Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiedza praktyczna

1 marca 2021

NR 56 (Luty 2021)

Posterisan® & Posterisan® H
Posterisan® & Posterisan® H

0 204

Hemoroidy należą do chorób dotykających ludzkość od czasów starożytnych. Najstarsze zapisy „emerodów” [arch. hemoroidy] pochodzą z 1500 r. p.n.e. (Mezopotamia) i określają ich pozycję jako proktologiczny stan wieku [1]. Stanowią główną przyczynę krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, wpływając tym samym na jakość i komfort życia [2]. Definiowane jako objawowe powiększenie i/lub dystalne przemieszczenie poduszek odbytu [3, 4], które są wypukłościami błony śluzowej odbytu utworzonej przez luźną tkankę łączną, mięśnie gładkie, naczynia tętnicze i żylne [5].

POLECAMY

Stanowią bardzo częstą chorobę odbytu i odbytnicy, jednakże prawdziwa częstotliwość ich występowania nie jest znana. Z dostępnych źródeł klaruje się tendencja wzrostowa względem występowania choroby hemoroidalnej w czasie. 

Oszacowano, iż 25% Brytyjczyków i 75% Amerykanów doświadczy choroby hemoroidalnej w pewnym okresie swojego życia [6]. Grupy szczególnie narażone to kobiety w ciąży i osoby starsze [4]. 

Prawidłowe odżywianie staje się kluczowe w profilaktyce choroby hemoroidalnej. Oprócz dostarczania odpowiedniej ilości błonnika z pożywieniem ważne jest także dbanie o prawidłowe nawodnienie organizmu (prawidłowa dzienna podaż płynów powinna wynosić odpowiednio 2–2,5 l) oraz higiena względem regularności spożywanych posiłków. Zaburzenia między tymi czynnikami mogą powodować problemy związane z oddawaniem stolca, a tym samym zaparcia, które są niekorzystne i mogą stanowić element inicjujący chorobę hemoroidalną. 

Patofizjologia hemoroidów nie jest jedynym aspektem, któremu brakuje pełnego wyjaśnienia. Dalszych badań wymaga epidemiologia choroby [7], optymalna terapia dla każdego ze stadiów [8] oraz wyjaśnienie przejścia choroby hemoroidalnej bezobjawowej do objawowej [9, 10].

Informacje dostępne w Internecie nie zawsze są czytelne dla pacjentów. Pozyskiwana z tego źródła wiedza odnosząca się do leczenia budzi wiele wątpliwości [4]. Dlatego na lekarzach spoczywa obowiązek udzielania wyczerpujących odpowiedzi na pytania pacjentów oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia. Wachlarz możliwości terapeutycznych zawiera w sobie środki farmaceutyczne, a także interwencję chirurgiczną. 

Prawidłowe odżywianie staje się kluczowe w profilaktyce hemoroidów. Oprócz dostarczania odpowiedniej ilości błonnika z pożywieniem ważne jest także dbanie o prawidłowe nawodnienie organizmu (prawidłowa dzienna podaż płynów powinna wynosić odpowiednio 2–2,5 l) oraz higiena względem regularności spożywanych posiłków.

Anatomia

Fizjologiczną strukturę odbytu stanowią trzy poduszkowate jamiste naczynia żylne wypełnione umiarkowanie krwią. Ich funkcja polega na uszczelnianiu odbytu, jak również ułatwianiu kontroli oddawania gazów i stolca.

Wyróżniamy dwa rodzaje guzków: wewnętrzne oraz zewnętrzne. Pierwsze wywodzą się z górnego splotu żył odbytniczych, które od zewnętrznych (dolny splot odbytniczy) są oddzielone linią grzebieniastą, stanowiącą brzeg odbytu [8, 11].

W konsekwencji termin „hemoroidy wewnętrzne” nie oznacza stanu chorobowego (rozpatrując samą definicję) [7]. Jednak w praktyce lekarskiej termin ten używany jest do określenia choroby wynikającej z nieprawidłowego powiększenia poduszek odbytu, czyli przekształcenia ich w guzki, które krwawią i/lub wypadają [12].

Przyczyny powstawania choroby hemoroidalnej 

Opracowano kilka teorii patofizjologii choroby hemoroidalnej. Wśród nich ujęto ją jako żylaki, lecz w świetle najnowszych badań jest to błędne stwierdzenie. Uważa się za słuszne określenie: nieprawidłowe ślizganie się poduszek w kanale odbytu [13]. 

Zdarzenia patofizjologiczne inicjujące chorobę:

  • proces ślizgania się poduszek odbytu,
  • zniszczenie tkanki łącznej poduszki,
  • zmniejszenie powrotu żylnego z zatok podczas defekacji,
  • zastój krwi w rozszerzonym splocie [9].

Przewlekły wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego może ograniczać drenaż żylny z zatok podczas defekacji, tym samym wpływając na poszerzenie zespoleń tętniczo-żylnych splotu hemoroidalnego wewnętrznego [8, 10]. Nadmierny wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego może powodować m.in. ciąża, otyłość, wodobrzusze, wysiłek przy wypróżnianiu, podnoszenie ciężkich przedmiotów [14]. 

Choroby hemoroidalne występują także u osób z cięższymi chorobami, wśród nich należy uwzględnić marskość wątroby, guzy miednicy oraz wrodzony brak zastawek żylnych w żyłach trzewnych. 

Zaparcia spowodowane brakiem dostatecznej ilości błonnika dietetycznego w diecie były uważane za ważny czynnik ryzyka rozwoju choroby hemoroidalnej, który obecnie podawany jest w wątpliwość [8]. Należy jednak zwrócić uwagę, iż zaparcia zwiększają ciśnienie wewnątrzbrzuszne, a to z kolei manifestuje się zmniejszeniem/zahamowaniem powrotu żylnego oraz sam twardy stolec oddziałuje bezpośrednio na poduszki wewnątrzodbytnicze podczas prób wypróżniania [2].

Posterisan® maść oraz Posterisan® czopki to leki dostępne bez recepty, których substancją czynną jest zawiesina kultury bakterii Escherichia coli. Maść doodbytnicza oraz czopki stosowane prawidłowo pobudzają układ odpornościowy i wspomagają naturalną reakcję obronną na zakażenie.

Stadia chorobowe

Istnieją cztery stopnie hemoroidów wewnętrznych opisanych przez Golighera. Można je zdefiniować według przypisanych im definicji uzupełnionych o objawy:

I. o normalnym wyglądzie zewnętrznym; występuje krwawienie, ale nie wypadają,
II. mogą wypadać przy próbie parcia, ale cofają się samoistnie; występuje: krwawienie, świąd, pieczenie, uczucie niepełnego wypróżnienia,
III. wypadają przy wypróżnianiu, wysiłku fizycznym; można ręcznie odprowadzać; występuje: krwawienie, świąd, sączenie, ból, 
IV. wypadają poza odbyt i nie dają się odprowadzić; występuje: krwawienie, ból, świąd, sączenie oraz często nietrzymanie stolca.

Ta szeroko znana klasyfikacja jest przydatna przy dobraniu odpowiedniego leczenia i porównywaniu efektów terapeutycznych [15]. 

Ciąża a choroba hemoroidalna

Ciąża to wyjątkowy okres w życiu każdej kobiety. Podczas jej trwania dochodzi do stopniowych fizjologicznych zmian objętości macicy w obrębie jamy brzusznej, które mogą doprowadzać do wzrostu ciśnienia żylnego. Wzrost owego ciśnienia jest podyktowany uciskiem macicy na niektóre żyły jamy brzusznej i miednicy, przekładając się tym samym na zwolnienie przepływu krwi w ich obrębie. Następstwem powiązania sieci naczyń żylnych może być powstanie żylakowych poszerzeń w żyłach okolicy odbytu. 

Zwiększające się stężenie progesteronu we krwi powoduje zwiększenie podatności ścian żył na rozciąganie i tym samym wpływa na ryzyko rozwoju choroby hemoroidalnej. 

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na występujące w czasie ciąży zaparcia, które mają odzwierciedlenie w możliwości powstawania guzków hemoroidalnych. Kluczowa w profilaktyce staje się dieta.

Szacuje się, że od 25 do 35% kobiet w ciąży jest dotkniętych chorobą hemoroidalną [16, 17]. W niektórych populacjach do 85% ciąż jest dotkniętych chorobą hemoroidalną w trzecim trymestrze ciąży [18]. 

Objawy

Krwawienie z odbytu towarzyszące wypróżnianiu przy próbach defekacji jest objawem, który absolutnie nie powinien zostać zbagatelizowany. Obecność skrzepów krwi, smolista barwa stolca warunkują z reguły poważniejsze choroby. Dla choroby hemoroidalnej stają się zazwyczaj charakterystyczne czerwone ślady krwi na papierze toaletowym oraz powlekające stolec. Nieleczone mogą z upływem czasu doprowadzić do niedokrwistości. 

Wśród innych objawów charakterystycznych kluczową rolę odgrywa wypadanie hemoroidów wewnętrznych wyczuwalne palpacyjnie w okolicach odbytu, dające uczucie dyskomfortu. Warto wspomnieć o świądzie, pieczeniu, a także bólu i wycieku śluzu.

Leczenie

Jak zostało wcześniej wspomniane, kluczowa jest profilaktyka, w której należy uwzględnić dietę, aktywność fizyczną i regularność wypróżnień. 

W leczeniu początkowych etapów choroby można stosować nasiadówki w ciepłej wodzie, które powinny przynieść ulgę i zmniejszyć odczucie dyskomfortu. Jednak gdy regularne ich stosowanie nie przynosi efektów, konieczne staje się sięgnięcie po środki farmakologiczne.

Leczenie choroby hemoroidalnej powinno się zaczynać zazwyczaj od leczenia zachowawczego:

  1. I i II stopień choroby – objawowo,
  2. III i IV stopień, gdy są przeciwwskazania do wykonania zabiegu,
  3. w ciąży,
  4. u pacjentów po zabiegu operacyjnym.

Leczenie zachowawcze należy rozpocząć od sięgnięcia po dostępne na rynku farmaceutycznym środki farmakologiczne. Hurtownia farmaceutyczna Kadefarm ma w swojej ofercie leki, które mają zastosowanie w leczeniu choroby hemoroidalnej. 
Posterisan® maść oraz Posterisan® czopki to leki dostępne bez recepty, których substancją czynną jest zawiesina kultury bakterii Escherichia coli. Maść doodbytnicza oraz czopki stosowane prawidłowo pobudzają układ odpornościowy i wspomagają naturalną reakcję obronną na zakażenie. Efektem jest świąd i pieczenie, które są spowodowane guzkami krwawniczymi, szczelinami i rozpadlinami odbytu oraz wypryskiem [19, 20].

W przypadku choroby hemoroidalnej o niskim stopniu nasilenia opornej na leczenie środkami farmakologicznymi, choroby hemoroidalnej objawowej o wysokim stopniu nasilenia oraz choroby hemoroidalnej 
z powikłaniami należy włączyć leczenie chirurgiczne.

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy