Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

27 lipca 2018

NR 30 (Październik 2016)

Bolesne miesiączkowanie

0 222

Zespół bolesnego miesiączkowania (ZBM) dotyka zdecydowanej większości młodych kobiet w wieku rozrodczym. Jednakże etiopatogeneza tego zespołu nadal nie jest do końca poznana, co skutkuje wciąż obecnymi problemami w diagnostyce i leczeniu tej dolegliwości. 

Objawy mogą rozpoczynać się tuż przed spodziewaną miesiączką lub w pierwszych godzinach jej trwania. 

Dolegliwości bólowe bywają na tyle silne, że uniemożliwiają normalne codzienne funkcjonowanie.

Objawy 

Dominującym objawem bolesnego miesiączkowania jest silny ból zlokalizowany w podbrzuszu. Często jest to ból skurczowy promieniujący do okolicy krzyżowej lub górnej partii ud. Dolegliwości te rozpoczynają się kilka godzin przed lub wraz z początkiem krwawienia miesięcznego. 

Wśród objawów towarzyszących do najczęstszych należą: bóle kolowe, bóle głowy, nudności, wymioty, biegunka, zaburzenia równowagi, zaburzenia łaknienia, zmęczenie, labilność emocjonalna i ogólne złe samopoczucie. Niekiedy mogą dołączyć się również objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (ang. premenstrual syndrome – PMS) wraz z obrzękiem, stwardnieniem i bolesnością piersi, depresją lub wzmożoną pobudliwością [1–3]. 

  Ryc. 1. Podział systematyczny zespołu bolesnego miesiączkowania (ZBM) oraz czynniki etiologiczne 

Etiopatogeneza

Etiopatogeneza ZBM ciągle nie jest do końca poznana, jednakże za najistotniejszym czynnik tego zespołu uznaje się nadmierną czynność skurczową mięśnia macicy.

Na przestrzeni lat wykazano, że mięsień macicy ma samoistną czynność skurczową zależną od fazy cyklu oraz czynników osobniczych [4]. Na charakter czynności skurczowej macicy mają wpływ poziomy jajnikowych hormonów sterydowych. W fazie folikularnej, gdy dominuje estradiol, a poziom progesteronu jest niski, skurcze są częste, ale krótkie i o niskiej amplitudzie. Ograniczone są do niewielkiego obszaru mięśnia macicy i nie obejmują go w całości. Natomiast w fazie lutealnej skurcze macicy obejmują jej obszar prawie w całości, są rzadsze, ale o bardziej nasilonej amplitudzie. Ten typ skurczu występuje także w trakcie miesiączki, by po jej zakończeniu powrócić do charakteru z fazy folikularnej. Stąd też teoria, że dolegliwości bólowe charakterystyczne dla ZBM związane są z podwyższonym podstawowym napięciem mięśnia macicy powyżej 10 mm Hg, ze wzrostem amplitudy skurczu do ponad 120 mm Hg oraz ze zwiększeniem częstości skurczów [5]. Nadmierna czynność skurczowa poprzez zaciśnięcie światła naczyń macicznych prowadzi do zmniejszonego przepływu krwi przez narząd, a w konsekwencji do jego niedokrwienia i bólu [6].

Zmniejszony przepływ maciczny może być również generowany czynnikami stymulującymi aktywność skurczową macicy i mięśni gładkich naczyń krwionośnych, a także nieprawidłowościami anatomicznymi myometrium i układu naczyń [5, 6]. 

Do czynników stymulujących czynność skurczową macicy zalicza się prostaglandyny, które syntetyzowane są m.in. w endometrium, myometrium oraz w ścianie naczyń krwionośnych [7]. 

Prostaglandyny to metabolity kwasu arachidonowego syntetyzowane bezpośrednio przed ich uwolnieniem. Ich synteza w endometrium wzmagana jest poprzez działanie estrogenów, natomiast progesteron ma działanie stabilizujące i hamuje ich syntezę. Stąd niedobory progesteronu aktywują fosfolipazę A,
która rozpoczyna łańcuch przemian biochemicznych prowadzący do syntezy prostaglandyn [1, 8, 9]. Teza ta została potwierdzona przez badaczy stosujących wkładki wewnątrzmaciczne uwalniające progesteron.

U pacjentek z hormonalnym systemem domacicznym dolegliwości bólowe ustąpiły lub uległy znacznemu zmniejszeniu, a poziomy prostaglandyny 2 alfa (PGF2 alfa) w surowicy znacznie się obniżyły [9]. 

Rolę prostaglandyn w ZBM pośrednio potwierdza korzystny efekt leczniczy po zastosowaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych (aspiryna, naproksen, ibuprofen). Zastosowanie tych leków powoduje obniżenie napięcia podstawowego macicy, częstości i amplitudy skurczów macicy, a przede wszystkim zmniejszenie dolegliwości bólowych w ZBM [10].

Rolę w generowaniu czynności skurczowej macicy przypisuje się również oksytocynie i wazopresynie – hormonom podwzgórzowym uwalnianym przez tylny płat przysadki mózgowej. Dodatkowym źródłem oksytocyny w fazie lutealnej jest również ciałko żółte. Dotychczas uważano, że oksytocyna oddziałuje na macicę wyłącznie w czasie porodu. Natomiast aktualne badania wskazują, że u kobiet cierpiących na ZBM poziomy wazopresyny są w pierwszym dniu 3–4 razy większe niż u kobiet zdrowych, a reaktywność macicy na ten hormon największa jest właśnie w czasie menstruacji. Działając poprzez receptory V1, wazopresyna wzmaga czynność skurczową macicy i pogłębia jej niedokrwienie, wpływa również na mięśniówkę gładką ścian nac...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy