Cukrzyca, kobieta, ciąża, metformina.

Czy to wszystko można ze sobą połączyć?

Otwarty dostęp Metody terapii

Cukrzyca to epidemia XXI w. Liczba chorych z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej zarówno na świecie, jak i w Polsce rośnie w dużym tempie. Obecność przewlekłych późnych powikłań cukrzycy wiąże się ze znacznym pogorszeniem jakości życia oraz istotnym skróceniem czasu przeżycia. U ciężarnych kobiet chorych na cukrzycę ryzyko rozwoju powikłań zarówno u matki, jak i u płodu wzrasta w istotny sposób. Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych danych na temat możliwości stosowania u chorych na cukrzycę metforminy w czasie ciąży. Zalecenia dotyczące przepisywania metforminy w ciąży są niespójne i często odzwierciedlają historyczne obawy dotyczące bezpieczeństwa, oparte na niepewności, a nie na dowodach. Ostatnie badania dostarczyły zachęcających wyników, jeśli chodzi o skuteczność metforminy u niektórych ciężarnych chorych na cukrzycę. Istnieje wiele dowodów na korzyści wynikające z działania metforminy i rozsądne dowody na jej tolerancję, chociaż brakuje badań odległych. Metformina okazała się tanim i skutecznym lekiem przeciwcukrzycowym dla wielu kobiet w ciąży.

Cukrzyca to epidemia XXI w. Liczba chorych z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej zarówno na świecie, jak i w Polsce rośnie w dużym tempie. Według Międzynarodowej Federacji ds. Cukrzycy (International Diabetes Federation – IDF) w 2045 r. liczba osób cierpiących z powodu cukrzycy na świecie wzrośnie do 700 000 000. W przebiegu cukrzycy dochodzi do rozwoju przewlekłych późnych powikłań dotyczących małych i dużych naczyń krwionośnych. Obecność przewlekłych późnych powikłań cukrzycy wiąże się ze znacznym pogorszeniem jakości życia oraz istotnym skróceniem czasu przeżycia. Dlatego tak istotne jest wczesne wykrywanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej oraz intensywne leczenie.

POLECAMY

Cel artykułu

Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych danych na temat stosowania u chorych na cukrzycę metforminy w czasie ciąży. 

Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) na 2021 r. 

  • Planowanie ciąży u kobiet chorych na cukrzycę zmniejsza ryzyko wystąpienia zdarzeń niepożądanych zarówno u matki, jak i u dziecka. Powinno to stanowić element standardowej opieki diabetologicznej u kobiet z cukrzycą w wieku rozrodczym. 
  • Antykoncepcja za pomocą metod barierowych lub hormonalnych środków antykoncepcyjnych powinna być stosowana u kobiet chorych na cukrzycę jako element planowania ciąży. 
  • W Polsce obowiązuje zasada powszechnych badań przesiewowych w kierunku hiperglikemii u kobiet w ciąży oraz podział i kryteria rozpoznania takiej hiperglikemii zgodne z wytycznymi WHO. Zalecane jest przeprowadzenie badań przesiewowych w grupie bez czynników ryzyka między 24. a 28. tygodniem ciąży. W grupach ryzyka zalecana jest diagnostyka w pierwszym trymestrze ciąży lub przy pierwszej wizycie pacjentki. 
  • U wielu kobiet z cukrzycą ciążową możliwe jest osiągnięcie zadowalającej kontroli glikemii postępowaniem behawioralnym, a farmakoterapia insuliną powinna być wdrożona w przypadku nieosiągnięcia celów terapeutycznych.
  • Ogólne zasady leczenia cukrzycy w ciąży:

– biorąc pod uwagę, że hiperglikemia w ciąży zwiększa ryzyko rozwoju powikłań u ciężarnej i u płodu, należy zarówno w cukrzycy przedciążowej, jak i w hiperglikemii stwierdzanej po raz pierwszy w ciąży w trakcie terapii dążyć do optymalizacji kontroli glikemii;
– samokontrola glikemii jest zalecana jako podstawowy sposób oceny kontroli metabolicznej we wszystkich typach cukrzycy wikłających ciążę. Za docelowe uznaje się następujące wartości glikemii w samokontroli: 

  • na czczo i przed posiłkami: 70–90 mg/dl (3,9–5,0 mmol/l), 
  • maksymalna glikemia w pierwszej godzinie po rozpoczęciu posiłku: < 140 mg/dl (< 7,8 mmol/l), między godz. 2 a 4: > 70–90 mg/dl (> 3,9–5,0 mmol/l); 

– oznaczanie HbA1c jest narzędziem oceny kontroli glikemii u kobiet z cukrzycą przedciążową. Rekomendowane wartości HbA1c wynoszą < 6,5% w pierwszym trymestrze, a w kolejnych trymestrach < 6,0%; 
– insulina jest jedynym lekiem hipoglikemizującym zalecanym w ciąży; 
– przy obecnym stanie wiedzy stosowanie innych leków obniżających glikemię, doustnych lub agonistów receptora GLP-1 i inhibitorów SGLT-2 nie jest zalecane.

 

Mechanizmy działania metforminy 

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne nie zaleca stosowania doustnych leków przeciwcukrzycowych. Wiele towarzystw pisze jednak na ten temat i w pewnych sytuacjach zaleca stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych. W niniejszym artykule w pierwszej kolejności chciałbym przedstawić dane na temat stosowania metforminy u ciężarnych chorych na cukrzycę.
Metformina poprawia wrażliwość na insulinę, zmniejsza glukoneogenezę wątrobową i zwiększa obwodowy wychwyt glukozy. Metformina zmniejsza stężenie insuliny w surowicy na czczo o 40% (stąd ryzyko hipoglikemii jest minimalne) i prowadzi do zmni...

Ten artykuł jest dostępny tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz już konto, zaloguj się.

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI