Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiedza praktyczna

29 czerwca 2021

NR 58 (Czerwiec 2021)

Wykorzystanie proteinianobursztynianu w leczeniu niedokrwistości

20

Długotrwała suplementacja niewielkimi dawkami żelaza to uznana metoda w przypadkach rozpoznania niedokrwistości. Wiadomym jest, że znaczny wzrost dawki nie zwiększa istotnie ilości wchłoniętego żelaza ze względu na wysycenie białek nośnikowych. Proteinianobursztynian żelaza cechuje się zmiennością rozpuszczania, która zależna jest od pH. Po przyjęciu doustnym żelazo trafia do żołądka, gdzie dzięki obecności kwasu żołądkowego środowisko jest kwaśne, a wartość pH niższa niż 4. Warunki te sprawiają, że substancja czynna ulega wytrąceniu, natomiast samo żelazo pozostaje związane. W dwunastnicy, gdzie radykalnie zmienia się środowisko z kwaśnego na zasadowe, pod wpływem proteazy trzustkowej część białkowa preparatu ulega trawieniu, tym samym uwalniając żelazo i pozwalając na jego wchłanianie przez organizm.

Długotrwała suplementacja niewielkimi dawkami żelaza to uznana metoda w przypadkach rozpoznania niedokrwistości. Wiadomym jest, że znaczny wzrost dawki nie zwiększa istotnie ilości wchłoniętego żelaza ze względu na wysycenie białek nośnikowych [1]. 
Według rekomendacji CDC (Centers for Disease Control) z 1998 r. od pierwszej wizyty kobiety ciężarnej (powyżej ósmego tygodnia ciąży) należy zalecić suplementację żelaza w dawce 30 mg dziennie. W przypadku stwierdzenia niedokrwistości zalecana suplementacja żelaza powinna wynosić 60–120 mg dziennie. Przy dziennej dawce żelaza 120 mg powinna być ona podzielona.
W zależności od wyników morfologii krwi kontynuację suplementacji zaleca się po porodzie i w czasie karmienia piersią.
U kobiet nieciężarnych, z niedokrwistością, zaleca się suplementację, przy czym dawka powinna być uzależniona od stopnia niedokrwistości.
Dobór dawki i czas suplementacji żelaza powinien być monitorowany oceną stężenia hemoglobiny i ferrytyny (do uzyskania wartości stężenia Hb >11 g/dl i ferrytyny >20 μg/dl) [1, 2].
Pamiętajmy, że w związku z niedostateczną zawartością żelaza w diecie zalecana jest jego suplementacja w grupach ryzyka niedokrwistości: u kobiet ciężarnych w II i III trymestrze ciąży, gdy wartości hemoglobiny wynoszą mniej niż 11 mg%, u kobiet karmiących oraz obficie miesiączkujących, u osób na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej oraz z zaburzeniami wchłaniania. Uzupełnianie niedoboru żelaza w organizmie uzależnione jest od ilości białek nośnikowych. Zaleca się suplementację niskimi dawkami żelaza, ale w sposób długotrwały. Jednym ze sposobów leczenia niedokrwistości jest przyjmowanie proteinianobursztynianu żelaza. Lek Feroplex zawiera 5% ±0,2% trójwartościowego żelaza związanego z sukcynylowanymi białkami mleka jako kompleks żelazowo-białkowy [3].
Proteinianobursztynian żelaza charakteryzuje się zmienną rozpuszczalnością w zależności od pH. W kwaśnym środowisku soku żołądkowego (pH >4,0) kompleks żelaza ulega wytrąceniu, przy czym żelazo pozostaje związane. W środowisku zasadowym dwunastnicy fragment białkowy jest trawiony przez proteazy trzustkowe, uwalniając żelazo i umożliwiając jego wchłanianie. W przypadku proteinianobursztynianu żelaza nie jest możliwe przeprowadzenie tradycyjnych dla związków żelaza badań farmakokinetycznych, ponieważ fragment białkowy jest trawiony przez soki żołądkowo-jelitowe, a żelazo jest wchłaniane w ilości zależnej od zapotrzebowania organizmu. W normalnych warunkach straty żelaza są bardzo ograniczone. Większość żelaza u kobiet jest tracona wraz z krwawieniem miesiączkowym, natomiast niewielkie ilości z żółcią, potem i złuszczającym się naskórkiem. Dane przedkliniczne uwzględniające wyniki konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, możliwego działania rakotwórczego i toksycznego wpływu na reprodukcję nie wskazują na szczególne zagrożenie dla człowieka [4, 5]. 
Fiolki z preparatem zawierają 40 mg żelaza w postaci proteinianobursztynianu. Mechanizm działania oraz skuteczność leku pochodzą od specyficznych właściwości związku żelaza. Proteinianobursztynian żelaza cechuje się zmiennością rozpuszczania, która jest zależna od pH. Po przyjęciu doustnym żelazo trafia do żołądka, gdzie dzięki obecności kwasu żołądkowego środowisko jest kwaśne, a wartość pH niższa niż 4. Warunki te sprawiają, że substancja czynna ulega wytrąceniu, natomiast samo żelazo pozostaje związane. W dwunastnicy, gdzie radykalnie zmienia się środowisko z kwaśnego na zasadowe, pod wpływem proteazy trzustkowej część białkowa preparatu ulega trawieniu, tym samym uwalniając żelazo i pozwalając na jego wchłanianie przez organizm.
Jedna fiolka (15 ml) Feroplexu zawiera 800 mg proteinianobursztynianu żelaza, co odpowiada dawce 40 mg jonów żelaza (III). Preparat jest przeznaczony dla osób dorosłych, do przyjęcia doustnego. Lek powinien być przyjmowany przed jedzeniem, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Roztwór doustny przyjmuje się bezpośrednio z fiolki lub też po rozcieńczeniu zawartości w wodzie.
Zazwyczaj zaleca się przyjmowanie zawartości jednej lub dwóch fiolek na dobę w dwóch dawkach. Okres kontynuowania terapii wynosi najczęściej od dwóch do trzech miesięcy, leczenie powinno być kontynuowane do momentu, aż w organizmie uzupełnione zostaną rezerwy tkankowe żelaza.
Podczas stosowania Feroplexu nie należy przekraczać maksymalnej dobowej dawki leku, tj. 1600 mg proteinianobursztynianu żelaza w ciągu doby. Brak jest danych klinicznych odnośnie do stosowania wyższych dawek.
Preparat nie powinien być przyjmowany dłużej niż sześć miesięcy, chyba że indywidualna sytuacja pacjenta wymaga przedłużenia okresu terapii. Sytuacje szczególne obejmują m.in. przewlekłe krwawienia, miesiączki krwotoczne, a także uporczywy brak żelaza u kobiet ciężarnych [4, 5].
Wśród przeciwwskazań do przyjmowania leku doustnego Feroplex wymienia się nadwrażliwość na s...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Położnictwa i Ginekologii"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy