Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

25 kwietnia 2019

NR 45 (Kwiecień 2019)

Dieta a mineralno-witaminowa suplementacja kobiety ciężarnej

0 48

Mimo że w okresie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na wiele składników mineralnych i witamin, nie ma wskazań do bezwzględnego podawania zdrowym kobietom ciężarnym większości witamin, składników mineralnych (lub innych składników odżywczych) w postaci suplementów. Preparaty farmaceutyczne zawierające wyżej wymienione mogą być jedynie uzupełnieniem, ale nigdy nie zastąpią naturalnej, dobrze skomponowanej diety. Pokrycie zapotrzebowania na większość składników odżywczych powinno być realizowane przede wszystkim poprzez prawidłowe bilansowanie jadłospisu.

Mineralno-witaminowe preparaty powinny być stosowane podczas ciąży tylko w uzasadnionych przypadkach, natomiast nigdy nie jako alternatywa w stosunku do pełnoziarnistych produktów zbożowych, nabiału, mięsa, ryb, warzyw czy owoców. Wyjątkiem są suplementy kwasu foliowego, których przyjmowanie jest zalecane kobietom w okresie prekoncepcyjnym oraz podczas ciąży – do zakończenia procesu organogenezy. Zalecana ilość kwasu foliowego stosowana w celu zapobiegania rozwojowi wad otwartych ośrodkowego układu nerwowego wynosi 0,4 mg na dobę [1]. Kwas foliowy odgrywa ważną rolę w wytwarzaniu kwasów nukleinowych (niezbędnych do prawidłowego podziału komórek płodu), bierze udział w wytwarzaniu krwi u matki i płodu, chroni przed porodem przedwczesnym i ryzykiem małej masy urodzeniowej dziecka. Procesem zależnym od prawidłowego spożycia kwasu foliowego jest metabolizm homocysteiny. Stwierdzono, że w wyniku suplementacji kwasem foliowym kobiet ciężarnych w okresie przedkoncepcyjnym i w pierwszych tygodniach ciąży, u ich potomstwa obserwowano istotną redukcję występowania wad rozwojowych cewy nerwowej, tj. m.in. bezmózgowia, rozszczepu kręgosłupa, przepukliny oponowo-rdzeniowej, przepukliny mózgowej [2–4].
W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się właściwościom witaminy D. Główną rolą tej witaminy jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. W badaniach wykazano, że utrzymywanie odpowiedniej homeostazy witaminy D i wapnia może zmniejszać ryzyko insulinooporności i cukrzycy typu 2. Zbyt małe stężenie witaminy D ma negatywy wpływ na funkcjonowanie komórek beta trzustki i sekrecję insuliny [5]. 

U wieloródek rodzących w krótkich odstępach czasu, u których wykazano niedobory wapnia oraz witaminy D, obserwowano zmniejszenie mineralizacji tkanki kostnej, a nawet osteomalację. Do zakresu działania witaminy D w ustroju należy oddziaływanie na procesy transkrypcji w ponad 200 genach, działanie antyproliferacyjne (obniżanie ryzyka zachorowania na niektóre nowotwory), działanie immunomodulujące (aktywacja genów kodujących przeciwbakteryjne peptydy) i działanie przeciwzapalne (hamowanie produkcji cytokin). Do naturalnych źródeł należą m.in. tłuszcze rybie, jednakże witaminę D w 80–100% organizm wytwarza pod wpływem ekspozycji skóry na promieniowanie UV. Jednocześnie potwierdzono, że suplementacja witaminą D3 obniża ryzyko wystąpienia waginozy bakteryjnej, mającej związek z niektórymi powikłaniami występującymi podczas ciąży. Niemniej rekomendacje związane z suplementacją witaminy D dotyczą jedynie kobiet żyjących w obszarach o małym nasłonecznieniu lub tych, które ze względów kulturowych zakrywają większość swego ciała. Dzienna dawka zalecana u kobiet ciężarnych i karmiących z niedoborem witaminy D3 w diecie lub z ograniczoną syntezą przez skórę wynosiła 800–1000 μg na dobę, obecnie podkreśla się zasadność zwiększania dawki do 2000 IU dziennie [3, 6].

Do składników mineralnych o szczególnym znaczeniu w okresie ciąży zalicza się żelazo i wapń. Wapń jest składnikiem szkieletu kostnego i jego nieprawidłowa podaż podczas ciąży może powodować powikłania metaboliczne u matki i płodu. Do najczęściej spotykanych powikłań należy osteopenia, osteoporoza, przeczulica, nieprawidłowe skurcze mięśni u matki oraz ograniczony wzrost płodu i zaburzenia mineralizacji jego kości [3, 7].

Zapotrzebowanie na wapń wzrasta u kobiet ciężarnych w II i III trymestrze ciąży oraz w okresie laktacji. Na proces wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego oprócz witaminy D ma wpływ obecność kwasów organicznych, laktozy i oligosacharydó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy