Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczne zastosowanie histeroskopii
w warunkach oddziału Szpitala Powiatowego w Limanowej

Artykuł | 26 lipca 2018 | NR 34
380

Kiedy autorzy artykułu około ćwierć wieku temu rozpoczynali swoją przygodę z histeroskopią, była to technika stosunkowo nowa i w polskich warunkach niezbyt rozpowszechniona. Obecnie jej rola spowszedniała, ale za to ma ona swoją ugruntowaną pozycję w arsenale możliwości terapeutyczno-leczniczych oddziału. Artykuł prezentuje aktualne możliwości i zastosowanie histeroskopii i analizuje jej wykorzystanie w warunkach oddziału na przykładzie 110 zabiegów wykonanych w latach 2015–2016.

Histeroskopia to postępowanie o znaczeniu diagnostyczno-terapeutycznym. Ze względu na swój optyczny charakter umożliwia wizualizację in vivo kanału szyjki macicy, jamy macicy i ujść macicznych jajowodów.

Endoskopowa istota procedury zapewnia atuty w postaci dostępu bez naruszania mięśniówki macicy, minimalizuje rozległość zabiegu, znacząco zmniejsza ryzyko powikłań oraz koszty zabiegu. Liczne zalety histeroskopii zdecydowały o jej wysokiej pozycji w wykazie procedur ginekologicznych.

Wskazania

Histeroskopia obejmuje swym zasięgiem szeroką gamę patologii macicy. Wykonywana jest w celu diagnostyki i leczenia:

  • nieprawidłowego krwawienia z dróg rodnych z celowanym pobraniem materiału,
  • nieprawidłowych obrazów w badaniu ultrasonograficznym (USG) obejmujących zwłaszcza mięśniaki podśluzówkowe i objawowe polipy,
  • nieprawidłowości rozwojowych macicy,
  • zespołu Ashermana,
  • obfitych krwawień okresu okołomenopauzalnego wymagających resekcji endometrium,
  • ciała obcego – głównie IUD (ang. intra uterine device).

Przeciwwskazania

Główne przeciwwskazania do zabiegu to stany zapalne i ciąża. Histeroskopia nie jest też obecnie rekomendowana do diagnostyki zmian złośliwych w jamie macicy.

Powikłania

Histeroskopia jest bezpieczną procedurą, powikłania występują rzadko i obejmują wzmożone krwawienie lub krwotok, uszkodzenie ciągłości mięśniówki macicy, zakażenie, zespoły przewodnienia czy zaburzenia elektrolitowe. Brak rozpoznania powikłania potrafi doprowadzić do sytuacji zagrożenia życia pacjenta.

Procedura

Procedura histeroskopii zabiegowej odbywa się w gabinecie zabiegowym lub na bloku operacyjnym. Przygotowanie miejsca operowanego polega na zastosowaniu płynu dezynfekcyjnego na szyjkę macicy, pochwę i srom. Zabieg wykonywany jest w krótkim znieczuleniu ogólnym.

Etapy zabiegu:

  • poszerzenie kanału szyjki macicy,
  • histeroskopia i zabieg,
  • wydobycie materiału z abrazją,
  • znakowanie materiału.

Histeroskopia jest pojęciem ogólnym i kryje się w tym określeniu kilka różnych procedur.

Rodzaje histeroskopii

Office histeroscopy

Najprostsza, ale tylko z pozoru. Jest to technika opracowana przez prof. Stefano Bettocchiego z myślą o praktyce ambulatoryjnej i nie wymaga znieczulenia. Niestety, to „udogodnienie„ nie jest takie proste. Warunkiem sukcesu jest bowiem dobre przygotowanie i współpraca pacjentki oraz doświadczenie histeroskopisty. Dzięki małej średnicy histeroskopu (3–5 mm), przy korzystnych warunkach, badanie bez znieczulenia jest możliwe i to nawet z pobraniem wycinków. Większe interwencje wymagają już zabiegów w znieczuleniu.

Histeroskopia diagnostyczna 

Służy do samej diagnostyki, ponieważ nie ma kanału roboczego do pobierania materiału. Obecnie w dobie rozbudowanej i bardzo dokładnej diagnostyki USG praktycznie nie ma zastosowania. 

Histeroskopia zabiegowa

Wykorzystuje do badania histeroskop o średnicy 7 mm z kanałem roboczym, dzięki czemu podczas badania można wprowadzić narzędzia, takie jak nożyczki, kleszczyki biopsyjne, haczyki lub elektrody do koagulacji. Służy do usuwania polipów endometrialnych, małych uszypułowanych mięśniaków podśluzówkowych, przecinania drobnych zrostów, usuwania ciał obcych i pobierania celowanych wycinków.

Resektoskopia

Ten rodzaj histeroskopii zabiegowej wykorzystuje narzędzie opracowane przez urologów. Resektoskop ma największą średnicę, najczęściej 8–9 mm i specjalne ruchome ramię z pętlą do elektrokoagulacji służącą do cięcia lub koagulacji. Za pomocą tego urządzenia przecina się duże przegrody, wycina mięśniaki podśluzówkowe i śródścienne oraz można dokonać elektroresekcji endometrium, np. w uporczywych krwotocznych miesiączkach po wcześniejszej weryfikacji histopatologicznej.

Warunki techniczne zabiegów

Biopsja histeroskopowa przeprowadzana ambulatoryjnie (niestosowana w oddziale)

Może być wykonywana w gabinecie ginekologicznym zabiegowym, nie wymaga znieczulenia, stosuje się tu technikę waginoskopową bez użycia kulociągów i wzierników, histeroskop średnicy 3–5 mm z optyką 30° i kanałem roboczym 5 Fr, przez który można wprowadzić nożyczki lub kleszczyki biopsyjne. Pobrane wycinki nie są przeciągane przez kanał roboczy, tylko wydobywane razem z histeroskopem, żeby miały większą średnicę.

Histeroskopia zabiegowa

Oprócz typowego wyposażenia gabinetu zabiegowego i zestawu do wyłyżeczkowania jamy macicy potrzebna jest tzw. kolumna i histeroskop. W skład kolumny wchodzi odpowiedni wózek, na którym są umieszczone monitor, źródło światła, kamera i ewentualnie pompa do insuflacji płynów (ssąco-tłocząca). Zamiast pompy można zastosować wlew z zestawem do kroplówki, najlepiej z wykorzystaniem mankietu pneumatycznego w celu zwiększenia ciśnienia i przepływu medium (tzw. mankiet do szybkich przetoczeń).
Histeroskop to narzędzie, które podłącza się do
kolumny i wprowadza poprzez kanał szyjki do jamy macicy. Składa się ono z kilku części. Najbardziej zewnętrzny jest tzw. płaszcz i może on mieć różną średnicę. W histeroskopach diagnostycznych 3–5 mm, w histeroskopach zabiegowych 7 mm i w resektoskopie 9 mm. Wewnątrz płaszcza znajduje się kanał do wprowadzenia optyki, kanał do podawania i odprowadzania płynu oraz tzw. kanał roboczy pozwalający na wprowadzenie prostych narzędzi, takich jak nożyczki histeroskopowe, kleszczyki biopsyjne, haczyki czy elektrody.

Resektoskopia

Do najtrudniejszych interwencji używa się tzw. resektoskopu, w którym zainstalowana jest pętla do elektroresekcji. Dzięki temu można wykonywać większe interwencje i jednocześnie wykorzystywać elektrokoagulację do hemostazy. Są tu dwie możliwości: histeroskopy monopolarne i bipolarne w zależności od tego, jakich narzędzi się używa. Korzystając z narzędzi bipolarnych, można stosować jako medium sól fizjologiczną bądź też specjalne roztwory. Stosując narzędzia monopolarne, trzeba zrezygnować z krystaloidów i stosować glukozę lub specjalne roztwory nie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy