Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy , Otwarty dostęp

1 września 2020

NR 53 (Sierpień 2020)

Doustna złożona antykoncepcja o schemacie wydłużonym

118

Na wybór korzystniejszej metody doustnej antykoncepcji hormonalnej wpływają: efektywność antykoncepcji hormonalnej, wpływ hormonów na czas trwania krwawienia oraz na inne dolegliwości związane z cyklem menstruacyjnym, jak również niestosowanie się przez pacjentkę do wyznaczonych schematów. Pierwsze środki antykoncepcji dwuskładnikowej wraz ze sposobem ich dawkowania wprowadziła na przełomie lat 60. i 70. FDA. Początkowo wykorzystywano niskie dawki drospiredonu i ethinylestradiolu. Wprowadzanie innowacyjnych metod dawkowania przyczyniło się do powstania nowych środków doustnej antykoncepcji, skupiającej się na zredukowaniu wszelkich ubocznych działań danego produktu. Trzy podstawowe czynniki brane pod uwagę to: zmniejszenie dawek poszczególnych hormonów, nowe drogi podania oraz schemat aplikacji danej metody antykoncepcyjnej. Strategia ta skupia się na wprowadzeniu schematu 24+4 i 28+0 jako doustnej metody antykoncepcyjnej.

Temat antykoncepcji hormonalnej w XXI w. jest bardzo złożony i skomplikowany, ponieważ wybór poszczególnych środków oraz dróg podania wybranych produktów antykoncepcji zależy w głównej mierze od preferencji pacjentki i kompetencji lekarza. Istotne w tej kwestii jest również stosowanie się pacjentek objętych suplementacją hormonalną podczas antykoncepcji do zaleceń przeprowadzanej terapii. Od wielu lat dwuskładnikowa doustna tabletka antykoncepcji hormonalnej jest jednym z najskuteczniejszych i najlepszych produktów na rynku, na co wskazuje najniższy wskaźnik Pearla opracowany przez Raymonda Pearla w 1932 r., określający skuteczność metod antykoncepcyjnych. Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcji hormonalnej jak każda metoda antykoncepcji ma swoje korzyści (antykoncepcyjne oraz pozaantykoncepcyjne) oraz efekty uboczne. 
W praktyce ginekologicznej temat dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej powinien być bardzo dobrze zweryfikowany pod kątem działania poszczególnych gestagenów. Przede wszystkim znaczący jest wpływ progestagenów i ethinylestradiolu na ciało kobiety oraz oszacowanie, jakie korzyści i skutki uboczne może wywołać dana metoda antykoncepcji hormonalnej. Jednym z kluczowych warunków branych pod uwagę przy wyborze metody terapii antykoncepcyjnej są preferencje pacjentki co do poszczególnych metod antykoncepcji. Głównym czynnikiem wpływającym na wybór COC (combined oral contraceptive pill) jest jej niekwestionowany korzystny wpływ na obfitość i bolesność cykli miesiączkowych (dysmenorrhea) oraz rzadkie występowanie niedokrwistości podczas cyklu miesiączkowego przy obfitych krwawieniach. Oprócz wcześniej wspomnianych zalet COC, która charakteryzuje się najniższym wskaźnikiem Pearla, wpływa ona również na zmniejszenie zapadalności na raka endometrium, mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia raka jajnika, a dodatkowo u starszych kobiet zapobiega zmniejszaniu się gęstości kości oraz partycypuje w ich resorpcji, która przyczynia się do powstania problemów kostno-stawowych. W efekcie przyjmowania suplementacji antykoncepcyjnej u kobiet może wystąpić mniejsza częstotliwość powstania wszelakich torbieli jajnikowych (prostych, pokrwotocznych). W związku z tym dwuskładnikowa tabletka antykoncepcji hormonalnej z uwagi na prostą schematykę jej stosowania jest powszechnie wybieraną metodą we współczesnej ginekologii, służącą jako środek prewencji zajścia w ciążę.

POLECAMY

Schemat 24+4

W doustnej antykoncepcji hormonalnej wyróżnia się kilka schematów przyjmowania suplementacji hormonalnej. Najwydajniejszy oraz najkorzystniejszy dla kobiet ze względów antykoncepcyjnych oraz pozakoncepcyjnych jest schemat 24+4 należący do terapii monofazowej. Do zakresu tej terapii zalicza się również schemat 21+7, którego omówienie znajduje się w dalszej części niniejszego artykułu [1]. 
Dwuskładnikowa doustna tabletka antykoncepcji hormonalnej zawierająca czwartą generację progesteronów oraz estrogeny (np. drospirenone 3 mg/ ethinylestradiol 20 µg) prowadzi do korzystnych efektów przy występowaniu nieprawidłowego krwawienia związanego z cyklem menstruacyjnym oraz zespołem napięcia przedmiesiączkowego. Szacunkowo 30% kobiet deklaruje, że okres ten wiąże się dla nich z wystąpieniem bardzo intensywnych symptomów bólowych oraz generalnym dyskomfortem somatycznym [2].
Schemat 24+4 opiera się na przyjmowaniu tabletki antykoncepcyjnej przez 24 dni oraz nieprzyjmowaniu jej przez cztery dni, inaczej zwane okresem „freepill”. W efekcie takiej suplementacji dochodzi do następujących supremacji: zmniejszenia intensywności krwawienia, zredukowania ilości utraconej krwi oraz zmniejszenia plamienia pomiędzy cyklami. Krótszy odstęp pomiędzy suplementacją zwiększa efektywność schematu 24+4, ponieważ w okresie „freepill” zwiększa się prawdopodobieństwo tzw. cichej owulacji. 
COC w głównej mierze zapobiega owulacji pęcherzyka poprzez zahamowanie w procesie ujemnego sprzężenia zwrotnego wydzielania GnRH z podwzgórza, który pobudza wydzielanie LH i FSH z przedniego płata przysadki mózgowej. Proces owulacji jest zatrzymany przede wszystkim ze względu na komponentę progestagenną znajdującą się w tabletce antykoncepcyjnej, zapobiegającą wydzielaniu LH wpływającego na pęknięcie pęcherzyka jajnikowego poprzez zwiększenie ilości prostaglandyn w płynie pęcherzykowym, czyli owulacji [3]. Ponadto komponenta estrogenowa jest odpowiedzialna za supresję wydzielania FSH. Proces ten prowadzi do stabilizacji endometrium, przez co w znacznym stopniu minimalizuje krwawienie z odstawienia [4]. Schemat 24+4 przez wielu ginekologów jest uważany za korzystny z uwagi na zredukowanie wszelkich epizodów krwawienia podczas przyjmowania suplementacji oraz możliwości wystąpienia niechcianej ciąży.
Korzystne działanie w COC ma drospirenon, który wywołuje efekt natriuretyczny, czyli przeciwwagę dla działania estrogenów. Estrogeny prowadzą bowiem do zatrzymania wody w organizmie. Drospirenon jako progestagen czwartej generacji minimalizuje występowanie hirsutyzmu, PCOS, trądziku oraz przyczynia się do powstania efektu antyandrogenowego i antymineralokortykoidowego. Reasumując, schemat ten, składający się z drospirenonu i ethinylestradiolu, nadaje się do długotrwałej suplementacji antykoncepcji hormonalnej [5, 6, 7].

Schemat 28+0

Schemat ten nazywany jest schematem przedłużonym, ponieważ nie występuje w nim okres wolnej tabletki, tzw. freepill period albo inaczej mówiąc – hormone free interval. W związku z tym w schemacie przedłużonym krwawienie pojawi się wypadku odstawienia na krótką chwilę tabletki antykoncepcyjnej. Jest to schemat bardzo korzystny głównie dla młodych kobiet, u których występują dolegliwości bólowe podczas miesiączki lub zespół napięcia przedmiesiączkowego, często zmuszające pacjentkę do pozostania w domu i niepartycypowania w czynnościach życia codziennego. 
Schemat ten zapobiega tzw. ovulation escape, czyli owulacji po odstawieniu tabletek. Odmiennie jest natomiast w schemacie 21+7, który to w ostatnich siedmiu dniach bez przyjmowania tabletek może prowadzić do większego prawdopodobieństwa wyodrębnienia dominującego pęcherzyka, który owuluje przy braku stałej dawki hormonów biorących udział w hamowaniu osi przysadka–jajnik [8]. 
Schemat przedłużony, nie zawierając okresu wolnego od tabletki, nie prowadzi do wyrzutu LH i FSH, które mogą spowodować wyodrębnienie się dominującego pęcherzyka owulacyjnego i w ostateczności owulację. Korzyści z przedłużonej suplementacji prowadzą do ograniczenia incydentów bólowych podczas miesiączki (uwolnienie od dysmenorrhea) [9], jak również wpływają na jej intensywność, która może partycypować w powstaniu niedokrwistości. COC mogą też wpływać na poprawę objawów somatycznych, takich jak wahania nastroju czy bóle przednapięciowe, oraz zmniejszać zachorowalność na niektóre nowotwory narządów rodnych. Jest to związane ze zmniejszeniem występowania cykli menstruacyjnych prowadzących do złuszczenia się endometrium, gdzie każda jego odbudowa może prowadzić do mutacji w nowo powstałych komórkach [10].
Przy zastosowaniu powyższego schematu istnieje ryzyko wystąpienia nieplanowanego plamienia podczas cyklu z suplementacją hormonalną. Zdaniem wielu ekspertów przedłużony schemat aplikacji antykoncepcji hormonalnej ma dużo więcej korzyści...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy