Endometrioza w Polsce — skala problemu, diagnozowanie i leczenie Polek

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Nie zastępuje konsultacji ani wizyty u lekarza — w sprawach zdrowia skonsultuj się z lekarzem.

Czym dokładnie jest endometrioza?

Endometrioza to stan, w którym tkanka podobna do błony śluzowej macicy, zwana endometrium, występuje poza jamą macicy. Ogniska endometriozy mogą lokalizować się w różnych miejscach, najczęściej w obrębie jamy miednicy mniejszej, na przykład na jajnikach, jajowodach, otrzewnej czy jelitach. Tkanka ta reaguje na zmiany hormonalne w cyklu miesiączkowym, co prowadzi do powstawania przewlekłego stanu zapalnego, bólu, a z czasem do tworzenia się zrostów i blizn.

Wyróżnia się kilka głównych postaci choroby, w zależności od lokalizacji i charakteru zmian: 

• Endometrioza otrzewnowa – najłagodniejsza postać, z powierzchownymi ogniskami na błonie wyściełającej jamę brzuszną. 
• Endometrioza jajnikowa – charakteryzująca się obecnością torbieli endometrialnych (tzw. torbieli czekoladowych) na jajnikach. 
• Endometrioza głęboko naciekająca (DIE) – najbardziej zaawansowana forma, w której ogniska wnikają głęboko w tkanki i narządy, np. ścianę jelita, pęcherza moczowego czy przegrodę odbytniczo-pochwową.

Jakie czynniki mogą wpływać na rozwój choroby?

Przyczyny endometriozy nie są w pełni poznane. Obecnie dominuje teoria wieloczynnikowa, wskazująca na współistnienie kilku mechanizmów. Wśród najważniejszych hipotez wymienia się:

• Wsteczną menstruację: cofanie się krwi miesiączkowej wraz z komórkami endometrium przez jajowody do jamy brzusznej.
• Zaburzenia immunologiczne: nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, który nie jest w stanie rozpoznać i zniszczyć komórek endometrium znajdujących się poza macicą.
• Czynniki środowiskowe i hormonalne: wpływ estrogenów na wzrost ognisk choroby.

Jakie objawy mogą sugerować endometriozę?

Spektrum objawów endometriozy jest bardzo szerokie, a ich nasilenie nie zawsze odpowiada stopniowi zaawansowania choroby. U niektórych pacjentek choroba przebiega bezobjawowo, podczas gdy inne doświadczają dolegliwości znacząco utrudniających codzienne funkcjonowanie.

Jak wyjaśnia redakcja platformy telemedycznej E-recepta.net, należy podkreślić, że wymienione objawy nie są specyficzne wyłącznie dla endometriozy i mogą występować w przebiegu innych schorzeń.

W jaki sposób lekarz rozpoznaje endometriozę?

Proces diagnostyczny jest zazwyczaj wieloetapowy i rozpoczyna się od dokładnego wywiadu medycznego oraz badania ginekologicznego. Zebranie przez lekarza szczegółowego wywiadu to niezbędny punkt wyjścia, który ukierunkuje dalsze postępowanie diagnostyczne. Lekarz może zlecić badania obrazowe, takie jak przezpochwowe badanie ultrasonograficzne (USG) lub rezonans magnetyczny (MRI) miednicy mniejszej, które pozwalają uwidocznić większe zmiany, np. torbiele endometrialne.

Zgodnie z aktualnymi standardami medycznymi, ostateczne potwierdzenie diagnozy uzyskuje się najczęściej na podstawie badania histopatologicznego materiału pobranego podczas zabiegu operacyjnego, zazwyczaj laparoskopii.

Na czym polega leczenie endometriozy?

Leczenie endometriozy jest procesem długotrwałym i ma na celu przede wszystkim łagodzenie objawów bólowych, spowolnienie postępu choroby oraz leczenie niepłodności. Wybór metody zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjentki, jej plany prokreacyjne, nasilenie objawów i stopień zaawansowania choroby.

W zależności od indywidualnego przypadku stosuje się leczenie zachowawcze, farmakologiczne lub zabiegowe. Terapie farmakologiczne obejmują stosowanie leków przeciwbólowych oraz preparatów hormonalnych. Leczenie zabiegowe, najczęściej laparoskopowe, polega na usunięciu ognisk endometriozy. Decyzję o sposobie leczenia podejmuje lekarz po badaniu i ocenie indywidualnej sytuacji pacjentki.

Kiedy należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem?

Pilna konsultacja lekarska jest wskazana w przypadku wystąpienia objawów, które mogą świadczyć o powikłaniach lub nagłym zaostrzeniu choroby. Do tak zwanych „czerwonych flag” należą: 

• Nagły, ostry i silny ból w dole brzucha. 
• Bardzo obfite krwawienie z dróg rodnych. 
• Ból połączony z gorączką, nudnościami lub wymiotami. 
• Zatrzymanie moczu lub stolca.

Co dalej po diagnozie? Klucz do zarządzania chorobą przewlekłą

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, co oznacza, że wymaga stałej opieki medycznej i świadomej troski o własne zdrowie. Kluczowe jest pozostawanie pod opieką ginekologa specjalizującego się w leczeniu tej choroby, regularne kontrole oraz dostosowywanie terapii do zmieniającej się sytuacji. Wsparcie psychologiczne oraz edukacja na temat schorzenia mają duże znaczenie w leczeniu i w poprawie jakości życia pacjentek.