Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy , Otwarty dostęp

18 grudnia 2019

NR 49 (Grudzień 2019)

Nowoczesne technologie wykorzystywane w profilaktyce raka piersi

0 25

Nowotwór gruczołu piersiowego jest jednym ze schorzeń onkologicznych najczęściej występujących wśród Polek i stanowi poważny problem zdrowotny, społeczny i ekonomiczny. Wiedza o metodach wczesnego wykrywania raka, czynnikach ryzyka i metodach zapobiegania jest kluczową kwestią w walce z nowotworami piersi u kobiet. Wprowadzanie nowoczesnych technologii wykorzystujących termografię kontaktową może stanowić praktyczną i uzupełniającą metodę diagnostyczną w stosunku do mammografii czy ultrasonografii gruczołu piersiowego

Nowotworem najczęściej występującym u kobiet jest rak piersi, który stanowi ok. 20% zachorowań na wszystkie nowotwory. Zachorowalność na ten nowotwór systematycznie wzrasta. W Europie Zachodniej odsetek zgonów z powodu raka piersi wynosi ok. 20%, w Polsce niemal dwukrotnie więcej. Rocznie ponad 17 000 Polek staje przed diagnozą raka sutka, z czego jedna trzecia umiera. Rak piersi występuje u kobiet po 50. roku życia, staje się jednak coraz częściej rozpoznawalnym nowotworem u kobiet pomiędzy 30.–49. rokiem życia. W ciągu ostatnich trzydziestu lat odnotowano dwukrotny wzrost zachorowalności na raka gruczołu piersiowego u kobiet w wieku pomiędzy 20.–49. rokiem życia. Prognozuje się, że w kolejnych siedmiu latach dojdzie do wzrostu zachorowalności na nowotwór piersi we wszystkich grupach wiekowych, zwłaszcza u kobiet pomiędzy 50.–69. rokiem życia. Z prognoz do roku 2025 wynika, że w tym okresie będzie obserwowany dalszy wzrost zachorowalności na ten rodzaj nowotworu, przy czym najbardziej widoczny przyrost zachorowań będzie dotyczył kobiet po 50. roku życia [1–3]. 
Prognozy do roku 2025 przewidują, że w tym okresie będzie obserwowany dalszy wzrost zachorowalności na ten rodzaj nowotworu, przy czym najbardziej widoczny przyrost zachorowań będzie dotyczył kobiet po 50. roku życia. W tej sytuacji epidemiologicznej niezwykle ważną rolę odgrywają profilaktyka, wczesna diagnostyka zmian w piersiach oraz leczenie [1]. 
Przyczyna większości zachorowań na raka piersi jest nieznana. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest starszy wiek, a w dalszej kolejności: nosicielstwo mutacji niektórych genów (przede wszystkim BRCA1 i BRCA2), rodzinne występowanie raka piersi, zwłaszcza w młodszym wieku, menarche we wczesnym wieku, menopauza w późnym wieku, późny wiek pierwszego porodu zakończonego urodzeniem żywego dziecka, długotrwała hormonalna terapia zastępcza, długotrwała antykoncepcja hormonalna (w niewielkim stopniu), nadwaga i otyłość, ekspozycja na działanie promieniowania jonizującego (radioterapia na obszar klatki piersiowej przed 30. rokiem życia) i niektóre łagodne choroby rozrostowe piersi (atypowa hiperplazja, przedinwazyjny rak zrazikowy piersi). Nie poznano dotąd w pełni czynników ryzyka rozwoju raka piersi. Indywidualne ryzyko zachorowania można ocenić za pomocą skali ryzyka według Gaila, która uwzględnia takie składowe, jak wiek pierwszej miesiączki, liczba wykonanych biopsji piersi, atypowa hiperplazja w materiale biopsyjnym, wiek żywego porodu, zachorowania na nowotwory piersi u krewnych i ich stopnień oraz wiek kobiety. Metoda ta jest pomocna w kwalifikacji kobiet z wysokim ryzykiem zachorowania na raka piersi do działań zapobiegawczych [1, 4, 5].
Objawy kliniczne raka piersi są osobniczo zmienne i zależą głównie od stopnia zaawansowania. W większości przypadków w stadium początkowym choroba przebiega bezobjawowo. Najczęściej obserwowanym pierwotnym objawem raka piersi jest pojawienie się guzka. Po jego rozpoznaniu należy zwrócić uwagę na cechy morfologiczne, takie jak wielkość, konsystencja, ruchomość w stosunku do skóry i tkanek otaczających, położenie, bolesność, wygląd skóry nad guzem. Ocena morfologiczna zmiany w piersi umożliwia wstępne rozróżnienie guzów łagodnych od złośliwych [6, 7]. Do innych, również często spotykanych objawów, można zaliczyć: asymetrię piersi, powiększenie węzłów chłonnych – głównie w okolicy pach. W stadiach bardzo zaawansowanych można zaobserwować owrzodzenie skóry [6, 7]. Do rzadko występujących objawów w raku sutka zalicza się: ból, nadwrażliwość, przebarwienie, krwawienie, swędzenie, pogrubienie i owrzodzenie brodawki sutkowej. Są to charakterystyczne objawy raka sutka rozwijającego się w postaci choroby Pageta [7, 8]. W rzadkich przypadkach notuje się również takie zmiany, jak rozlane, rumieniowate stwardnienie powiększonej i obrzękniętej piersi, bez wyczuwalnego guza w sutku [7, 8]. 
Poza wiedzą o czynnikach ryzyka i objawami nowotworu, kluczową kwestią w walce z nowotworami piersi u kobiet jest znajomość metod zapobiegania oraz wiedza o metodach i możliwościach wykrywania i diagnostyki nowotworowej. We współczesnej profilaktyce chorób nowotworowych działania zmierzają do wykrycia choroby w jak najwcześniejszym stopniu jej zaawansowania. Najbardziej skuteczną metodą, pozwalającą zwiększyć odsetek przeżycia w przypadku nowotworu piersi, jest wczesna diagnoza i leczenie. Diagnostyka raka piersi opiera się na badaniu palpacyjnym i przedmiotowym. Duży udział w diagnostyce ma: mammografia, badanie USG, badanie rezonansu magnetycznego oraz badanie mikroskopowe. Badanie mikroskopowe wykonuje się zawsze w przypadku stwierdzenia zmian w badaniu palpacjnym. Według rekomendacji American Cancer Society i Polskiej Unii Onkologii, najlepszą metodą wczesnego wykrywania raka piersi u kobiet bez objawów klinicznych jest badanie przesiewowe – mammograficzne. Właściwie zaplanowane i przeprowadzone badania przesiewowe pozwalają zmniejszyć umieralność pacjentek [9, 10]. 
Badanie palpacyjne piersi jest najprostszym klinicznym badaniem piersi, które pozwala na wczesne rozpoznanie zmian. Ponad 90% nowotworów piersi jest wykrywanych przez kobiety w trakcie samobadania [10].
Samokontrola piersi powinna być wykonywana przez każdą kobietę od 18 r.ż. i wykonywana raz w miesiącu, w tym samym dniu po miesiączce. Istotne jest aby samobadanie piersi było przeprowadzane regularnie, dokładnie i bez pośpiechu. Powinno ono obejmować zarówno oglądanie piersi w lustrze, jak i badanie palpacyjne, w pozycji stojącej i leżącej. Należy pamiętać, że niepoprawna technika i błędy wykonywane w trakcie przeprowadzania samobadania piersi mogą wpływać na błędną interpretację wyniku, co w konsekwencji może skutkować niemożnością wykrycia niepokojących zmian [9–11]. 
W związku z tym zastosowanie innowacyjnych technologii takich jak termografia kontaktowa, wskazuje na bardzo interesujący kierunek aplikacji tej metody w celu poprawy skuteczności wczesnego wykrywania i jako istotny elementem procesu diagnostycznego.
Termografia kontaktowa to w pełni bezinwazyjna metoda czynnościowego obrazowania funkcji narządu. W metodzie tej wykorzystuje się tzw. efekt dermotermiczny polegający na rejestrowaniu z powierzchni skóry procesów biotermicznych zachodzących w obserwowanych narządach wewnątrz ciała. Wiadomo, że komórki nowotworowe, w tym komórki raka piersi, charakteryzują się wyższym tempem metabolizmu. Dodatkowo w obrębie guza nowotworowego tworzy się gęsta sieć naczyń włosowatych, co prowadzi do powstania ognisk hipertermii (o podwyższonej temperaturze), które mogą być rejestrowane na powierzchni badanego narządu jako tzw. marker termiczny zmiany nowotworowej. Zmiany patologiczne w obrębie piersi podejrzewane o obecność nowotworu złośliwego mają wyższą temperaturę od miejsc zdrowych i na termogramach widoczne są jako barwne obszary. Dotychczasowe badania dowodzą, że obraz termograficzny pozwala na zaobserwowanie ujawnienia się patomorfologicznej zmiany w badanym narządzie poprzez zarejestrowanie wzrostu temperatury w danym obszarze. Termografia jest zatem procesem obrazowania, detekc...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czekają na Ciebie bezpłatne artykuły pokazowe z wybranych numerów czasopisma.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy