Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Opis przypadku

3 listopada 2021

NR 60 (Październik 2021)

Dyspareunia u kobiet z endometriozą
Dyspareunia in women with endometriosis

0 32

Seksualność człowieka jest niezbywalnym aspektem jego kondycji zdrowotnej i stanowi atrybut każdego człowieka, niezależnie od wieku, rasy czy przynależności do grupy kobiet lub mężczyzn. Jednak aż u 10–15% kobiet w wieku reprodukcyjnym diagnozuje się endometriozę [1], której stwierdzane objawy mogą negatywnie wpłynąć na jakość całego życia, w tym szczególnie seksualnego. 

POLECAMY

Endometrioza jest jedną z najczęściej występujących chorób ginekologicznych. Charakteryzuje się występowaniem błony śluzowej trzonu macicy poza jamą macicy, co w konsekwencji indukuje przewlekły stan zapalny. W zależności od umiejscowienia ognisk opisano kilka typów endometriozy. Trzy podstawowe to: 

  • endometrioza otrzewnowa powierzchowna, 
  • endometrioza jajnikowa, 
  • endometrioza głęboko naciekająca. 

Na obraz kliniczny choroby składają się m.in. zmiany w jajnikach, jajowodach, otrzewnej, miednicy, więzadłach krzyżowo-macicznych (w 50–80% rozpoznawane podczas diagnostycznej interwencji laparoskopowej u kobiet z zespołem przewlekłego bólu w miednicy mniejszej), niepłodność, bolesne miesiączkowanie i dyspareunia [2]. 

Dyspareunia to zaburzenie seksualne charakteryzujące się występowaniem dolegliwości bólowych w obrębie narządu płciowego, odczuwanych przed stosunkiem płciowym, podczas stosunku lub bezpośrednio po nim. Występuje u 3–18% populacji kobiet na świecie. Wykazano, że wartość prognostyczna bolesnego współżycia seksualnego w rozpoznawaniu endometriozy wynosi ok. 40% [3, 4]. 

Interesujące wydaje się to, że procent kobiet odczuwających dolegliwości bólowe podczas stosunku seksualnego (88,7%) jest bliski procentowi kobiet niezgłaszających bólu podczas masturbacji (82%), co najprawdopodobniej wpływa na większą częstość wybierania tej aktywności seksualnej wśród grupy badanej w porównaniu do populacji ogólnej.

Rozwój współczesnej medycyny pozwala nam nie tylko na przywrócenie pacjentki do podstawowych funkcji życiowych, ale także na poprawę jakości życia w aspekcie psychofizycznym. Dlatego u kobiet chorujących na endometriozę oprócz prób leczenia niepłodności, leczenia laparoskopowego i farmakologicznego powinniśmy położyć większy nacisk na odczuwaną satysfakcję podczas stosunków seksualnych, które nigdy nie powinny wiązać się z dolegliwościami bólowymi. 

Cel badania

Głównym celem przeprowadzonego badania była analiza występowania bólu podczas stosunków seksualnych w grupie kobiet chorujących na endometriozę. W badaniu oceniano bezpośredni związek obniżenia satysfakcji seksualnej z doświadczanymi dolegliwościami bólowymi, które występują częściej w badanej populacji kobiet niż w populacji ogólnej. Jednocześnie badanie miało zweryfikować, które pozycje seksualne są odpowiedzialne za najintensywniejsze doznania bólowe.

Materiał i metody

Badanie przeprowadzono w formie kwestionariusza badawczego, a odpowiedzi zebrano od 238 badanych Polek, z czego 99,6% stanowiły kobiety od 18. do 50. roku życia. Kryterium włączenia do grupy badanej stanowiły: płeć żeńska, zdiagnozowana endometrioza, aktywne życie seksualne, zgoda na udział w badaniu i poprawne wypełnienie całości kwestionariusza. Główne pytania dotyczyły występowania dyspareunii oraz subiektywnej oceny nasilenia dolegliwości bólowych w wizualnej skali analogowej VAS. 

Wyniki

Wyniki przeprowadzonego badania wskazują, że bolesne stosunki dotyczą 88,7% kobiet w grupie badanej. Pacjentki z endometriozą podczas oceny nasilenia dolegliwości bólowych korzystały ze skali VAS oraz skali numerycznej. Aż 7,6% badanych oceniło swój ból podczas stosunku jako niemożliwy do wytrzymania, 16,4% jako bardzo silny, 35,7% jako silny, 24,8% jako umiarkowany, 7,6% jako łagodny i tylko 8% badanych odpowiedziało, że nie odczuwa bólu. 

Pozycja klasyczna
Pozycja klasyczna to pozycja seksualna, w której kobieta leży na plecach, mężczyzna leży na niej równolegle, twarzą zwrócony do jej twarzy. Bodźce dotykowe z pochwy i prącia są raczej mierne – głównie kontakt przedniej ściany pochwy z żołędzią członka [5]. 

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że w pozycji klasycznej najmniej badanych kobiet odczuwa ból klasyfikowany jako nie do wytrzymania (5,5%).
Pozycja ta zajmuje drugie miejsce pod względem braku odczuwania dolegliwości bólowych. Prawie 50% respondentek oceniło odczuwany ból jako umiarkowany lub silny (ryc. 1). 

Ryc. 1. Intensywność bólu w pozycji klasycznej 
(0 – brak bólu, 1–2 – łagodny ból, 3–4 – umiarkowany ból,
5–6 – silny ból, 7–8 – bardzo silny ból, 
9–10 – ból nie do wytrzymania)

Pozycja kolankowo-łokciowa

W pozycji kolankowo-łokciowej kobieta klęczy, aby uda i łydki były ustawione do siebie pod kątem prostym. Kręgosłup jest wygięty w łuk, ręce podparte na łokciach, twarz między rękoma. Mężczyzna klęczy z tyłu, między jej rozwartymi kończynami dolnymi, trzymając ją rękoma za biodra lub w talii. W tym układzie żołądź ociera tylną ścianę pochwy – osie podłużne członka i pochwy krzyżują się. Przy maksymalnym skłonie kobiety nasada członka ociera się o spojenie łonowe i drażni łechtaczkę [5–8]. 

Pozycja ta zwykle wiąże się z głęboką penetracją, co może być prawdopodobną przyczyną tak dużej liczby odpowiedzi badanych kobiet, które oceniały doświadczany ból jako bardzo silny (29,8%) oraz ból nie do wytrzymania (28,2%). Za tak duży odsetek mocno nasilonych dolegliwości bólowych może również odpowiadać zdecydowanie mniejsza kontrola kobiety nad przebiegiem stosunku seksualnego (ryc. 2). 

Ryc. 2. Intensywność bólu w pozycji kolankowo-łokciowej 
(0 – brak bólu, 1–2 – łagodny ból, 3–4 – umiarkowany ból, 
5–6 – silny ból, 7–8 – bardzo silny ból,
9–10 – ból nie do wytrzymania)

Pozycja „woman on top”

Pozycja „woman on top” polega na tym, że mężczyzna leży na wznak z wyprostowanymi kończynami dolnymi, natomiast kobieta siedzi na nim, jej kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych obejmują go z obu stron, podparte na stopach lub kolanach.

Kobieta wykonuje ruchy wahadłowe, zbliżając się i oddalając od klatki piersiowej mężczyzny. W pozycji „woman on top” aktywną stroną jest partnerka. Osie pochwy i członka są równoległe. Kobieta wykonuje ruchy w osi pochwy, ponadto może wykonywać ruchy poprzeczne i rotacyjne miednicą. Wskutek tych ruchów następuje intensywne ocieranie szyjki macicy o żołądź prącia [5–8]. 

Subiektywna ocena dolegliwości bólowych pośród badanych wykazywała się największą różnorodnością w tej pozycji. Intensywne drażnienie szyjki macicy przez prącie partnera jest możliwym powodem, dla którego w tej pozycji badane w 12,6% odczuwały najsilniejszy możliwy ból. Natomiast zdaniem autorek kontrola intensywności doznań przez kobietę podczas odbywanego stosunku wiąże się z tym, że 15,1% badanych w ogóle nie odczuwa bólu (ryc. 3).

Ryc. 3. Intensywność bólu w pozycji „woman on top” 
(0 – brak bólu, 1–2 – łagodny ból, 3–4 – umiarkowany ból, 5–6 – silny ból, 7–8 – bardzo silny ból, 
9–10 – ból nie do wytrzymania)

Pozycja boczna tylna

W pozycji bocznej tylnej mężczyzna leży na boku, kończyny dolne ma lekko zgięte. Kobieta również leży na boku, plecami do partnera, odchylona od jego klatki piersiowej o mniej więcej 45°, kręgosłup jest wygięty w okolicy lędźwiowej, kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych, przyciągnięte do klatki piersiowej, uda są skrzyżowane. Jeśli kobieta leży na boku, przylegając plecami do klatki piersiowej mężczyzny, istnieje duża rozbieżność w osi prącia i pochwy, przez co penis wchodzi do pochwy dość płytko i ociera się żołędzią o przednią ścianę, nie dotykając szyjki macicy [5]. Zarówno partnerka, jak i partner mogą być stroną aktywną w tej pozycji. 

Jest to pierwsza wskazywana przez respondentki pozycja seksualna, podczas której wolnych od dolegliwości bólowych jest 18,9% badanych, co może wynikać z płytkiej penetracji (ryc. 4).

Ryc. 4. Intensywność bólu w pozycji bocznej tylnej 
(0 – brak bólu, 1–2 – łagodny ból, 3–4 – umiarkowany ból, 
5–6 – silny ból, 7–8 – bardzo silny ból, 
9–10 – ból nie do wytrzymania)

Masturbacja

Masturbacja to pobudzanie własnych narządów płciowych w celu wywołania u siebie pobudzenia seksualnego. Masturbacja może się odbywać za pomocą dłoni lub różnorodnych akcesoriów, takich jak wibratory. Odbywa się ona bez udziału partnera lub przy jego biernym udziale [6–8]. Badania prof. Izdebskiego z 2017 r. wykazują, że w populacji ogólnej masturbuje się co czwarta kobieta w przedziale wiekowym 18–49 lat [9] – w grupie kobiet badanych masturbuje się 54,6%. Pośród kobiet masturbujących się w grupie badanej 82% nie odczuwa bólu. W grupie kobiet odczuwających dolegliwości bólowe podczas masturbacji prawie 11% zgłaszało je podczas stymulacji ręcznej, a 15% podczas używania gadżetów seksualnych. Część kobiet znajdowała się w obu grupach. 

Interesujące wydaje się to, że procent kobiet odczuwających dolegliwości bólowe podczas stosunku seksualnego (88,7%) jest bliski procentowi kobiet niezgłaszających bólu podczas masturbacji (82%),
co najprawdopodobniej wpływa na większą częstość wybierania tej aktywności seksualnej wśród grupy badanej w porównaniu do populacji ogólnej. 

Inne rodzaje aktywności seksualnej

Na pytanie dotyczące wyboru innych rodzajów aktywności seksualnej z powodu występującego dyskomfortu podczas stosunku penetracyjnego...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy