Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pielęgnacja skóry w ciąży

Artykuł | 29 czerwca 2018 | NR 39
665

Podczas ciąży organizm kobiety przechodzi wiele zmian spowodowanych zarówno zmianami w gospodarce hormonalnej, jak i stopniowym zwiększaniem masy ciała. Zmiany te bezpośrednio wpływają na kondycję skóry, dlatego warto w tym okresie poświęcić więcej uwagi jej pielęgnacji i zadbać o odpowiednie ukrwienie, nawilżenie i uelastycznienie. Odpowiednia pielegnacja może zapobiec powstawaniu rozstępów lub zmniejszyć ich liczbę.

Okres ciąży to duże wyzwanie dla organizmu kobiety. Zmiany zachodzące w tym czasie są inicjowane zmieniającą się aktywnością hormonów – estrogenów, progesteronu, prolaktyny, gonadotropiny kosmówkowej, oksytocyny, hormonu luteinizującego czy androgenów oraz powiększającym się mięśniem macicy proporcjonalnie do wieku ciążowego [1–3]. Równowaga w gospodarce hormonalnej bardzo szybko ulega zachwianiu, co skutkuje pojawieniem się zmian w całym organizmie, w tym także w obrębie skóry i owłosienia [2]. 

POLECAMY

W czasie ciąży kobieta powinna szczególnie zadbać o swoją skórę. Skóra powinna być odpowiednio ukrwiona, elastyczna i nawilżona.

Nawilżenie zapewnia się poprzez regularne stosowanie kremów, balsamów, mleczek nawilżających czy olejków naturalnych odbudowujących barierę hipolipidową naskórka. Na jakość skóry u ciężarnych wpływ ma również zbilansowana dieta. Należy zapewnić codzienną podaż długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, których źródłem są m.in. ryby morskie, oliwa z oliwek, olej rzepakowy, słonecznikowy, oraz odpowiednie nawodnienie organizmu. Zaleca się picie ok. 1,5–2 litrów wody dziennie. Nie powinno się zapominać o wykonywaniu ćwiczeń fizycznych (dozwolonych dla kobiet ciężarnych) oraz spacerów, które dotleniają organizm kobiety i pozytywnie wpływają na prawidłowe ukrwienie skóry [4–7]. 

Zabiegi polecane dla kobiet ciężarnych [1, 8–12]:

  • Masaż relaksacyjny twarzy – może być to masaż przy użyciu dozwolonych olejków eterycznych lub wykonywany codziennie podczas mycia bądź nakładania kremu z filtrem UV. Masaż poprawia ukrwienie i zapobiega powstawaniu opuchlizny. 
  • Manicure, głównie tzw. manicure japoński, poprawiający stan płytki paznokcia, zapewniający nawilżenie i odżywienie. 
  • Nawilżenie skóry oraz stosowanie natrysków naprzemiennie z zimną i ciepłą wodą – zabiegi te wpływają na poprawę ukrwienia i napięcia skóry. 
  • Maseczki i peelingi stosowane na całe ciało – usuwają martwy naskórek i wpływają na nawilżenie skóry i poprawę jej elastyczności; nie należy stosować maseczek rozgrzewających oraz maseczek zawierających algi morskie, ponieważ zawierają one duże ilości jodu.
  • Stosowanie kosmetyków przeciw rozstępom – należy używać ich regularnie, już od początku trwania ciąży; polecane są kosmetyki przebadane dermatologiczne, przeznaczone dla kobiet ciężarnych.
  • Maseczki nawilżające na twarz lub ampułki zawierające w swoim składzie kwas hialuronowy – wpływają na poprawę kondycji skóry, gdyż u dużej grupy kobiet skóra twarzy w czasie ciąży ulega przesuszeniu. 
  • Peelingi antycellulitowe połączone z użyciem kremu ujędrniającego. 
  • Masaż kręgosłupa – delikatny masaż zapobiega bólom krzyżowym, często występującym u kobiet ciężarnych. 
  • Kąpiele z dodatkiem olejków eterycznych – podczas stosowania olejków eterycznych należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży. Należy pamiętać, że intensywne zapachy mogą wywołać mdłości oraz bóle głowy, więc zapach musi być łagodny i przede wszystkim sprawiać przyjemność [13–15]. Do naturalnych olejków eterycznych polecanych podczas ciąży należą olejki: rumiankowy, cytrusowy, różany, lawendowy, neroli, z drzewa sandałowego, eukaliptusa oraz z geranium. Niewskazane podczas ciąży są olejki z bazylii, mirry, mięty i lauru. Olejek cedrowy, szałwiowy, bergamotowy, jałowcowy, jaśminowy oraz rozmarynowy mają działanie teratogenne i poronne.

Najbardziej dotkliwą zmianą dla kobiety pozostającą po ciąży są rozstępy skórne, które występują u ok. 90% kobiet ciężarnych. Powstają one w wyniku rozciągania się skóry i są spowodowane przerwaniem ciągłości włókien elastycznych, głównie skóry bioder, pośladków, podbrzusza, piersi i ud. Wynika to ze zmniejszonej elastycznoścci włókien sprężystych skóry oraz zwiększonaej siły rozciągania, a także wahań hormonalnych zachodzących w tym czasie. Dużą rolę przy powstawaniu rozstępów odgrywają także uwarunkowania genetyczne [16–18]. U ciężarnych rozstępy powstają najczęściej ok. 5–7 miesiąca ciąży. W początkowym okresie mają one barwę sinoczerwoną, później zmieniają zabarwienie na białoróżowe. Kobieta ciężarna powinna stosować profilaktykę przeciw rozstępom oraz zapewnić odpowiednie nawilżenie skóry podczas ciąży już od samego początku jej trwania. Zalecane jest stosowanie kosmetyków zawierających emolienty (preparaty natłuszczające skórę) oraz substancje nawilżające lub specjalne preparaty przeciwko rozstępom przeznaczone dla kobiet w ciąży. Są to kremy niezawierające składników, które mogą działać szkodliwie na rozwijający się płód, nie wywołują one podrażnień ani uczuleń. Naturalnym produktem przeznaczonym do pielęgnacji skóry jest Bio Oil, który pomaga poprawić wygląd blizn, rozstępów i koloryt skóry. Jest unikalną formułą naturalnych składników: witaminy A, witaminy E, olejku z nagietka, lawendy, olejku z rozmarynu i olejku rumiankowego. Bio-Oil nie zatyka porów, jest hipoalergiczny i może być stosowany przez osoby o wrażliwej skórze. Jego siłą jest formuła. Jej sekret to PurCellin OilTM – opracowany w trakcie wieloletnich badań przełomowy składnik, który pozwolił uzyskać olejek o niespotykanych dotąd właściwościach. Stał się on idealną bazą dla stosowanych w kosmetyce od wieków składników aktywnych, ale też pozwolił uzyskać produkt w postaci olejku, jednak o zupełnie niespotykanej wcześniej w takich produktach lekkiej i nietłustej konsystencji. Dzięki temu Bio-Oil idealnie się wchłania, dobrze odżywia i nawilża skórę, ale przede wszystkim – co potwierdzają liczne badania kliniczne – skutecznie poprawia jej wygląd [19].

Podczas kąpieli można wykonywać masaż okolic podatnych na powstawanie rozstępów (ud, bioder, pośladków) szorstką rękawicą lub szczotką, które poprawią krążenie w tych miejscach. Nie należy natomiast masować brzucha, aby nie wywołać przedwczesnej czynności skurczowej [7, 16, 20]. 

Walka z istniejącymi już rozstępami jest trudna i nie można się ich całkowicie pozbyć. Zaleca się wykonywanie peelingów, rozjaśnianie blizn lub przeprowadzenie zabiegów specjalistycznych w gabinetach kosmetycznych, jednak nie wcześniej niż po zakończeniu karmienia piersią. Nowoczesna kosmetologia może sobie poradzić z istniejącymi już rozstępami i zmniejszyć ich nasilenie poprzez zabiegi spłycające i wygładzające rozstępy. W okresie karmienia piersią zaleca się używanie kosmetyków przebadanych dermatologicznie, bez dodatku substancji zapachowych i nieprzenikających do warstwy skóry właściwej [4, 21]. Przy walce z rozstępami na piersiach podczas karmienia zalecane są specjalne kremy dla kobiet w okresie laktacji, zawierające substancje niedrażniące i nieuczulające. Mogą one w zawierać witaminę E, kolagen, elastynę, a także być wzbogacone masłem shea [18, 20, 22]. Można również stosować olejki naturalne, takie jak Bio-Oil.

Bio-Oil to rozpowszechniony w 23 krajach produkt leczniczy zwalczający niedoskonałości skóry. Przez prawie 15 lat obecności na rynku kosmetycznym zdobył wiele nagród w kategorii produktów do pielęgnacji skóry.

Olejek jest polecany do stosowania w codziennej pielęgnacji skóry dotkniętej problemem blizn, rozstępów lub nierównomiernego kolorytu i przebarwień. Zawiera naturalne składniki i może być stosowany przez ciężarne. Ma także atest Beauty Without Cruelty – nie był testowany na zwierzętach [19]. Poza tym:

  • trwale podnosi poziom nawilżenia skóry,
  • stopniowo niweluje rozstępy,
  • wyrównuje i ujednolica koloryt skóry,
  • wygładza i zmiękcza skórę w dotyku,
  • zapobiega powstawaniu zmarszczek.

 
W ciąży przeciwwskazane jest wykonywanie nastepujących zabiegów [8, 9, 21]:

  • z użyciem prądów oraz fal radiowych, np. jonoforeza, elektroforeza, galwanizacja – mają negatywne działanie na rozwijające się dziecko, mogą powodować poparzenia, 
  • zabiegi depilacyjne z ciepłym woskiem – mogą powodować zaburzenia krążenia, a nawet predysponować do pojawienia się żylaków, 
  • zabiegi rozgrzewające, np. sauna – mogą doprowadzić do pękania naczyń krwionośnych oraz przedwczesnych skurczów mięśnia macicy, 
  • promieniowanie ultrafioletowe, np. w solarium – powoduje rozkład kwasu foliowego, a tym samym zwiększa ryzyko pojawienia się wad cewy nerwowej, może wywołać poród przedwczesny, 
  • promieniowanie ultradźwiękowe, np. peeling kawitacyjny – wykazuje działanie poronne,
  • przekłuwanie ciała, np. makijaż permanentny, tatuaż, percing – występuje ryzyko wprowadzenia zakażeń, w czasie ciąży jest też większa podatność na ból, 
  • zabiegi depigmentujące – powodują wady rozwojowe u płodu, a także podrażnienie skóry ciężarnej, 
  • zabiegi przeciwtrądzikowe – mają teratogenny wpływ na płód, działają toksycznie na czyn- ność wątroby, 
  • kuracje podwyższające ciśnienie, np. zabiegi wyszczuplające i drenujące, 
  • zabiegi z wykorzystaniem alg (masek, okładów) z powodu ich intensywnego zapachu oraz przenikania do krwioobiegu.

Podczas ciąży nie zaleca się stosowania kosmetyków z zawartością takich substancji, które mają zdolność przenikania przez skórę.

Zalicza się do nich [1, 8, 23]:

  1. Retinol – może być niebezpieczny dla płodu, powodować uszkodzenia i działać teratogennie. 
  2. Kwasy owocowe (α-hydroksykwasy – AHA) o wysokich stężeniach – powodują podrażnienie skóry. 
  3. Wyciągi z roślin pobudzających diurezę i spalanie tłuszczów. 
  4. Konserwanty (im dłuży czas ważności danego kosmetyku, tym więcej w nim substancji konserwujących). 
  5. Preparaty przeciwzmarszczkowe. 
  6. Kwas salicylowy (β-hydroksykwas – BHA) – może powodować wady wrodzone płodu oraz zaburzenia krzepnięcia krwi u noworodka. 
  7. Olejki eteryczne – niektóre z nich mają działanie teratogenne oraz poronne (np. olejek szałwiowy, bergamotowy). 
  8. Triklosan i kwas azelainowy, tetracykliny – mają działanie poronne oraz teratogenne. 
  9. Fluor – nadmiar fluoru działa toksycznie na rozwijające się dziecko. 
  10. Amoniak. 
  11. Detergenty syntetyczne – mogą wywoływać podrażnienia skóry. 

Piśmiennictwo

  1. Yates S. Western approach to pregnancy. Pre- gnancy and Childbirth. A holistic approach to massage and bodywork. Churchill Livingstone Elsevier, Bristol 2010. 
  2. Kaczmarzyk D. Pielęgnacja skóry i włosów u kobiet w czasie ciąży oraz laktacji. Kosmetologia Es-tetyczna 2012; 3 (1): 177–181. 
  3. Rosen Ch.F. The Skin in Pregnancy. Medical Complications During Pregnancy. Elsevier Saunders, Philadelphia 2004. 
  4. Łepecka-Klusek C. Opieka przedporodowa. W: Łepecka-Klusek C (red.). Pielęgniarstwo we współczesnym położnictwie i ginekologii. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2010. 
  5. Yamaguchi K., Suganuma N., Ohashi K. Prevention of striae gravidarum and quality of life among pregnant Japanese women. Midwifery 2014; 30 (6): 595–599. 
  6. Shapiro S.S., Saliou C. Role of vitamins in skin care. Nutrition 2001; 17 (10): 839–844. 
  7. Soltanipoor F., Delaram M., Taavoni S. i wsp. The effect of olive oil on prevention of striae gravidarum: A randomized controlled clinical trial. Complement Ther Med 2012; 20 (5): 263-266. 
  8. Moskal I. Zabiegi dla kobiet w ciąży. Cabines 2012; 50: 42–47. 
  9. Michalak M. Co wolno przyszłej mamie? Świat Farmacji 2009; 2: 42–44. 
  10. Buckle J. Clinical Aromatherapy. Essential Oils in Practice. Churchill Livingstone, Philadelphia 2003.
  11. Bastard J., Tiran D. Aromatherapy and massage for antenatal ankiety: Its effect on the fetus. Compl Ther Clin Pract 2006; 12 (1): 48–54.
  12. Iwanowicz-Palus G., Stobnicka D. Metody łagodzenia bólu porodowego. W: Iwanowicz-Palus G. (red.). Alternatywne metody łagodzenia bólu porodowego. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2012. 
  13. Tiran D. Aromatherapy in midwifery: benefis and risks. Complement Ther Nurs Midwifery 1996; 2 (4): 88–92. 
  14. Sibbritt D.W., Catling C.J., Adams J. i wsp. The Self-prescibed use of aromatherapy oils by pregnant women. Women Birth 2014; 27 (1): 41–45. 
  15. Igarashi T. Physical and Psychologic Effects of Aromatherapy Inhalation on Pregnant Women: A Randomized Controlled Trial. J Altern Complement Med 2013; 19 (10): 805–810.
  16. Osman H., Rubeiz N., Tamim H. i wsp. Risk factors for the development of striae gravidarum. Am J Obstet Gynecol 2007; 196 (1): 62.e1–62.e5. 
  17. Antoszewski B., Fijałkowska M., Zarębska A. i wsp.Rozstępy ciążowe – czynniki ryzyka i metody zapobiegania. Pol J Cosmet 2010, 13 (3): 235–241. 
  18. Buchanan K., Fletcher H.M., Reid M. Prevention of striae gravidarum with cocoa butter cream. Int J Gynecol Obstet 2010; 108 (1): 65–68. 
  19. Waleśkiewicz-Ogórek K. Metody stosowane w terapii blizn ze szczególnym uwzględnieniem zatosowania olejków naturalnych w poprawie ich kondycji. Forum Ginekologii i Położnictwa 2017; 33.
  20. Delaram F.S.M., Taavoni S., Haghani H. The effect of oil and the Saj cream in prevention of striae gravidarum: A randomized controlled clinical trial. Complement Ther Med 2014; 22 (2): 220–225. 
  21. Roguska M. Dziewięć miesięcy próby, czyli jak dbać o ciało w czasie ciąży. Medycyna Estetyczna i Anti-Aging 2009; 1: 16–19. 
  22. Tisserand R. Essential oil profiles. Essential oil safety. A Guide for Health Care Professionals. Churchill Livingstone 2014; 187–482. 
  23. Bojarowicz H., Płowiec A. Wpływ witaminy A na kondycję skóry. Probl Hig Epidemiol 2010; 91 (3): 352–356. 

Przypisy