Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

7 lipca 2022

NR 64 (Czerwiec 2022)

Leczenie atrofii pochwy u kobiet po menopauzie – czy należy stosować żele dopochwowe?

0 112

U kobiet po menopauzie z objawami atrofii pochwy (podrażnienie, pieczenie i świąd, dyspareunia) należy stosować żele dopochwowe. Żel dopochwowy zawierający innowacyjny składnik – ektoinę – to doskonała forma terapii dla kobiet zmagających się z zanikowym zapaleniem pochwy. Działa nawilżająco oraz ochronnie. Redukuje objawy atrofii pochwy już po pierwszej aplikacji. Przede wszystkim jego skuteczność jest poparta badaniami (lepsze efekty niż w przypadku stosowania preparatów z kwasem hialuronowym), a jego skład opiera się wyłącznie na naturalnych komponentach.

Niedobór hormonów płciowych u kobiet po menopauzie wpływa na zmiany w obrębie narządów moczowo-płciowych. Estrogeny regulują rozwój i funkcjonowanie narządów płciowych, w szczególności wspierają i utrzymują elastyczność i nawilżenie pochwy. Wpływają na jej dojrzewanie, odpowiednią grubość i strukturę nabłonka, prawidłowy przepływ naczyń krwionośnych, jakość i strukturę kolagenu oraz zapewniają niskie pH. Około 40–60% kobiet po menopauzie cierpi na zanikowe zapalenie pochwy (atrofia) [1]. Zmiany te obejmują: ścieńczenie nabłonka pochwy, podrażnienie, pieczenie i świąd, krwawienie kontaktowe i dyskomfort podczas stosunku płciowego. Opisany zespół oznak i objawów, któremu towarzyszą parcia naglące, bolesne oddawanie moczu i nawracające infekcje dróg moczowych, określa się mianem menopauzalnego zespołu moczowo-płciowego (GSM) [2]. 
W wieloośrodkowym badaniu AGATA, obejmującym 913 kobiet, wykazano, że GSM występował u 79,1% pacjentek będących od roku do sześciu lat po menopauzie. W tym badaniu wszystkie kobiety z rozpoznanym zespołem moczowo-płciowym cierpiały na suchość pochwy, ok. 78% badanych zgłaszało dyspareunię, natomiast pieczenie, swędzenie i bolesne oddawanie moczu wystąpiło odpowiednio w 56,9%, 56,6% i 36,1% przypadków [3]. Badanie REVIVE z udziałem 3046 kobiet po menopauzie udowodniło, że te symptomy znacząco obniżają jakość życia, zwłaszcza jakość życia seksualnego [4]. Wyniki badania CLOSER ujawniły, że dyspareunia jest głównym powodem rezygnacji z życia seksualnego, a to w istotny sposób zakłóca relacje partnerskie i często powoduje depresję i obniżenie samooceny [5]. Dlatego też celem terapii z użyciem żelu dopochwowego zawierającego ektoinę jest przywrócenie prawidłowej funkcji nabłonka pochwy i poprawa jakości życia pacjentki, w tym życia seksualnego. 

POLECAMY

Ektoina – charakterystyka substancji 

Ektoina jest cyklicznym aminokwasem produkowanym przez mikroorganizmy w celu ochrony komórki i jej organelli przed niekorzystnym wpływem środowiska. Jako cząsteczka występująca w naturze wykazuje właściwości kosmotropowe. Jest to zdolność wiązania cząsteczek wody i wbudowywania ich w kompleksy. Ektoina jest związkiem niezwykle silnie wiążącym wodę, dzięki czemu tworzy hydrootoczkę nie tylko wokół siebie, lecz także wokół sąsiadujących molekuł (np. białek, membran). Badania wykazały, że ta ochronna hydrootoczka powstała dzięki związaniu wody przez ektoinę utrzymuje się przez długi okres czasu i może chronić komórki przed dehydratacją (odwodnieniem) oraz zapobiega nieodwracalnej denaturacji białek [6]. 
Ektoina stabilizuje cząsteczki biologiczne za pomocą mechanizmu preferencyjnego wykluczenia (preferential exclusion model). Według założeń tego modelu ektoina utrzymuje wodę na powierzchni białka poprzez spowolnienie procesu dyfuzji cząsteczek wody wokół cząsteczki białka i utworzenie na jego powierzchni gęstej i uporządkowanej warstwy hydratacyjnej. Dzięki zwiększeniu ilości cząsteczek wody w bezpośrednim sąsiedztwie białka, tzw. preferencyjnej hydratacji, można zapobiec jego denaturacji, stabilizując jego czwartorzędową strukturę [7]. 
Wymienione właściwości ektoiny sprawiają, że powoduje ona stabilizację białkowo-lipidowych błon komórkowych i zwiększa ich płynność, co z kolei wpływa na zahamowanie reakcji zapalnej podczas stresu środowiskowego. 

Mechanizm działania żelu dopochwowego zawierającego ektoinę 

Ochronne i nawadniające właściwości ektoiny stanowią podstawowy mechanizm, który został wykorzystany do opracowania żelu dopochwowego Ectifem.
Innowacyjna formuła żelu, oparta na ektoinie, redukuje objawy suchości i atrofii pochwy, zmniejsza podrażnienia błony śluzowej pochwy, łagodzi świąd i pieczenie oraz wspiera proces regeneracji. Ectifem charakteryzuje się szerokim zakresem działania – ma silne działanie nawilżające, przeciwzapalne oraz stabilizujące błony komórkowe. 
Stabilizacja błony komórkowej następuje na skutek powstawania kompleksów ektoiny i wody, które otaczają cząsteczki białek, tworząc wokół nich ochronny płaszcz wodny, co pomaga chronić je przed nieodwracalnymi zmianami strukturalnymi wynikającymi z odwodnienia. Rezultatem tego procesu jest zwiększona stabilność błon lipidowych w wyniku wzmocnienia ich płynności, poprawy napięcia i elastyczności [8].
Pokrycie ściany pochwy ochronnym filmem może zmniejszyć potencjalną utratę wody z błon komórkowych i chronić je przed działaniem czynników zewnętrznych, ograniczając w ten sposób kaskadę stanu zapalnego. 
Graf i wsp. badali wpływ stężenia ektoiny i czasu jej oddziaływania na efekt stabilizujący. Udowodnili, że im wyższe stężenie ektoiny, tym silniejsze działanie ochronne zapobiegające uszkodzeniom błony. Dłuższa inkubacja skutkowała wzmocnieniem stabilności błony o 30% po sześciu godzinach i o 60% po 24 godzinach. Zatem im dłużej komórki są wystawione na działanie ektoiny, tym silniejszy jest efekt ochronny [9]. 
Z uwagi na umiejętność wiązania wody oraz stabilizujący wpływ na błony komórkowe ten naturalny związek zawarty w żelu dopochwowym Ectifem przyczynia się do zapewnienia odpowiedniego stopnia nawilżenia ściany pochwy, tym samym działając łagodząco oraz kojąco na podrażnienia oraz redukując świąd. 

Skuteczność żelu dopochwowego zawierającego ektoinę 

Leczenie atrofii pochwy zostało w dużej mierze ograniczone do kontrolowania objawów, głównie świądu. Jednak opanowanie świądu i pieczenia nie gwarantuje, że zmiany ustąpią. Obecne leki dostępne bez recepty obejmują preparaty nawilżające (łagodzące objawy takie jak świąd) oraz lubrykanty. Lubrykanty dopochwowe działają krócej niż preparaty nawilżające i są stosowane w czasie stosunku płciowego w celu zmniejszenia dyspareunii. 
Terapia hormonalna, zazwyczaj za pomocą dopochwowych, miejscowych estrogenów (np. kremów, żeli dopochwowych) jest standardem postępowania u tych pacjentek, które nie reagują na inne środki. Jednak preparaty zawierające estrogeny nie są wskazane dla kobiet, u których kiedyś wystąpił nowotwór hormonozależny (np. rak endometrium, czyli błony śluzowej macicy, czy rak piersi). Tego rodzaju terapia może być również nietolerowana przez niektóre kobiety. W związku z tym nadal istnieje wielka potrzeba dostarczenia środków terapeutycznych odpowiednich do leczenia i/lub zapobiegania problemom związanym z atrofią sromu i pochwy.
Żel dopochwowy zawierający ektoinę to innowacyjny preparat, którego skuteczność jest poparta badaniami i który opiera się w 100% na naturalnych składnikach. Ectifem nie zawiera hormonów, barwników, aromatów, olejów mineralnych i alkoholu. Dzięki delikatnej i płynnej konsystencji łatwo go zmyć, nie gromadzi się w zakamarkach warg sromowych, co mogłoby powodować drożdżycę czy zapalenie dróg moczowych. Daje natychmiastowe nawilżenie, redukuje ból i łagodzi podrażnienia, w ciągu kilku minut zmniejsza świąd i pieczenie. Dodatkowo zapewnia regenerację –
efektywnie chroni komórki, które następnie przechodzą do etapu samoregeneracji. 
Omówiono przypadek pacjentki będącej po menopauzie, która cierpiała na nasilony świąd w okolicy pochwy i sromu oraz odczuwała duży dyskomfort bólowy podczas stosunku seksualnego. U pacjentki zastosowano leczenie miejscowe w formie żelu dopochwowego z ektoiną, który był aplikowany dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Po 15 dniach leczenia zaobserwowano znaczącą poprawę nawilżenia pochwy, zmniejszenie świądu oraz redukcję bólu w trakcie aktywności seksualnej [10]. 

Porównanie skuteczności żelu dopochwowego z ektoiną oraz kwasem hialuronowym 

W badaniu Cagnacciego i wsp. oceniającym skuteczność żelu dopochwowego z kwasem hialuronowym (HA) wykazano zmniejszenie suchości pochwy po siedmiu dniach stosowania [11]. Natomiast prospektywne badanie kliniczne w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa żelu dopochwowego Ectifem (EIC01) w objawowym leczeniu atrofii pochwy u kobiet po menopauzie potwierdziło natychmiastowy efekt nawilżenia (suchość pochwy zredukowana o ponad 50% w ciągu kilku minut) oraz redukcję objawów atrofii pochwy w ciągu pięciu dni stosowania preparatu. 
Ectifem wykazuje większą skuteczność niż produkty zawierające kwas hialuronowy. Badanie przeprowadzone przez Ottolinę i wsp. analizowało wpływ produktu zawierającego kwas hialuronowy na objawy związane z atrofią pochwy u kobiet po menopauzie. Do oceny obiektywnej posłużył Indeks Stanu Zdrowia Pochwy (VHI), który określa następujące parametry: pH pochwy, elastyczność pochwy, stan błony śluzowej, efekt nawilżają...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy