego macierzyństwa wpływa na pogarszanie się zdolności reprodukcyjnych kobiet. Prawidłowa jakość oraz liczba oocytów spada wraz z wiekiem. W świetle najnowszych badań sugeruje się, że zachowanie prawidłowej jakości oocytów koreluje z zachowaniem prawidłowej funkcji mitochondriów [1]. Do większości procesów, które zachodzą w komórkach jajowych przed owulacją i zapłodnieniem, wymagana jest energia. Badano wpływ L-karnityny oraz acetylo-L-karnityny na poprawę rozrodu poprzez poprawę funkcji mitochondriów w leczeniu niepłodności. L-karnityna pośrednio bierze udział w produkcji energii w procesie β-oksydacji, a także wykazuje dodatkowe działanie – zabezpiecza DNA w komórce jajowej przed szkodliwym wpływem wolnych rodników. Natomiast ALC wykazuje działanie przeciwutleniające i przeciwstarzeniowe oocytów [1].
Analizowano wyniki badania przeprowadzonego przez Genazzani i wsp., w którym wykazano, że połączenie w jednym kompleksowym preparacie składników: LC, ALC oraz witamin i minerałów, tj. witamin C i E, żelaza, cynku, witaminy B6, miedzi, kwasu foliowego oraz witaminy D3, wpływa na płodność kobiet poprzez zwiększenie stężenia LH oraz zmniejszenie stężenia kortyzolu i amylazy związanych ze stresem [4].
Wyniki raportów z przeprowadzonego badania wskazują na poprawę dzietności u kobiet, które suplementowały preparat zawierający wszystkie wyżej wymienione składniki [4]. Powyższe badania sugerują, że warto rozważyć włączenie dodatkowej suplementacji u par starających się o potomstwo, które mają problemy z płodnością. 

L-karnityna oraz acetylo-L-karnityna a zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników (polycystic ovary syndrome – PCOS) jest złożonym zaburzeniem endokrynologicznym, które dotyczy 4–12% kobiet w wieku rozrodczym [10]. Do podstawowych kryteriów umożliwiających ustalenie rozpoznania zespołu policystycznych jajników zalicza się: rzadko występujące owulacje lub ich brak, kliniczne i/lub biochemiczne objawy hiperandrogenizmu oraz obraz wielotorbielowatych jajników w badaniu USG [10, 11]. Zmiany te powodują, że choroba manifestuje się u kobiet pod różnymi postaciami, często towarzyszącymi objawami są: problemy z płodnością wynikające z zaburzeń miesiączkowania, trądzik, hirsutyzm, insulinooporność, zaburzenia gospodarki lipidowej, a także otyłość [11]. 
W jednym z badań kontrolnych Fenkci i wsp. wykazali, że u kobiet z PCOS stężenie karnityny jest o 50% niższe niż u zdrowych kobiet z grupy kontrolnej, sugeruje się, że może to być bezpośrednio związane z hiperandrogenizmem oraz insulinoopornością, które towarzyszą PCOS [12]. 
W związku z tym przeprowadzono kolejne badania z randomizacją, w których u kobiet z PCOS suplementowano L-karnitynę. W badaniu Ismail i wsp. brało udział 170 kobiet z PCOS, które metodą randomizacji zostały przydzielone do dwóch grup: grupę A stanowiły kobiety przyjmujące cytrynian klomifenu oraz L-karnitynę (LC), a grupę B – kobiety przyjmujące jedynie cytrynian klomifenu [3]. U pacjentek, które przyjmowały dodatkowo LC (grupa A), kliniczny wskaźnik ciąż [%] wynosił 49,4, w porównaniu z grupą kontrolną (grupa B), w której wynosił on 1,1. W badaniu tym wykazano istotny wpływ na poprawę jakości owulacji.
Dodatkowo u kobiet z grupy A wykazano spadek poziomu wskaźnika masy ciała (body mass index –BMI) [3].
W badaniu Samimi i wsp. wzięło udział 60 kobiet z PCOS oraz stwierdzoną nadwagą. W grupie kobiet przyjmujących 250 mg LC przez 12 tygodni zaobserwowano: znaczną redukcję masy ciała, zmniejszenie BMI oraz obwodu w talii, a dodatkowo zmniejszenie stężenia glukozy na czczo oraz poziomu insuliny we krwi [2].
W świeżo opublikowanym wieloośrodkowym badaniu (marzec 2020 r.) prowadzonym między styczniem 2016 r. a grudniem 2018 r. równolegle we Włoszech i w Polsce zrekrutowano 53 pacjentki otyłe lub z nadwagą i PCOS. Przez 24 tygodnie pacjentki przyjmowały: karnitynę (500 mg), acetyl-L-karnitynę (250 mg), L-argininę (500 mg) i N-acetylocysteinę (50 mg) w postaci kompleksowego preparatu Proxeed Women. Następnie po 12 oraz 24 tygodniach oceniono parametry metaboliczne. Pełen 24-tygodniowy cykl suplementacji ukończyło 45 kobiet, pozostałe 8 (15%), które nie ukończyły 24-tygodni badania, zaszły w ciążę podczas pierwszych 6–12 tygodni suplementacji. U wszystkich 45 kobiet po 24-tygodniowej suplementacji istotnie statystycznie poprawiły się niektóre z badanych parametrów metabolicznych, wykazano: zmniejszenie stężenia insuliny w osoczu (z 14,2 na 9,1 μU/ml), obniżenie poziomu triglicerydów (z 110,0 na 88,0 mg/dl), cholesterolu całkowitego, wskaźnika insulinooporności HOMA oraz wzrost stężenia cholesterolu lipoprotein o wysokiej gęstości frakcji (HDL; z 46,2 do 78,7 mg/dl). U pacjentek, u których poziom insuliny był w normie, nie zaobserwowano zmian. Dodatkowo analiza dzienniczków menstruacji pacjentek wykazała, że wyjściowo 35 kobiet miało zaburzenia miesiączkowania, a po 24 tygodniach suplementacji zaburzenia miesiączkowania występowały już tylko u 11 pacjentek [13]. 
Analiza powyższych wyników badań pokazuje, że włączenie dodatkowej suplementacji kompleksowym preparatem z L-karnityną może wpływać na poprawę parametrów metabolicznych u tych pacjentek, co w efekcie wiąże się z ogólną poprawą zdrowia, a także wyższym wskaźnikiem ciąż u kobiet starających się o potomstwo i zmagających się z PCOS [3]. 

Czynnościowy brak miesiączki pochodzenia podwzgórzowego 

Prawidłowe funkcjonowanie układu rozrodczego jest uzależnione od osi podwzgórze – przysadka – jajniki. W podwzgórzowym czynnościowym braku miesiączki dochodzi do odwracalnego zahamowania tej osi w wyniku zaburzenia działania układu wydzielniczego, a w efekcie wtórnego braku miesiączki u kobiet, które uprzednio miesiączkowały prawidłowo [14–16]. Do czynników wpływających na te zaburzenia można zaliczyć: 

  • narażenie na stres, 
  • utratę masy ciała, 
  • nadmierny wysiłek fizyczny lub uprawianie sportu.

Należy jednak pamiętać, że powyższe czynniki mogą być trudne do zidentyfikowania, co w efekcie przekłada się na podejmowanie właściwych decyzji terapeutycznych u takich pacjentek. Poza badaniem fizykalnym, w którym można stwierdzić występowanie II- i III-rzędowych cech płciowych, należy również zwrócić uwagę na wyniki badań laboratoryjnych [17]. Najistotniejszymi zaburzeniami w czynnościowym braku miesiączki pochodzenia podwzgórzowego są: spadek częstości pulsacyjnego wydzielania hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH) oraz spadek częstości pulsów i zmniejszenie średniego stężenia lutropiny (LH) [15, 17]. Wpływa to na zaburzenie rozwoju pęcherzyków jajnikowych oraz brak owulacji, co w konsekwencji ma wpływ na wtórny brak miesiączki. 
W swoim badaniu Genazzani i wsp. analizowali wpływ LC i ALC na neuroendokrynną regulację funkcji podwzgórza w czynnościowym braku miesiączki pochodzenia podwzgórzowego. W grupie pacjentek, u których zostało ono wyindukowane stresem, wykazano, że podawanie preparatu zawierającego L-karnitynę oraz acetylo-L-karnitynę przez 12 tygodni wpłynęło na wzrost stężenia LH (z 1,4 mIU/ml do 4,0 mIU/ml)  oraz wzrost amplitudy pulsacyjnego wydzielania LH [4].
Autorzy badania zaobserwowali wyraźną rolę ALC w przeciwdziałaniu zaburzeniom wywołanym stresem u pacjentek hipo-LH dotkniętych niedoczynnością podwzgórza. Może to sugerować, że dodatkowa suplementacja u takich kobiet powinna być rozważona przez ginekologa w trakcie terapii, ponieważ może przyczyniać się do wzrostu poziomu hormonów gonadotropowych i modulowania osi neuroendokrynnej w celu normalizacji cyklu menstruacyjnego i owulacji.

Podsumowanie

U kobiet planujących potomstwo zawsze warto rozważyć dodatkową suplementację preparatami wielowitaminowymi. Na szczególną uwagę zasługują pacjentki zmagające się z dodatkowymi problemami ginekologicznymi, takimi jak: zaburzenia płodności, zespół policystycznych jajników czy czynnościowy brak miesiączki pochodzenia podwzgórzowego. Analizy piśmiennictwa oraz obserwacje kliniczne wykazują, że unikalny preparat Proxeed Women zawierający L-karnitynę, acetylo-L-karnitynę, L-argininę i N-acetylocysteinę wpływa nie tylko na poprawę płodności, wspierając jakość oocytów i przywracając równowagę energetyczną, zmniejszając stres oksydacyjny oraz podtrzymując prawidłowy cykl hormonalny, ale może też wpływać na podstawowe przyczyny niepłodności. Preparat o takim składzie może być rekomendowany w utrzymaniu prawidłowej płodności kobiet w wieku rozrodczym starających się o poczęcie oraz jako uzupełnienie diety i zdrowego stylu życia.

Piśmiennictwo

  1. Agarwal A., Sengupta P., Durairajanayagam D. Role of L-carnitine in female infertility. Reprod Biol Endocrinol 2018; 16: 5-9.
  2. Samimi M., Jamilian M., Ebrahimi F.A. i wsp. Oral carnitine supplementation reduces body weight and insulin resistance in women with polycystic ovary syndrome: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Clin Endocrinol 2016; 84: 851-857.
  3. Ismail A.M., Hamed A.H., Saso S. i wsp. Carnitine supplementation improves quality of ovulation and pregnancy rates in women with PCOS. Our J Obstet Gynecol Reprod Biol 2014; 180: 148-152.
  4. Genazzani A., Meczekalski B. Modulatory effects of L-Carnitine plus L-Acetylo-Carnitine on neuroendocrine control of hypothalamic functions in functional hypothalamic amenorrhea. Gynecological Endocrinology 2017; 33: 963-967.
  5. Ferreira G.C., McKenna M.C. L-Carnitine and Acetyl-L-carnitine Roles and Neuroprotection in Developing Brain. Neurochem Res 2017; 42: 1661-1675.
  6. Vander Borght M., Wyns C. Fertility and infertility: Definition and epidemiology. Clin Biochem 2018; 62: 2-10.
  7. Babakhanzadeh E., Nazari M., Ghasemifar S., Khodadadian A. Some of the Factors Involved in Male Infertility: A Prospective Review. Int J Gen Med 2020; 13: 29-41.
  8. Qi L., Chen X., Wang J. i wsp. Mitochondria: the panacea to improve oocyte quality? Ann Transl Med 2019; 7: 789-793.
  9. Kazemijaliseh H., Ramezani Tehrani F., Behboudi-Gandevani S. i wsp. The Prevalence and Causes of Primary Infertility in Iran: A Population-Based Study. Glob J Health Sci 2015; 7: 226-232.
  10. Sheehan M.T. Polycystic ovarian syndrome: diagnosis and management. Clin Med Res 2004; 2: 13-27.
  11. Ndefo U.A., Eaton A., Green M.R. Polycystic ovary syndrome: a review of treatment options with a focus on pharmacological approaches. P T 2013; 38: 336-355.
  12. Fenkci S.M., Fenkci V., Oztekin O. i wsp. Women with PCOS have carnitine levels 50% lower than healthy controls. Human Reprod 2008; 23: 1602-1606.
  13. Genazzani A.D., Prati A., Genazzani A.R. i wsp. Synergistic effects of the integrative administration of acetyl-L-carnitine, L-carnitine, L-arginine and N-acetyl-cysteine on metabolic dynamics and on hepatic insulin extraction in overweight/obese patients with PCOS. Gynecological and Reproductive Endocrinology and Metabolism 2020; 1: 56-63. 
  14. Meczekalski B., Katulski K., Czyzyk A. i wsp. Functional hypothalamic amenorrhea and its influence on women’s health. J Endocrinol Invest 2014; 37: 1049-1056.
  15. Gordon C.M., Ackerman K.E., Berga S.L. i wsp. Functional Hypothalamic Amenorrhea: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab; 2017; 102: 1413-1439.
  16. Stárka L., Dušková M. Functional hypothalamic amenorrhea. Vnitr Lek 2015; 61: 882-885.
  17. Sowińska-Przepiera E., Andrysiak-Mamos E., Jarząbek-Bielecka G. Functional hypothalamic amenorrhoea – diagnostic challenges, monitoring, and treatment. Endokrynol Pol 2015; 66: 252-268.

Przypisy